İnsanlar Arasında Fitne Çıkaran Koğuşmacı
The Talebearer Who Stirs up Enmity between People
Burada kastedilen, bir kimsenin duyduğu sözleri, insanlar arasında fitneye yol açacak biçimde başkalarına aktarmasıdır. Müslüman alimlerin görüşlerine göre bu, icma ile haramdır. Bu iğrenç davranışın yasaklandığını gösteren pek çok delil vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:
Here, the reference is to a person who passes on to others what he hears from someone in such a manner that will cause dissension among people. It is unanimously unlawful according to the opinions of the Muslim scholars. There are many proofs that maintain the prohibition of that abhorred action. The following are some of them:
Allah'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurdu: "İnsanlar arasında, birbirlerinin sözlerini aktararak düşmanlık çıkaran kimse cennete girmeyecektir."1
The Messenger of Allah (pbuh) said, "He who stirs up enmity among people by quoting their words to each other will not enter paradise.”1
Bir gün Allah'ın Elçisi ﷺ iki kabrin yanından geçti ve şöyle buyurdu: "Bu ikisi azap görüyor; ama bunun için büyük bir şey yapmış değiller: Biri idrarından sakınmıyordu, diğeri ise çekiştirici (söz taşıyıcı) idi."2
Once the Messengers of Allah (pbuh) passed by two graves and said, "The two are being tormented, and not for anything excessive: one of them did not free himself of traces of urine, while the other was a talebearer.”2
Ebu Hureyre (radıyallahu anh) rivayet ediyor ki Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurdu: "İnsanların en kötüleri, bir yüzü bazılarına, başka bir yüzü ise diğerlerine gösteren iki yüzlü kimselerdir."3
On the authority of Abu Hurairh (may Allah be pleased with him) that the Messenger of Allah said, "You find that among the worst people is someone who is two-faced, showing one face to some and another face to the others.”3
O da (ﷺ) şöyle buyurdu: "Kim bu dünyada insanların sözlerini aktararak aralarına düşmanlık sokarsa, Allah onu Ahirette şiddetli bir azaba çarptıracaktır;"4
He (pbuh) also said, "Who he stirs up enmity among people by quoting their words in this world, Allah will severely torment him in the Hereafter;”4
İmam Ebu Hamid el-Gazali, bu çirkin günahın yalnızca başkalarının sözünü aktarmakla sınırlı olmadığını, konuşma, yazı, işaret vb. yollarla olsun, kişinin açığa çıkarılmasını istemediği şeyi ortaya dökmeyi de kapsadığını vurgulamıştır. Ancak insan, başkalarının işleri hakkında öğrendiklerini, bunları yaymanın Müslümanlara fayda sağlayacağı veya onları bir günaha düşmekten koruyacağı durumlar dışında, gizli tutmalıdır. Ayrıca, kendisine başkalarının haberlerini taşıyan kişi, şu hususlara uymalıdır:
Imam Abu Hamid AI-Ghazali highlighted the fact that this heinous sin is not confined to transforming the speech of others only but it includes unveiling what one does not like to be unveiled even if it is done through speech, writing, gestures etc. One should, however, keep silent concerning what he discovers of the affairs of others except incase when publicizing it would benefit the Muslims or prevent them from committing a sin. Moreover, the one to whom talebearer told news of others, should abide by the following:
a) Bu kişinin ona söylediklerine inanmamak, zira böyle bir adamda takva yoktur, b) Söz taşıyıcısına bu büyük günahtan sakınmasını tavsiye etmek, c) Günahkârdan Allah rızası için nefret etmek, d) Yüce Kur'an'ın emrettiği gibi zandan kaçınmak, {Ey iman edenler! Zanlardan çokça kaçının, çünkü bazı zanlar günahtır.} (Hucurat: 12)
a) Disbelieving what this person told him for such a man is of no piety, b) Advising the talebearer to abstain from this heinous sin, c) Detesting the sinner for the sake of Allah, d) A voiding suspicion as the Glorious Qur'an instructs, {O ye who believe! A void suspicion as much (as possible): for suspicion in some cases is a sin.} (AI-Hurjurat: 12)
e) Yüce Kur'an'ın emrettiği gibi, başkalarını gözetleyip kusurlarını araştırmaktan kaçınmak: {Birbirinizin kusurunu aramayın.} (el-Hucurat: 12)
e) Avoiding spying and searching out the other people's faults as the Glorious Qur'an commands, {And spy not on each other.} (AI-Hujurat: 12)
f) Bu günaha duyulan nefret: Bir adam Ömer İbn Abdulaziz'in yanına gelip, başka bir kişi hakkında, bu kişinin anılmasından hoşlanmayacağı bir şey anlattı. Bunun üzerine Ömer ona şöyle dedi: "Durumunu bir inceleyelim: Eğer yalan söylüyorsan, şu ayette anılanlardan birisin: {Eğer fasık biri size bir haber getirirse, doğruluğunu araştırın.} (El-Hucurat: 6). Eğer doğru söylüyorsan, şu ayette anılanlardan birisin: {Dedikoducu, çamur atıcı, dolaşıp duran.} (El-Kalem: 11). Ama istersen seni affedebiliriz." Adam şöyle karşılık verdi: "Lütfen beni affedin, ey Müminlerin Emiri. Bunu bir daha asla yapmayacağım."
f) Abhorring this sin: A man came to 'Umar Ibn 'Abd AI-'Aziz and told him something about another person which the latter would have disliked being mentioned. Thereupon 'Umar said to him, "Let us examine your case: If you are lying, you are one of those who mentioned in the verse, ~If a sinner comes to you with any news, ascertain the truth. t (AI-Hujurat: 6), and if you are telling the truth, you are one of those mentioned in the verse, {A slanderer; going about with calumnies.} (Al-Qalam: 1) But if you wish we mayforgive you." The man replied, please forgive me, O Commander of the Believers. I shall never do it again.
