9.9 İmam Zeyd ve İmam Ca'fer'in Mezhebine Giriş
9.9 Introduction to Madhab of Imam Zayd and Imam Jafar
Allah'ın Resulü (sav) bir halife olarak belirli bir kişiyi tayin etmeden vefat etti. Sahabe (ra) bir araya gelip istişare ettikten sonra Ebu Bekir'i (ra) halife seçmeye karar verdiler. Ali (ra) dahil tüm Sahabe (ra) Ebu Bekir'e (ra) biat etti. Ebu Bekir (ra), vefatından önce Medine halkıyla istişare ederek Ömer bin el-Hattab'ı (ra) kendisinden sonra halife olarak aday gösterdi. Ömer (ra) halife oldu; ancak bu, ancak kendisine biat edildikten sonra gerçekleşti. Ömer (ra), ölüm döşeğinde altı kişiyi aday gösterdi ve halifenin bu kişiler arasından seçilmesini önerdi. Not: The text contains "Messenger of Allah (saw)" and "him (saw)" — ﷺ placement per the rules is applied as "(sav)". Since the rules require ﷺ exactly, the corrected translation is: Allah'ın Resulü ﷺ bir halife olarak belirli bir kişiyi tayin etmeden vefat etti. Sahabe (ra) bir araya gelip istişare ettikten sonra Ebu Bekir'i (ra) halife seçmeye karar verdiler. Ali (ra) dahil tüm Sahabe (ra) Ebu Bekir'e (ra) biat etti. Ebu Bekir (ra), vefatından önce Medine halkıyla istişare ederek Ömer bin el-Hattab'ı (ra) kendisinden sonra halife olarak aday gösterdi. Ömer (ra) halife oldu; ancak bu, ancak kendisine biat edildikten sonra gerçekleşti. Ömer (ra), ölüm döşeğinde altı kişiyi aday gösterdi ve halifenin bu kişiler arasından seçilmesini önerdi.
The Messenger of Allah (saw) died without appointing a specific person to succeed him (saw) as a Khaleefah. After the Sahabah (ra) met and deliberated, they decided to select Abu Bakr (ra) as the Khaleefah. All the Sahabah (ra), including Ali (ra), gave the Bay‟ah to Abu Bakr (ra). Before he died, Abu Bakr (ra) nominated Umar bin Al-Khattab (ra) to be his successor, after consulting with the people of Madinah. Umar (ra) became the Khaleefah; however, only after being given the Bay‟ah. On his deathbed, Umar (ra) nominated 6 people and suggested that the Khaleefah be chosen from among them.
Bu aday listesinde Ali bin Ebi Talib (ra) ve Osman bin Affan (ra) da yer alıyordu. Ömer'in ölümünden ve defnedilmesinden sonra, Ömer'in atadığı grup, yolculukta olan Talha dışında bir araya geldi. Görüşmelerinin Aişe (ra) evinde gerçekleştiği, Abdullah b. Ömer'in de onlarla birlikte olduğu rivayet edilmektedir. Ebu Talha el-Ensari'den onları korumasını istediler. Yerleştiklerinde Abdurrahman b. Avf şöyle dedi: "Kim hilafetten kendini çekip, onu aranızdaki en hayırlıya vermek şartıyla toplantıya başkanlık eder?" Yani, herkesin kendisini hakem kılması, aralarından uygun gördüğü bir halifeyi kendisinin seçmesi şartıyla, hilafet hakkından kim vazgeçer? Bunu söyledikten sonra Abdurrahman b. Avf bir cevap bekledi, ancak kimse cevap vermedi. Bunun üzerine devam etti: "Ben hilafet hakkımdan vazgeçiyorum." Bunun üzerine Osman şöyle dedi: "Bunu kabul eden ilk ben olayım, çünkü Allah'ın Elçisi'nin ﷺ şöyle buyurduğunu işittim:"
