Bazılarına göre İslam'da aklın rolü konusu oldukça tuhaf görünmektedir. Maalesef İslam hakkında yeterli bilgi sahibi olunmaması böyle bir anlayışa yol açmaktadır. Kur'an'ı ve Peygamber'in (sav) hayatını araştırdığımızda, vahyin bu konuya büyük önem verdiği açıkça görülmektedir. Vahyin bu konuyu ele alması doğaldır, çünkü belirli bir davranışın oluşturulabilmesi için bireyin düşünce biçiminin de ele alınması gerekir. Vahiy bu kritik meseleyi ele aldığında, bunu öylesine etkili bir biçimde yapmıştır ki, bütün toplumun alkolden uzak durması için yalnızca tek bir ayet yeterli olmuştur.

To some, the subject of the role of intellect in Islam seems quite bizarre. Unfortunately, the lack of awareness about Islam yields such an understanding. Through researching the Qur‟an and the life of the Prophet (saw) it is apparent that much emphasis was placed on this subject by the revelation. It is natural for the revelation to address this subject because in order to formulate a specific behaviour, the individual‟s way of thinking must be addressed. When the revelation addressed this crucial issue it did so in such an effective manner that it took only one Ayah for the entire society to abstain from alcohol.

Peygamber Muhammed ﷺ, insanların fiillerini ilgilendiren hukuki meseleleri onlara açıklamakla kalmadı, aynı zamanda akıllarını doğru yöne yönlendirdi ve onun sınırını da açıkça belirledi.

Prophet Muhammad (saw) not only clarified matters of law to the people that dealt with their actions but also directed their intellect and clarified its limitation.

Bu durum, güneş tutulmasının Peygamber'in (sav) oğlu İbrahim'in (ra) vefat ettiği gün gerçekleşmesinde açıkça görülmektedir. İnsanlar, güneşin Peygamber'in (sav) oğlunun ölümü nedeniyle tutulduğunu söylediklerinde, o (sav) onlara güneşin ve ayın Allah'ın (cc) ayetleri olduğunu bildirdi. Bunlar, birinin ölümü veya doğumu nedeniyle tutulmazlar; dolayısıyla iki olay arasında bir ilişki yoktur.

This is evident when the sun eclipsed during the time of the Prophet (saw) on the same day that his (saw) son Ibraheem (ra) died. When people suggested that the sun eclipsed because of the Prophet‟s (saw) son‟s death, he (saw) told them that the sun and the moon are signs from Allah (swt). They do not eclipse for someone‟s death or birth; therefore there is no relationship between the two events.

Peygamber (sav) bir grup insanın yağmurun yıldızın etkisiyle yağdığı yönündeki yanlış anlayışını giderdiğinde, yani onlara yağmurun yağmasına Allah'ın – yıldızın Rabbi olan Allah'ın (SWT) – sebep olduğunu bildirdiğinde, aklı yönlendirme yöntemi ve sağlam akıl ilkeleri devreye girmişti. Bunlar, aklın rolünü ele alan birçok örnekten yalnızca ikisidir. Note: per the rules, ﷺ should be written after the Prophet's mention rather than "(sav)". Corrected version: Peygamber ﷺ bir grup insanın yağmurun yıldızın etkisiyle yağdığı yönündeki yanlış anlayışını giderdiğinde, yani onlara yağmurun yağmasına yıldızın Rabbi olan Allah'ın (SWT) sebep olduğunu bildirdiğinde, aklı yönlendirme yöntemi ve sağlam akıl ilkeleri devreye girmişti. Bunlar, aklın rolünü ele alan birçok örnekten yalnızca ikisidir.

The method of directing the intellect and sound principles of reason were at work when the Prophet (saw) cleared the misunderstanding of a group of people when they said that rain occurs due to the influence of the star, telling them that the Lord of the star, Allah (swt), causes the rain to occur. These are just two of the many examples addressing the role of the intellect.

