Birçok Müslüman, bir âyet ya da hadisi hızlıca okuyup hemen bir şeyin haram ya da farz olduğu sonucuna varmakta çok acele etmektedir. Şeriat kaynaklarındaki her emir farz veya haram değildir. Hükm-ü şer'îyi türlerine ayırmada kullanılan kurallar da yine Usûlü'l-Fıkıh ile ilgilidir.

Many Muslims are too quick to conclude that something is either Haram (prohibited) or Fard (compulsory) after a quick reading of an Ayah or a Hadith. Not all commands in the legislative sources are Fard or Haram. The rules, which are used to differentiate the types of Hukm Shar‟i, are again related to Usul al-Fiqh.

Gerçekte, Hukm Shar‟i beş genel biçimde anlaşılabilir.

In reality, the Hukm Shar‟i can be understood in five general ways.

Talep-i cazim (kesin talep) ile bir fiilin yapılması istendiğinde, bu fard ya da vacip olur; ikisinin anlamı aynıdır. Farzı yerine getiren kişi sevap kazanır, ona uymayan ise cezalandırılır.

If the request to do an action is decisive (Talab Jazim) then it is a Fard or Wajib; both have the same meaning. A person who complies with a Fard will be rewarded, while one who disobeys will be punished.

Örnek: Namazı kılmak ve dosdoğru ikame etmek, zekâtı vermek, cihada katılmak, İslam'ın hükmü altında yaşamak, Müslüman kadınların tesettür giymesi vb.

Example: Performing and establishing Salah, paying Zakah, participating in the Jihad, being ruled by Islam, Muslim women wearing Hijab etc.

Bir eylemden kaçınma yönünde kesin bir emir bir hükümle bağlantılıysa, o eylem Haram veya Mahzur'dur. Haram işlenirse kişi cezalandırılır, ancak Haram olan eylemden sakınılırsa kişi sevap kazanır.

If the instruction is connected with a decisive command of refraining from an action then it is Haram or Mahdhur. If the Haram is committed, then the person will be punished, but if the Haram action is avoided, the person will be rewarded.

Örnek: Riba, kumar, milliyetçiliğin veya demokrasinin teşvik edilmesi vb. konularla uğraşmak.

Example: dealing with Riba, gambling, promoting nationalism or democracy, etc.

Bir eylemi yapma emri kesin değilse, o eylem Mendub olarak kabul edilir. Onu yerine getiren övülür ve sevap kazanır; ancak onu yapmayan ne kınanır ne de cezalandırılır.

If the instruction to do an action is not firm, then it is considered Mandub. The one who performs it is praised and rewarded; however, the one who did not perform it is neither blamed nor punished.

Örnek: Hastaları ziyaret etmek, yoksullara sadaka vermek, pazartesi ve perşembe günleri oruç tutmak.

Example: Attending to the sick, giving alms to the poor, fasting Mondays and Thursdays.

Eğer bir fiilden kaçınma emri kesin değilse, o fiil Mekruh sayılır. Ondan kaçınan övülür ve sevap kazanır; onu yapan ise ne cezalandırılır ne de kınanır.

If the instruction of refraining from an action is not firm, then it is considered Makruh. The one who abstains is praised and rewarded while the one who does it is neither punished nor blamed.

Örnek: Fecir namazı ile güneş doğuşu arasında namaz kılmak, namaza gitmeden önce sarımsak yemek, yola çöp atmak vb.

Example: performing Salah between Fajr Salah and sunrise, eating galic before going to the masjid for Salah, dropping litter on the road etc.

Bir eylemi yapma veya yapmama tercihi kişiye bırakılmışsa, bu eylemne Mübah denir. Bu kategoriye giren bir eylem nedeniyle kişi ne ödüllendirilir ne de cezalandırılır.

If the choice to do or not to do an action is left up to the person, then the action is called Mubah. One will neither be rewarded nor punished for an action falling under this category.

Örnek: Koyun veya tavuk eti yemek, dört eşe kadar evlenmek, araba kullanmak vb.

Example: Eating lamb or chicken, marrying up to four wives, driving a car etc.

Hükm-ü Şer'î'nin bazı türleri, örneğin Farz, alt kategorilere ayrılır. Mesela Farz, Farz-ı Ayn ve Farz-ı Kifaye olarak ikiye bölünür. Farz-ı Ayn, her Müslüman üzerine vacip olan ibadettir; örneğin günde beş vakit namaz kılmak, Ramazan orucunu tutmak ve eşe karşı görevleri yerine getirmek gibi. Farz-ı Kifaye ise, Ümmetin bir kısmı bu görevi yerine getirinceye kadar bütün Ümmet üzerine vacip olan ibadettir; örneğin vefat eden bir Müslümanın defnedilmesi gibi. Ümmetin bir kısmı bu görevi yerine getirirse, bu durumda diğer Müslümanlardan sorumluluk kalkar. Hükm-ü Şer'î'nin diğer bazı türleri de daha ileri alt bölümlere ayrılır.

Some of the Hukm Shar‟i such as Fard are divided into sub-categories. For example, Fard is divided into Fard al Ayn and Fard al Kifaya. Fard al Ayn is obligatory on every Muslim, such as praying five times a day; fasting Ramadhan, fulfilling duties to husband/wife whereas, Fard al Kifaya is obligatory on the whole Ummah until part of the Ummah fulfils the Fard, such as the burial of a deceased Muslim. If a portion of the Ummah fulfilled this task, then this relieves the duty from the rest of the Muslims. Some of the other types of Hukm Shar‟i are also further sub-divided.