Bir adam, Es-Sahib İbn Abbad'a (Allah ona rahmet etsin) bir mektup yazarak yetimin malını haksız yere yemeye çağırdı. Es-Sahib İbn Abbad, mektubuna cevap verirken şöyle dedi: "İftira çirkindir, ölü Allah'ın rahmetindedir, yetim Allah'ın himayesindedir, mal Allah'ın bir ihsanıdır ve başkalarının malını haksız yere yemeye aracılık eden kimse Allah'ın lanetine uğramıştır." El-Hasan el-Basri şöyle dedi: "Kesin olarak bilin ki, sana başkalarının sözlerini anlatan kişi, senin sözlerini de başkalarına anlatacaktır." {Kaba saba, ayrıca soy kütüğünde şüpheli bir geçmişi olan} (el-Kalem: 13) ayetine atıfta bulunan İbn el-Mübarek şöyle dedi: "Piç, insanların sözlerini gizli tutmaz." Bir gün salih bir adam, arkadaşlarından birini ziyaret etti. Arkadaşı, başka bir kişi hakkında, bahsedilmesinden hoşlanmayacağı bir şey anlattı. Bunun üzerine salih adam şöyle dedi: "Ey kardeşim! Gıybet ettin ve beni üç günahı işlemeye sevk ettin."
A man wrote a letter to As-Sahib Ibn 'Abad (may Allah bestow mercy on him) calling him to unlawfully consume a property of an orphan. When As-Sahib Ibn 'Abad, replied to his letter he said, "Slander is abhorred, the dead is in Allah's mercy, the orphan is in Allah's support, the property is Allah's gift and the one who intercedes to consume unlawfully the property of others is cursed by Allah." AI-Hasan AI-Basri, said, "Assuredly, the one who tells you about the speech of others would also tell others about your speech." Referring to the verse, {Violent (and cruel) with all that of a doubtful birth.} (AI-Qalam: 13), Ibn AIMubark said, the illegitimate child does not keep in secret the speech of people." Once a righteous man visited one of his friends who told him something about another person that the latter would have disliked being mentioned. Thereupon, the righteous man said, 'O brother! You have committed backbiting and caused me to commit three crimes:
a) Bu kardeşin iğrenilen davranışı, b) Kalbimdeki kaygı, c) Doğruluğunuza duyulan şüphe.
a) The abhorrence of that brother, b) Anxiety in my heart, c) Suspicion about your truthfulness.
Bir adam, Ali İbnu'l-Hüseyn'in (radıyallahu anh) yanına gelerek, "Falan kişi sizin hakkınızda kötü sözler söylüyor" dedi. Bunun üzerine Ali İbnu'l-Hüseyn, "Haydi o adamın yanına gidelim" dedi. Söz konusu adamın yanına varınca Ali İbnu'l-Hüseyn şöyle dedi: "Söylediğin şey doğruysa, Allah'tan beni bağışlamasını dilerim. Eğer doğru değilse, Allah'tan seni bağışlamasını dilerim." Allah'ın, "Karısı da odun taşıyıcıdır" (el-Mesed: 4) ayetini tefsir ederken bazı âlimler şöyle demiştir: "O, söz taşıyıcısı (koğuculuk yapan) bir kadındı. Bu çirkin günah, odun taşımaya benzetilmiştir. Haber taşımak ile odun taşımak arasındaki benzerlik şudur: Haber taşımak şiddetli düşmanlığa, odun taşımak ise şiddetli ateşe yol açar."
A man came to 'Ali Ibn AI-Husain (may Allah be pleased with him) saying, "So and so of people insulted you." Thereupon, 'Ali Ibn AI-Husain said, "Let's go to such man." Having reached the latter man, 'Ali Ibn AI-Husain said, "If what you have said is true, I ask Allah then to forgive me. While if it is untrue, I ask Allah to forgive you." In commenting on the verse, "His wife shall carry the (crackling) wood as fuel.” (Al-Masad: 4), some scholars state that "She was a talebearer. This heinous sin is likened with carrying the wood the similarity between carrying the news and carrying the wood is that in the former it causes fierce enmity while in the latter it causes fierce fire.
1 Buhârî ve Müslim tarafından rivayet edilmiştir.
1 Reported by AI-Bukari and Muslim.
2 Buhari ve Müslim tarafından rivayet edilmiştir.
2 Reported by AI-Bukari and Muslim.
3 Buhârî ve Müslim tarafından rivayet edilmiştir.
3 Reported by AI-Bukari and Muslim.
4 İbn Hibbân ve Ebû Dâvûd tarafından rivayet edilmiştir.
4 Reported by Ibn Hibban and Abu Dawud.