Muhammed bin İdris eş-Şafiî (150-205 H. / 767-820 M.), Usûl el-Fıkıh'ın mimarı olarak kabul edilmektedir. Gazze'de (Filistin) doğdu ve iki yaşındayken annesi onu Mekke'ye götürdü. İmam Şafiî, Kureyş kabilesindendir ve soyu Abdü Menaf'ta Peygamber ﷺ ile birleşmektedir.

Muhammad ibn Idris ash-Shafi‟i (150-205 AH / 767-820 C.E) is considered to be the architect of Usul al-Fiqh. He was born in Gaza (Palestine) and when he was two years old his mother took him to Makkah. Imam Shafi‟i is from the tribe of Quraysh and his lineage meets with the Prophet (saw) at Abdu Manaf.

Küçük yaşta annesi onu Kur'an'ı ezberlemesi için yerel bir Kuttab'a götürdü; ancak aileleri yoksul olduğundan ve öğrenim ücretini karşılayamadığından, derslere katılmasına izin verilmedi. Şeyhin talimatlarını duyabilecek kadar sınıfın yakınında kalır ve bunları ezberlerdi. Öğretmen çıktığında genç Şafi'i, öğrencilerin ezberlerine yardım etmek için yanlarına giderdi. Öğretmen bunu öğrenince, genç Şafi'inin öğrencilere ezberlerinde yardım etmesi koşuluyla onun sınıfa girmesine izin verdi.

At an early age his mother took him to the local Kuttab to memorize the Qur‟an, but since they were poor and could not afford the tuition, he was not allowed to attend the classes. He used to stay within an earshot of the class listening to the instructions of the Shaykh and memorising them. When the teacher would leave, young Shafi‟i would go to help the students with their memorisation. The teacher learned about this and allowed young Shafi‟i in the class with the condition that he would help the students with their memorisation.

Yaklaşık yedi yaşındayken Kur'an'ı ezberlemişti ve Mescid-i Haram'a giderek orada Arapça dilini öğrendi. Mezun olduğunda klasik Arapçanın bütün biçimlerini öğrenmişti. Sözleri Arapça dilinde standart kabul edilmektedir. Arapça çalışmalarını tamamladıktan sonra bir adam kendisine Hadis, Fıkıh ve Ulumu'l-Kur'an okumasını tavsiye etti; bunun üzerine Medine'ye taşındı. Orada, 179 H. yılındaki ölümünden önce İmam Malik bin Enes'in yanında ders aldı. İmam Şafiî, Muvatta'yı doğrudan İmam Malik'ten öğrendi. Ardından Irak'a gitti; orada Ebu Hanife'nin öğrencisi Muhammed bin el-Hasan'ın misafiri olarak kaldı. İmam Şafiî, hem Muhammed bin el-Hasan hem de Kadı Ebu Yusuf ile tartışıp ders çalıştı. Yaklaşık 174 H. yılında eski hocası İmam Malik'i ziyaret etmek üzere yeniden Medine'ye döndü. İmam Malik'in vefatından sonra İmam Şafiî Yemen'e gitti. Orada, Usulü'l-Fıkıh alanında büyük bir alim olan el-Evzaî'nin hocası Ömer bin Ebi Selemе ile tanıştı.

When he was about seven years old he had memorised the Qur‟an, and they went to Masjid Al-Haram where he studied the Arabic language. By the time he graduated, he had learned all the versions of the classical Arabic language. His statements are considered to be standards in the Arabic language. After completing his Arabic studies, a man advised him to study Hadith, Fiqh, and „Ulum-ul-Quran, and so he moved to Madinah. There he studied under Imam Malik ibn Anas prior to his death in 179 A.H. It was directly from Imam Malik that Imam Shafi‟i learned the Muwatta. He then travelled to Iraq, where he stayed as the guest of Muhammad bin Al-Hasan, the student of Abu Hanifah. Imam Shafi‟i would debate and study with both Muhammad bin al-Hasan and Qadi Abu Yusuf. He then returned to Madinah, around 174 A.H., to visit with his old teacher Imam Malik. After the death of Imam Malik, Imam Shafi‟i travelled to Yemen. There he met Umar bin Abi Salamah, teacher of al Awaza‟i, a great scholar in Usul al-Fiqh.

