د «مذهب» معنی «د فقهې مکتب» ده. لاندې د مذاهبو (د فقهې مکتبونو) د شتون ځینې دلیلونه دي.

The word Madhab means “school of Fiqh”. The following are some of the reasons for the existence of Madhahib (schools of Fiqh).

یو مجتهد ممکن ده یوه حدیث صحیح وګڼي، پداسې حال کې چې نور یې صحیح نه ګڼي. دا د دې له امله ده چې دوی د حدیث د صحت د قضاوت په معیارونو کې توپیر لري.

One Mujtahid may consider a certain Hadith authentic while others may not. This is due to their differences in the criteria for judging the authenticity of the Hadith.

مثال:

Example:

د عمرو بن شعیب څخه روایت شوې هغه حدیث چې وايي: «یوه ښځه د خپل ماشوم سره د پیغمبر ﷺ په خدمت کې راغله او د هغې په لاس کې دوه سرې کړۍ وې. پیغمبر ﷺ وفرمایل: ایا تا دې ته زکات ورکوې؟ هغې وویل: نه. پیغمبر ﷺ وفرمایل: ایا خوښوې چې الله تعالی دې دا د اور کړۍ جوړې کړي؟» ځینې عالمان دا حدیث صحیح بولي، پداسې حال کې چې نور یې د سند د ضعف له امله ضعیف گنې. هغه عالمان چې ویلي دي چې په ګاڼو زکات نشته، عبارت دي له: عایشې بنت ابي بکر (رضي الله عنها)، امام جابر، ابن عمر، امام مالک، امام احمد او امام شافعي ﷺ.

The Hadith narrated by Amr b. Shuaib which mentions: “A woman came to the Prophet (saw) along with her child with two gold bracelets in her hand. He (saw) said: „Do you give the Zakat upon these?‟ She said: „No.‟ He (saw) said: „Would you like that Allah makes them into bracelets of Fire?‟” Some scholars consider this to be an authentic Hadith, while others consider it a weak Hadith due to the weakness in the Isnad. The scholars who said that there is no Zakah on jewellery are Aisha bint Abu Bakr (ra) Imam Jabir, Ibn Umar, Imam Malik, Imam Ahmad and Imam Shafi‟i.

په دې سره، یو مجتهد ممکن یوه حدیث پیژني خو بل یې نه پیژني. همدې لامله مجتهدین به خپلو شاګردانو ته ویل: که ته زما له تګ وروسته یوه داسې حدیث ومومې چې زما له خبرو سره ټکر ولري، نو زما رایه پریږده او هماغې حدیث ته غاړه کېږده.

Furthermore, one Mujtahid may know of a Hadith while another may not. It is due to this reason that the Mujtahideen used to say to their students, if you find a Hadith after you leave me, and it contradicts what I have told you, throw away my understanding and follow the Hadith.

مثال: په حیض کې ښځې ته د کعبې طواف کول جایز نه دي. په همدې بنسټ عمر (رض) به ښځو ته اجازه نه ورکوله چې حج پوره کړي، حتی که حیض له عرفات څخه د تلو وروسته پیل شي، چې عرفات د حج تر ټولو مهمه برخه ده. کله چې هغه (رض) ته خبر ورکړل شو چې نبي ﷺ په ورته حالاتو کې ښځو ته اجازه ورکوله چې حج ته دوام ورکړي، نو عمر (رض) وروسته له هغه بندیز لرې کړ او ښځې ته یې اجازه ورکړه چې خپل حج پوره کړي.

Example: It is not permitted for a woman while she is menstruating to perform Tawaaf (circling around the Ka‟aba). Based on this, Umar (ra) used to forbid women from completing the Hajj even if the menstruating started after leaving Arafat, which is the most important part of the Hajj. When he (ra) was informed that the Prophet (saw) used to allow women to continue performing Hajj under similar situations, Umar (ra) subsequently lifted the ban, and allowed the woman to complete her Hajj.

ځینو علماؤ د یو صحابي رای د شرعي دلیل په توګه منلی دی، پداسې حال کې چې نورو صحابه کرام رضی الله عنهم د مجتهدینو په توګه ګڼلي دي چې د هغوئ انفرادي رایې شرعاً الزامي نه دي.

Some scholars accepted the opinion of one Sahabi as a legislative source, while others treated the Sahabah (ra) as Mujtahids whose individual opinions were not legally binding.

ځینې علماء د قیاس (وګورئ څپرکی ۶.۰) تطبیق کاوه، پداسې حال کې چې نور د استحسان (وګورئ څپرکی ۷.۵) تطبیق کاوه۔

Some scholars practiced Qiyas (see section 6.0) while others practiced Istihsan (see section 7.5).

بعضو علماؤو یوازې د صحابه‌و اجماع ته اعتبار ورکړ، پداسې حال کې چې نورو د اهل مدینې اجماع، د مجتهدینو اجماع، او د اجماع نور ډولونه هم کارولي، لکه څنګه چې مخکې بحث وشو۔

Some scholars used Ijma‟ as-Sahabah only, while others used Ijma‟ Ahlel Madinah (People of Madinah), Ijma‟ Al-Mujtahideen, and various other types of Ijma‟ as well as discussed earlier.