Included in this list of nominees were Ali bin Abi Talib (ra) and Uthman bin al-Affan (ra). After Umar's death and his burial, the group which Umar had nominated gathered except for Talha who was in travel. It is reported that their meeting took place in Aisha‟s (ra) house, and Abdullah b. Umar was with them. They asked Abu Talha Al Ansari to shield them. Once they settled, Abdul-Rahman b. Awf said: "Who would take himself out of it (the Khilafah) and preside over the meeting on condition that he gives it to the best among you?" That is, who would renounce his right to the Khilafah, on condition that everyone makes him judge (arbitrator), to choose by himself a Khaleefah from amongst them as he deemed fit." Having said this, Abdul-Rahman b. Awf waited for an answer but no one answered him, so he went on saying: I myself renounce my right to the Khilafah. Upon this Uthman said: "I am the first to accept, for I heard the Messenger of Allah (saw) say:
“Yeryüzündeki bir emanet sahibi, göklerde de emanet sahibidir.” Zübeyr ve Sa‟d da şöyle dediler: “Biz kabul ediyoruz.” Ali sessiz kaldı; bunun üzerine Abdurrahman ona şöyle sordu: “Ne dersin ey Ebu’l-Hasan!” Ali şöyle cevap verdi: “Bana, doğruyu tercih edeceğine, heveslerin peşinden gitmeyeceğine, ailenden hiçbir kimseyi kayırmayacağına ve Ümmetin menfaatini ihmal etmeyeceğine dair yemin ver.” Abdurrahman şöyle cevap verdi: “Siz de (hepiniz) bana, değiştirmeye kalkan kimseye karşı benimle birlikte duracağınıza ve benim sizin adınıza seçtiğim kimseyi kabul edeceğinize dair yemin edin. Ben de size, Allah’a yemin ederim ki, hiçbir akrabamı kayırmayacağım ve Ümmetin menfaatini ihmal etmeyeceğim diye yemin ederim.” Onlardan yemin aldı ve kendisi de onlara yemin verdi. Sonra her birine tek tek danışmaya başladı, şöyle diyerek: “Bu grup içinde, senin dışındakilerden hangisinin bu makama layık olduğunu düşünüyorsun?” ya da bunun gibi sözlerle. Ali, “Osman” dedi. Osman, “Ali” dedi. Sa‟d, “Osman” dedi; Zübeyr de öyle. Sonra Abdurrahman Medine’nin ileri gelenlerinin görüşünü aldı ve Medine’deki bütün Müslümanlara, erkek ve kadın, tek tek sordu. Hiç kimseyi, bu grup içinden hangisinin halife olmasını istediğini sormadan bırakmadı. Bir grup Osman’ı, başka bir grup ise Ali’yi seçti.
“A trustee on earth is a trustee in the heveans,” Al-Zubayr and Sa‟ad also said: "We agree". Ali kept silent; so Abdul-Rahman asked him: "What do you say O Abul Hassan!" Ali replied: "Give me an Oath that you would prefer the truth and not to follow the whims and not to favour any member of your family and not neglect the interest of the Ummah". Abdul-Rahman replied: "Give me (all of you) your Oaths that you would stand with me against whoever changes, and that you would accept whoever I choose for you (on your behalf) and I give you my Oath that By Allah, I shall not favour a relative nor shall I neglect the interest of the Ummah." He took an Oath from them and gave them an Oath himself. Then he started to consult each one of them individually saying: "Apart from yourself, who do you think is worthy of this authority from among this group?" or words to that effect. Ali said: "Uthman." Uthman said: "Ali." Sa‟ad said: "Uthman," so did Al-Zubayr. Then Abdul-Rahman sought the opinion of the prominent figures in Madina, and asked all the Muslims in Madina one by one, men and women. He left no one without asking him about whom, he or she, would like to be the Khaleefah from amongst that group. A group of them chose Uthman and another group chose Ali.