Orada bulunduğu sırada, Halife Harun er-Reşid ile Ehl-i Beyt arasında bazı sorunlar çıktı. İmam Şafiî, Ehl-i Beyt'in tarafını tutmakla ve Halifeye karşı olmakla suçlandı; tutuklanarak Bağdat'a, Halifenin divanına götürüldü. Halifeyle yapılan bir görüşmede kendini herhangi bir yanlışlıktan temize çıkardıktan sonra, İmam Şafiî Halife tarafından kendisine öğüt vermesi için davet edildi. Rivayet edildiğine göre, Halifeye verdiği öğütlerde o kadar kararlı ve güçlüydü ki Halife ağladı.

While there, some problems arose between the Khaleefah Haroon ar-Rashid and Ahl-ul- Bayt. Imam Shafi‟i was accused of siding with the Ahl-ul-Bayt against the Khaleefah, and was arrested and taken to Baghdad to the court of the Khaleefah. After a discussion with the Khaleefah to clear himself of any wrong doing, Imam Shafi‟i was invited by the Khaleefah to advise him. It is recorded that he was so firm and strong in his advice to the Khaleefah that the Khaleefah wept.

Bağdat'ta bulunduğu sırada, 195 hicri yılında hadis âlimi Abdurrahman bin el-Mehdi ile tanıştı; Abdurrahman ondan fıkıh anlama metodolojisini açıklayan bir kitap yazmasını istedi. Bu eserde İmam Şafiî, Medine'deki hadis ekolü ile Kûfe'deki re'y ekolünü bir araya getirdi. Bunu yapabilmesi, iki ekolü de yakından tanıyor olmasıyla mümkün oldu. Medine'de İmam Malik'in yanında ilim tahsil etti, Kûfe'de ise Hanefî fıkıh mezhebinin takipçisi Muhammed bin el-Hasan ile görüştü. Bu kitabın ortaya çıkan sonucuna "Er-Risale" adı verildi (Bu eski versiyon günümüze ulaşmamıştır).

While in Baghdad he met Abdur Rahman bin al Mahdi (Scholar of Hadith) in 195 A.H., who asked him to write a book explaining the methodology of understanding Fiqh. In this work, Imam Shafi‟i combined both the School of Hadith in Madinah and School of Ra‟ee in Kufah. He was able to do this because he was aquainted with both schools. In Madinah he studied under Imam Malik and in Kufah he met Muhammad bin al-Hasan (follower of Hanafi school of Fiqh). The outcome of this book was called Ar-Risala (This old version does not exist today).

İmam Şafiî daha sonra Mısır'a yerleşmeye karar verdi. Mısır'dayken Ar-Risala adlı kitabını yeniden yazdı. Bu yeni Risala'da Usûlü'l-Fıkıh'ta yeni ilkeler ortaya koydu. Böylece yeni bir metoda geçmesi, fetva verme kalıbı şu şekilde olduğu için fetvalarını da değiştirdi:

Imam Shafi‟i then decided to move to Egypt. While in Egypt Imam Shafi‟i rewrote his book Ar-Risala. In the new Risala, he established new principles in Usul al-Fiqh. Thus, his changing to a new methodology changed his Fatwas because the pattern for giving Fatwas is as follows:

Usul ul Fiqh -> Fiqh -> Fatwa.

Usul ul Fiqh -> Fiqh -> Fatwa.

Bazıları, İmam Şafiî'nin fıkhını yeni koşullar veya Mısır'daki ortam nedeniyle değiştirdiğini düşünür. Şunu anlamamız gerekir: İmam Şafiî, Er-Risale'sini boşuna yeniden yazmadı ya da bulunduğu yer değiştiği için yazmadı. Er-Risale'nin yeniden yazılmasının yalnızca iki olası nedeni vardır. Birincisi, İmam Şafiî zihninde belirli bir sonuca ulaşmak istemiş ve bu amaçla önceden belirlenmiş bu sonuçların dayanağını değiştirmek zorunda kalmıştır. İkincisi, İmam Şafiî kullandığı eski dayanağın yanlış olduğunu görmüş ve bu nedenle fıkhını türettiği temeli yeniden kurmak ya da gözden geçirmek gerekmiştir.