بعض علماء نے مصلحۂ مرسلہ اور دیگر غیر قطعی اصولوں کو استعمال کیا، جبکہ بعض نے ایسا نہیں کیا۔ اس بات نے علماء کے درمیان مزید اختلافات پیدا کرنے میں کردار ادا کیا۔

Some Scholars used Maslahah Mursalah and other non definitive principles while others did not. This contributed to more differences among the scholars.

یو شمېر عالمانو د متن ظاهري (لفظي) معنا واخیسته، یعنې متن یې په سطحي ارزښت باندې واخیست، او ژورې معناوې یې ومنلې نه. د دې عالمانو څخه ځینو ته ظاهریان ویل کیدل، یعنې هغه کسان چې د متنونو یوازې ظاهري معناوې اخلي.

Some scholars took the literal understanding of the text, meaning that they took the text at its surface value, refusing to take deeper understandings. Some of these scholars were called Zahiris, or those who took only the apparent meanings of the texts.

له ښکاره معنا سربیره، ځینو عالمانو د متنونو څخه ژورې او پټې معانۍ هم اخیستې دي.

In addition to the apparent meaning, some Scholars took deeper and implicit meanings in the texts.

د امر د صیغو او قسمونو په تفسیر کې اختلاف وو۔ مثلاً د ږیرې په اړه په حدیث کې علماوو اختلاف کړی چې دا حدیث فرض، مستحب یا مباح امر ښیي که نه۔ مثلاً ابن تیمیه او ابن حزم وویل چې دا فرض دی۔ ابن قدامه، شوکاني، النووي او قاضي عیاض وویل چې دا مستحب دی۔ قاضي ابوبکر ابن العربي او امام قرطبي رحمهما الله وویل چې دا یوازې جواز لري۔

There were differences in interpreting the forms and types of commands. For example, in the Hadith regarding the beard, there is a difference of opinion among the Scholars regarding whether the Hadith indicates Fard, Mandub or Mubah commands. For example, Ibn Taymiyya and Ibn Hazm said it is Fard. Ibn Qudamah, Shawkani, an-Nawawi and Qadi Iyad said it is recommended. Qadi Abu Bakr Ibn al-Arabi and Imam Qurtubi‟s opinion was that it is only permitted.

دا ممکن ده چې د عربي متن په هغه فهم کې توپیر وي چې څو معنیګانې لري. د بېلګې په توګه، الله (ج) په قرآن کې فرمایي، په ژباړه: «طلاق شوې ښځه باید درې قروء انتظار وباسي»۔ (TMQ البقرہ: ۲۲۸)

This may be due to a different understanding of the Arabic text where it offers more than one meaning. As an example, Allah (swt) says in the Qur‟an, in translation: “The divorced woman should wait for a period of three Quru” (TMQ Al-Baqarah: 228)

قرء په لغت کې د حیض د پیل معنی هم لري او د طهر د پیل معنی هم لري. د دریو قروءو په شمار کې د حیض له پیل څخه تر دریو قروءو د طهر له پیل څخه تر دریو قروءو پورې توپیر له ۷ څخه تر ۱۵ ورځو پورې دی۔

Quru‟ linguistically could mean the beginning of the menstruation period, and it could also mean the beginning of the purity period. The difference between these three Quru‟s from the beginning of menstruation and three Quru‟s from the beginning of the purity period is about 7 to 15 days.

د ځينو عالمانو وايي چې «قُرُوء» د پاکۍ موده ده، ځکه چې يو حديث دی چې په هغه کې پيغمبر ﷺ يوې ښځې ته د پاکۍ د موده انتظار کولو امر کړی دی. نور عالمان وايي چې دا حديث صحيح نه دی، او قرآن کريم کې «قُرُوء» د حيض د پيل معنا لري.

Some scholars say Quru‟ means the purity period because of a Hadith in which the Prophet (saw) instructed a woman to wait for the purity period. Other Scholars say that this Hadith is not authentic considered the Qur‟an to mean the beginning of menstruation.

دې ټولو سربیره باید وې یادوو چې د متن د پوهېدو کچه او د فکر ژورتیا له یوه کس څخه بل ته توپیر لري. دا توپیرونه د الله (ج) د پیدایښت یوه طبیعي برخه ده او د هغه له خوا یوه رحمت دی.

Besides all of this, one has to remember that the level of understanding of the text and the depth of thinking varies from one individual to another. These differences are a natural aspect of Allah‟s creation and a mercy from Him (swt).

دې دلیلونو له امله د فقهې مختلف مکتبونه د مختلفو عالمانو له لوري جوړ شوي. د دې عالمانو ځینو شاګردانو د متن په اړه د خپل پوهاوي لیکنې کړې، او دغه لیکنې د دوی مذهبونه ګڼل شوي. په دې کې ابوحنیفه، مالک، شافعي، ابن حنبل، جعفر او زید شامل دي. نور عالمان داسې وو چې د دوی شاګردانو د متن په اړه د دوی پوهاوي نه دي لیکلي، او دا عالمان الاوزاعي، الحسن البصري، سفیان الثوري، ابن جریر الطبري، لیث او نور دي.

It is for these reasons that we have different scholars forming different Schools of Fiqh. Some of these scholars had students who wrote their understanding of the text and these writings were considered as their Madhahib. These include Abu Hanifah, Malik, Shafi‟i, Ibn Hanbal, Jafar, and Zayd. Other scholars did not have the opportunity of having students write their understanding of the text, and these include Al-Awza'i, al-Hasan al-Basri, Sufyan al-Thawri, Ibn Jarir al-Tabari, Laith and others.