Abdurrahman, gerçeği araştırma görevini tamamlayıp erkek ve kadın herkesle istişare ettikten sonra, Müslümanları camiye çağırdı. Kılıcını kuşanmış ve Allah Resulü ﷺ'nün kendisine verdiği "Amame"sini (sarığını) takmış olarak minbere (kürsüye) çıktı. Uzun bir süre ayakta durdu, sonra konuştu:
Once Abdul-Rahman completed his fact finding mission and consulted all the people, men and women, he summoned the Muslims to the mosque and went up the Minbar (podium) with his sword on and his "Amama" (head-dress) which the Messenger of Allah (saw) gave him: He stood for a long while then spoke:
"Ey insanlar! Sizin İmamınız hakkında gizlice ve açıkça soruşturdum; ve bu iki adam olan Ali ve Osman ile aynı seviyeye kimseyi koyamayacağınızı gördüm." Sonra Ali'ye dönüp ona dedi: "Yanıma gel, ey Ali!" Ali kalkıp Minber'e doğru yürüdü, nihayet onun altına gelinceye kadar. Abdurrahman onun elini tuttu ve dedi ki: "Allah'ın Kitabı ve Resulünün Sünneti ile Ebu Bekir ve Ömer'in uygulamalarına göre bana biat eder misin?" Ali cevap verdi: "Hayır, Allah'a yemin olsun ki, ancak kendi gayretim ve bilgim doğrultusunda." Yani, Allah'ın Kitabı ve Resulünün Sünneti'ne, onları anlamadaki kendi gayretim ve bilgime göre biat ederim. Ebu Bekir ve Ömer'in uygulamalarına gelince, ben onlara bağlı değilim, kendi görüşümü kullanırım." Bunun üzerine Abdurrahman elini bıraktı ve seslendi: "Yanıma gel, ey Osman!" Ali'nin az önce durduğu yerde duran Osman'ın elini tuttu ve ona dedi ki: "Allah'ın Kitabı ve Resulünün Sünneti ile Ebu Bekir ve Ömer'in uygulamalarına göre bana biat eder misin?" Osman cevap verdi: "Allah'a yemin olsun ki, evet." Bunun üzerine Abdurrahman, elini Osman'ın elinde tutarak mescidin tavanına baktı ve dedi ki: "Ey Allah'ım! Duy ve şahit ol; Ey Allah'ım, boynumda olan bu yükü Osman'ın boynuna koydum." Bunun üzerine insanlar Osman'a biat etmek için koştular, nihayet onu sıkıştırdılar. Sonra Ali, Osman'a ulaşmak için itele kakala ilerleyerek geldi ve ona biatını verdi. Böylece Osman'a biat tamamlandı.
"O people! I have asked you openly and secretly about your Imam, and I found that you cannot place anyone on the same level as these two men: Ali and Uthman". Then he turned to Ali and said to him. "Come to me O Ali!" Ali stood and walked to the Minbar until he came underneath it. Abdul-Rahman took his hand and said: Would you give me your Bay‟ah according to the Book of Allah and the Sunnah of His Messenger and the (actions) of Abu Bakr and Umar?" Ali replied: By Allah no, but on my own exertion of that and my knowledge" - i.e. I would give you my Bay‟ah according to the Book of Allah and the Sunnah of His Messenger according to my own exertion of that and my knowledge of them. As for the actions of Abu Bakr and Umar, I do not adhere myself to them but exert my own opinion." Abdul-Rahman then released his hand and called: "Come to me O Uthman!" He took his hand as he stood on the spot where Ali stood earlier and said to him: "Would you give me your Bay‟ah according to the Book of Allah and the Sunnah of His Messenger as well as the actions of Abu Bakr and Umar?" Uthman replied, "By Allah yes. Upon this Abdul-Rahman looked up to the roof of the mosque with his hand clutching that of Uthman and said: "O Allah! Hear and witness; O Allah, I have put what was in my neck of that (matter) in the neck of Uthman". Then people rushed to give their Bay‟ah to Uthman until they overwhelmed him. Then Ali came pushing his way through to reach Uthman and gave him his Bay‟ah. Thus Bay‟ah was concluded to Uthman.
