Geçmişte ve günümüzde bazı âlimler, icma-i ümmeti bir hüküm kaynağı olarak kabul etmiş ve bunu, Muhammed'in (sav) ümmetinin geçmişte, şimdide veya gelecekte herhangi bir zamanda bir mesele üzerindeki görüş birliği olarak tanımlamıştır. İcma-i ümmeti desteklemek için en sık alıntılanan ayet, Nisa Suresi 115. ayettir.

In the past and present, some Ulema have taken Ijma‟ al Ummah as a legislative source and it has been defined as the agreement of the Ummah of Muhammad (saw) on a matter at anytime, past, present, or future. The one Ayah, which is most frequently quoted in support of Ijma‟ al Ummah, is in Surah al-Nisa: 115.

"Kim kendisine doğru yol apaçık belli olduktan sonra Elçi'ye karşı gelir ve müminlerin yolundan başka bir yolu izlerse, onu yöneldiği yolda bırakırız ve onu cehenneme atarız. O ne kötü bir varış yeridir."

“And anyone who splits off from the Messenger after the guidance has become clear to him and follows a way other than the believers, we shall leave him in the path he has chosen and land him in hell - what an evil refuge.” (TMQ An-Nisa: 115)

Bazı âlimler, bu âyetteki "mü'minlerin yolu" ifadesinin onların icmâını, yani üzerinde ittifak edip seçtikleri yolu kastettiğini belirtmişlerdir. Buna göre topluluğun yoluna uymak zorunludur ve ondan ayrılmak haramdır. Diğerleri ise âyetin kesin bir delil oluşturduğunu kabul etse de, bunun kat'î (kesin) bir anlam taşımadığını ifade etmişlerdir.

Some of the Ulema observe that “the way of the believers” in this Ayah refers to their agreement and the way that they have chosen, in other words, their Ijma‟. Adherence to the way of the community is thus binding and departure from it is forbidden. Others have stated that even if the Ayah constitutes an irrefutable proof, it does not have a Qata‟i (conclusive) meaning.

İkincisi, bu Ayet Allah'ın Birliğine ve Muhammed'in (sav) peygamberliğine işaret etmektedir. "Müminlerin yolundan başka bir yola uymak" ifadesi ise İslam'dan yüz çevirmek anlamına gelir. Ayet, İslam'dan dönen bir Müslüman hakkında nazil olmuştur. Dolayısıyla bu Ayet genel değildir. Bu noktalar nedeniyle, bu Ayetin İcma-i Ümmet için bir delil olarak kullanılması geçersizdir.

Secondly, this Ayah refers to the Oneness of Allah and the Prophethood of Muhammad (saw). And “Following a path other than that of the believers,” means abandoning Islam. The Ayah was revealed on the occasion of a Muslim who turned away from Islam. Thus, the Ayah is not general. Due to these points, utilising this Ayah as a Daleel for Ijma‟ al Ummah is invalid.

Ümmetin İcmâı'nı desteklemek için en sık alıntılanan hadisler şunlardır:

The Ahadith which are most frequently quoted in support of Ijma‟ al Ummah are:

“Ümmetim asla bir dalalet (sapıklık) üzerinde ittifak etmez.” (İbn Mâce)

“My Ummah shall never agree on a Dhalalah (misguidance).” (Ibn Majah)

"Şüphesiz Allah, ümmetimi hataya (yanlışa) üzerinde birleştirmeyecektir." (Tirmizî)

“Verily Allah will not make my Ummah agree upon al Khata (mistake).” (Tirmidhi)

“Allah, Muhammed'in ümmetini dalalet üzerinde birleştirmez” (İbn Mâce)

“Allah will not let the Ummah of Muhammad (saw) agree upon Dhalalah (misguidance)” (Ibn Majah)

"Ümmetimin sapıklık üzerinde birleşmesini engellemesi için Yüce Allah'a yalvardım ve bana bu lütfedildi." (İbn Mâce)

“I beseeched Allah Almighty not to bring my Ummah to the point of agreeing on Dhalalah (misguidance) and He granted me this.” (Ibn Majah)

"Ümmetimden bir topluluk, hak üzere olmaya devam edecek. Onlar galip olanlar olacak ve karşı çıkanların muhalefeti onlara zarar veremeyecek." (İbn Mâce)

“A group of my Ummah shall continue to remain on the right path. They will be the dominant force and will not be harmed by the opposition of dissenters.” (Ibn Majah)

Bir hüküm kaynağı, kat'î bir delile dayanmak zorundadır. Bu hadisler ise zannî delillerdir (Adilla Zanniyya). İkincisi, bu hadisler farklı konuları kapsamaktadır; bunların ilki, ümmetin dalalet (ظلا ٌس) üzerinde icma etmeyeceği, yani İslam'dan dönüş anlamına geldiğidir.