İslam'ın insanların aklını yönlendirdiğini anladıktan sonra, akla gelen bir sonraki soru şudur: Akıl İslam'da tam olarak hangi konumdadır?

Having understood that Islam directed the people‟s intellect, the next question, which arises, is what exactly is the position of the intellect in Islam?

İslam'da akıl, önemli bir role sahiptir. Akıl, İslami akide (inanç esası) anlamak ve kabul etmek için kullanılır ve İslam'a girmenin kabul edilebilir tek yoludur. İslam, Allah'a (SWT) iman etmek için aklın kullanılmasını emreder ve akidede taklidi (körü körüne taklit etmeyi) yasaklar.

In Islam the role played by the intellect is a very significant one. The intellect is used to understand and accept the Islamic „Aqeedah (doctrine) and is the only acceptable method to enter Islam. Islam compels the use of the intellect to believe in Allah (swt) and forbids imitation (Taqleed) in „Aqeedah.

İslam, Allah'ın (c.c.) varlığını ve birliğini, Muhammed'in (sav) peygamberliğini ve Kur'an'ın Allah'ın kelamı olduğunu kanıtlayan akli deliller sunar. Dolayısıyla İslam'ın temeli, akıl yoluyla elde edilen bir inanca dayanır. Bu sağlam delil sayesinde hem akıl hem de kalp tatmin olur ve kör inanç ile hurafelerden uzak kalınır.

Islam provides rational evidences to prove the existence and the oneness of Allah (swt), the Prophethood of Muhammad (saw), and that the Qur‟an is the word of Allah (swt). Thus the foundation of Islam is built upon conviction through the intellect. Through this sound proof, the intellect and the heart are satisfied and devoid of any blind faith and superstitions.

Kur'an'ın ve Peygamber Muhammed'in (sav) peygamberliğinin doğruluğu akla dayandığından, meleklere ve cinlere inanmak ya da cennet ve cehennemin betimlemeleri, Kur'an'ın doğruluğuna ve Muhammed ﷺ'in peygamberliğine dayanmaktadır.

Since the authenticity of the Qur‟an and Prophethood of Prophet (saw) is built upon the intellect, the belief in beings such as the angels and Jinns, or descriptions of heaven and hell are based upon the authenticity of the Qur‟an and the Prophethood of Muhammad (saw).

Akide (itikat) esaslarına akıl yoluyla ulaşıldıktan sonra, aklın rolü farklı bir hal alır. Bu aşamada akıl yalnızca meseleyi ve vahyi anlamakla ve ardından vahyi meseleye uygulamakla görevlidir. Akıl, abdestten (gusül abdesti) İslam Devleti'nin dış politikasına kadar her konuda hüküm çıkarmak için vahyi bir kaynak olarak kullanır.

Once the „Aqeedah of Islam is arrived at intellectually, the intellect then plays a different role. It plays a role of only understanding the issue and the revelation and then applying the revelation to the issue. The intellect uses the revelation as a source to derive rulings on any issue, from Wudhu (ablution) to the foreign policy of the Islamic State.

Hükmün gerekçesini akıl yoluyla uydurmak, metinde zikredilmediği sürece, akla düşen bir şey değildir; bunu anlamak gerekir. Bir hüküm için gerekçe ileri sürmek, Allah'ın (SWT) o hükümden neyi kastettiğini kavrayabildiğimizi ima eder ki bu imkânsızdır. Örneğin, abdestin neden alındığını akıl yürüterek bulmaya kalkamayız. Akıl, muhtemelen bunun kişisel temizlik için olduğunu varsaymaya yöneltir.

It is important to realise that the intellect cannot be used to conjure up a reason for a ruling, unless the reason is mentioned in the text. Claiming a reason for any ruling implies that we can comprehend what Allah (swt) intended for that ruling, which is impossible. For example, we cannot use the intellect to infer a reason for why we perform Wudhu. The intellect would probably lead one to assume that it is for the sake of personal hygiene.