Some think that Imam Shafi‟i changed his Fiqh due to the new circumstances or environment in Egypt. We must understand that Imam Shafi‟i did not rewrite his book for the sake of it, or because he changed his location. There are really only two possibilities for the re-writing of Ar-Risala. Imam Shafi‟i had put in his mind that he wanted to reach a specific conclusion and in order to do so he would have to change the basis for those predetermined conclusions, or Imam Shafi‟i found that the old basis he had used was wrong, and so it was necessary to redo or to revise his basis for deriving his Fiqh.

Usul al-Fıkıh'te bir değişiklik olursa, elbette farklı bir hüküm de ortaya çıkar; ama bunun tersi geçerli değildir. Çünkü bir müctehid, hükümleri hangi kaynaklardan çıkaracağına karar vermeden önce bir hükme varmasına izin verilmez. Bu nedenle Usul al-Fıkıh'in değişmesinin bir sonucu olarak farklı fetvalar ortaya çıkmıştır. Değişikliğin sebebi, daha önceki Usul al-Fıkıh'inin yanlış olduğunu düşünmesiydi. Bu değişiklik zamana ya da yere bağlı değildi. Dolayısıyla onun mezhebi, Usul al-Fıkıh'i değiştiği için tamamen değişmiştir. Bu çok önemli nokta doğru anlaşılmazsa yanıltıcı olabilir.

If there is a change in Usul al-Fiqh there will obviously be a different ruling and not vice-versa, because a Mujtahid is not allowed to think of a ruling before deciding on which sources to extract the rulings from. Therefore, as a result of changing the Usul al-Fiqh there were different Fatwas. The reason for the change was that he thought that his earlier Usul al-Fiqh was wrong. This change was not due to time or place. Therefore, his Madhab had changed completely because his Usul al-Fiqh had changed. This very important point, if it is not understood correctly could prove to be misleading.

İmam Şafi‟i, İlmu'l-Kelam'da asla münazara yapmamıştır. Bu konuda şöyle derdi: "Fıkıhta münazara yapmak, en azından insanların seninle alay etmesine yol açar; örneğin, adam öldürmenin diyetinin bir yumurta olduğunu söylersen (böyle derler). İlmu'l-Kelam'da münazara yaparsan ise, senin sapık olduğunu ve bid'at işlediğini söylerler. O hâlde git fıkıhta münazara yap ve İlmu'l-Kelam'ı bırak."

Imam Shafi‟i never debated in „Ilm-ul-Kalaam. Regarding it he used to say; “Debating in Fiqh, at the very least would lead the people to make fun of you, for example, saying the Diyah for murder is an egg. Debating in „Ilm ul Kalaam, they would say that you are deviating and making a Bid‟ah. So go and debate in Fiqh, and leave „Ilm ul Kalaam.”

İmam Şafiî'nin kitapları şunları içerir:

Imam Shafi‟i‟s books include:

Ar-Risalah.

 Ar-Risalah.

Al-Umm.

 Al-Umm.

İlmi Cimâ

 Jimaa ul-Ilm.

İbtaal ul-İstihsan.

 Ibtaal ul-Istihsan.

Müsnedü'ş-Şâfiî.

 Musnad Ash-Shafi‟i‟.

Ahkâmu'l-Kur'ân.

 Ahkaam-ul-Qur‟an.

Mezhebinden olduğu kabul edilenler şunlardır:

Those who are considered to be from his Madhab included:

Celaleddin es-Suyuti.

 Jalaluddin as-Suyuti.

An-Nawawi.

 An-Nawawi.

İbn Kesir.

 Ibn Kathir.

İbn Hacer el-Askalânî.

 Ibn Hajar al-Asqalani.

Al-Muzni.

 Al-Muzni.

Al-Ghazali.

 Al-Ghazali.

Hatîb el-Bağdâdî.

 Al-Khatib al-Baghdadi.