A source for legislative rulings has to be based on a Qata‟i Daleel. These Ahadith are Adilla Dhanniya (conjectural evidences). Secondly, these Ahadith cover different topics, first of which is that the Ummah does not agree upon Dhalalah (ظلا ٌس ), which means returning back from Islam.

Aslında, bu hadisler Müslüman ümmetinin bir bütün olarak küfre dönmeyeceğini gösterir. Ayrıca "hata" (hatâ) anlamına gelen kelimeyi içeren hadisler zayıf hadislerdir.

In fact, these Ahadith justify that the Muslim Ummah, as a whole, will not revert to Kufr. Furthermore, the Ahadith that mention “Khata” (mistake) are weak Ahadith.

Ayrıca, bu hadisler ümmetin bir bütün olarak dürüstlüğünü kanıtlamak için kaynak olarak alınırsa, Peygamber'in (sav) gelecek nesilleri eleştirdiği diğer hadislerle çelişirler. Örnek olarak, İmran İbn Husayn, Peygamber'in (sav) şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir: Note: the instruction requires ﷺ after every mention of the Prophet, so the translation should read: Ayrıca, bu hadisler ümmetin bir bütün olarak dürüstlüğünü kanıtlamak için kaynak olarak alınırsa, Peygamber ﷺ'in gelecek nesilleri eleştirdiği diğer hadislerle çelişirler. Örnek olarak, İmran İbn Husayn, Peygamber ﷺ'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir:

Also, if the above-mentioned Ahadith are taken as a source to justify the honesty of the Ummah as a whole, these Hadith contradict other Hadith in which the Prophet (saw) criticised future generations. As an example, Imran ibnu Haydh reported the Prophet (saw) as saying:

“Ümmetimin en hayırlıları, benim neslimde yaşayanlar, sonra onları izleyenler, sonra da onları izleyenlerdir.” (İmran dedi ki: Bunu, kendisinden sonra iki nesil mi yoksa üç nesil mi dediğini hatırlamıyorum.) “Sonra öyle bir zaman gelecek ki insanlar, delili olmaksızın hikâyeler ve masallar uyduracaklar, hile yapacaklar, güvenilmez olacaklar, emanete ihanet edecekler ve şişman görüneceklerdir.” (Buhârî)

“The best of my Ummah are those who lived in my lifetime then those who lived after them and those who lived after them. (Imran said: I don‟t remember whether it was two generations after his or three). Then will come a time when people will fabricate stories or tale without evidence and will cheat and not be trustworthy nor be faithful and they will appear obese.” (Bukhari)

Buhari ve Ahmed bin Hanbel gibi birçok âlim bunu pek çok rivayet biçiminde nakletmiştir. Başka bir hadislerinde Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur:

Many scholars such as Bukhari and Ahmad bin Hanbal report this in many forms. In another saying, the Prophet (saw) said:

"Yalan yaygın bir uygulama haline gelecek, mümin kâfir olarak adlandırılacak, bazı insanlar yalancı şahitlik yapacak ve sorulmadan önce şahitlik edecek, bazı insanlar da kurtlar gibi olacaklar." (Tirmizi, İbn Mâce ve Ahmed)

“Lying will become a common practice, the believer will be called unbeliever and some people will give false testimonies and will testify before being asked and some people will become like wolves.” (Tirmizi, Ibn Majah & Ahmad)

Bu hadisler, eğer Icmâ‟ al-Ümme'yi ispatlamak için ileri sürülen önceki hadislerle birlikte alınırsa, onlarla çelişmektedir; çünkü Icmâ‟ al-Ümme, ümmetin her zaman hayır üzerinde ittifak edeceğini kabul eder; oysa bu hadisler, ümmetin bazı kesimlerinin sapacağını göstermektedir. Vahiyde çelişki olamaz. Dolayısıyla Icmâ‟ al-Ümme'nin Hükm-ü Şer‟î için bir kaynak olarak hiçbir değeri olamaz.

All these sayings contradict the previous sayings if they are taken to prove Ijma‟ al Ummah, because Ijma‟ al Ummah assumes that the Ummah will always agree on good, whereas, these Ahadith indicate that some parts of the Ummah will go astray. There cannot be contradiction in the revelation. Thus, Ijma‟ al Ummah can have no value as a source for Hukm Shar‟i.