Ancak su bulunmadığında Teyemmüm yapmamız gerekir (toprakla veya toprak cinsinden bir şeyle yüzü ve elleri meshetmekten oluşan bir dizi eylem). Vudunun gerekçesi temizlik olsaydı, su bulunmadığında Allah (SWT) neden bizi toz toprakla kendimizi meshetmeye emrederdi?

However, if water is not accessible then we are supposed to do Tayammum (a series of actions requiring one to wipe themselves with dust). If the reasoning behind Wudhu were cleanliness, then why would Allah (swt) order us to wipe ourselves with dust if water is inaccessible?

Akıl kullanımının doğru biçimi, Sahabe'nin (ra) davranışlarında görülebilir. Bedir Savaşı sırasında Peygamber (sav) ordusunu belirli bir yerde konumlandırmıştı. Habab bin el-Munzir (ra), Peygamber'in (sav) bu kararının vahye mi yoksa taktik bir karara mı dayandığını Peygamber'e (ﷺ) sordu. Peygamber (ﷺ) bunun taktik bir karar olduğunu söyledi. Bunun üzerine Habab bin el-Munzir, bu yerin yanlış bir yer olduğunu belirtti. Bu olaydan, Sahabe'nin (ra) vahiy ile akıl arasındaki ince çizgiyi kavradığını görebiliriz. Onlar, düşüncelerini hiçbir zaman vahiy hakkında hüküm vermek için kullanmadılar.

The proper use of the intellect can be seen in the actions of the Sahabah (ra). During the battle of Badr the Prophet (saw) had stationed the army at a certain location. Habab bin al-Munthir (ra) inquired from the Prophet (saw) whether his (saw)‟s decision was based on the revelation or a tactical decision. The Prophet (saw) replied by saying that it was a tactical decision. Upon this Habab bin al-Munthir said that the location was a wrong one. From this incident we can see that the Sahabah (ra) recognised the fine line between the revelation and the intellect. They never used their thinking to pass judgments on the revelation.

Diğer ideolojilerde akıl, üstlenemeyeceği bir rol oynar. Batı demokrasilerinde akla, insanın hayatını düzenleme konusunda sınırsız bir rol verilmiştir; oysa akıl, önyargılara, farklılıklara, ayrılıklara, çelişkilere ve çevrenin etkisine açıktır. Ancak İslam'da akıl, yasa koymak için değil, vahyi anlamak ve uygulamak için kullanılır.

In other ideologies the intellect plays a role that it cannot fulfil. In Western democracies, intellect is given the unlimited role of organising man‟s life; however, it is subject to biases, disparity, differences, contradictions, and the influence of the environment. However, in Islam the intellect is not used to legislate, but to understand the revelation and to apply it.

Akıl konusunda Müslümanların, Hubab bin el-Munzir (ra)'ın vahiy ile akıl arasındaki ince çizgiye dair sahip olduğu farkındalığın aynısına sahip olmaları gerekir. Ne yazık ki Müslümanlar, Allah'ın (SWT) bize verdiği hükümleri aklen gerekçelendirmeye başlamışlardır; örneğin, namazın iyi bir egzersiz olduğu, orucun bedene faydalı olduğu gibi. Üstelik bazı durumlarda Müslümanlar, Evrenin Yaratıcısı Allah'ın (SWT) hükümlerine tercih ederek insan yapımı yasaların hükümlerini benimsemeye başlamışlardır.

With regard to the intellect, Muslims need to have the same awareness of the fine line between revelation and „Aql that Habab bin al-Mundthir (ra) had. Unfortunately, Muslims have begun to exercise their intellect to pass on the rulings given to us by Allah (swt), e.g. Salah is good exercise, fasting is good for the body, etc. Furthermore, in some cases Muslims have started to prefer the ruling of man-made laws to those of the Creator of the Universe, Allah (swt).