Hz. Ömer (ra) halifeliği döneminde Sahabe'nin (ra) Medine'den ayrılmasını kısıtlamıştı; ancak Hz. Osman (ra) halifeliği döneminde Sahabe (ra) Medine'den dağılmalarına izin verilmiştir. Halife Hz. Osman'ın (ra) bazı kararları, Sahabe'den (ra) bazıları tarafından tartışılmıştır. Mısır'dan ve diğer uzak bölgelerden bazı kişiler, Abdullah bin Sebe'nin tertipleriyle Halife Hz. Osman'ı (ra) öldürmek amacıyla Medine'ye ilerlemiştir. Abdullah bin Sebe, sözde İslam'a geçmiş bir Yahudi'ydi.
During Umar‟s (ra) Khilafah, he restricted the Sahabah (ra) from leaving Madinah, but in Uthman‟s (ra) Khilafah, the Sahabah (ra) were allowed to disperse from Madinah. There were some decisions made by Khaleefah Uthman (ra) that were debated by some of the Sahabah (ra). Some people from Egypt and other out-lying territories orchestrated by Abdullah bin Saba, advanced to Madinah in order to kill the Khaleefah Uthman (ra). Abdullah bin Saba was a Jew, who supposedly converted to Islam.
Tüm Sahabe, Ali (ra) dahil, o kişilerle müzakere etmek için elinden geleni yaptı; ancak onlar Ali'nin (ra) sunduklarını dinlemeye yanaşmadılar. Mesele tırmandı ve Osman'ın (ra) öldürülmesiyle sonuçlandı. Osman (ra) öldürüldüğü sırada onu koruyanlar son derece onurlu kişilerdi ve bunların arasında Ali'nin (ra) oğulları Hasan (ra) ve Hüseyin (ra) de vardı; ancak koruyucular sonunda yenildi ve Osman (ra) öldürüldü.
All of the Sahabah (ra), including Ali (ra), tried their best to negotiate with those people, but they were not inclined to listen to what was being presented by Ali (ra). The issue escalated and led to the assassination of Uthman (ra). Those who were guarding Uthman (ra) at the time of his assassination were extremely honourable people and included Ali‟s (ra) sons Hasan (ra) and Hussein (ra); however, the guards were eventually overwhelmed and Uthman (ra) was assassinated.
Hz. Osman (ra) öldürüldüğünde, Medine ondan sonra beş gün boyunca halifesiz kaldı. Bu süre zarfındaki emiri, isyancıların liderlerinden biri olan el-Gafiki b. Harb'di. Bu liderler, Hz. Ali b. Ebi Talib'den (ra) halifelik makamını üstlenmesini istediler. O, onlardan kaçınıyordu; ardından Allah Resulü'nün (ﷺ) sahabileri yanına gelerek şöyle dediler: "Bu adam -yani Osman- öldürüldü ve insanların bir imamı olması gerekir. Bugün bu makam için sizden daha layık birini görmüyoruz; sizden daha öncelikli kimse yok ve Allah Resulü'ne (ﷺ) sizden daha yakın kimse yok." O da şöyle dedi: "Beni bu makama takdim etmeyin, çünkü bir emir olmaktansa bir yardımcı olmak benim için daha iyi olur." Bunun üzerine dediler ki: "Hayır, Allah'a yemin olsun ki sana biatimizi verene kadar bunu yapmayacağız." O da dedi ki: "O halde bu, mescitte gerçekleşmeli; çünkü biatimin gizli olmasını istemem, ayrıca Müslümanların rızası olmadan da alınmasını istemem." Abdullah b. Abbas daha sonra şunu söyledi: "Mescide gelmesinden endişe ediyordum, çünkü bazı insanların fitne çıkaracağından korkuyordum; ancak o mescide gitmekte ısrar etti. Mescide girdiğinde Muhacirler ve Ensar da arkasından girdi ve ona biatlerini verdiler. Sonra BeniÜmeyye'nin ve bazı sahabenin yokluğuna rağmen insanlar, Müslümanların çoğunluğuyla birlikte ona biat ettiler." Hz. Ali'nin (ra) döneminde, bazı sahabelerle (ra) görüş ayrılıkları yaşandı. Gerçekten de Hz. Ali (ra), birbiriyle bağlantılı pek çok kritik meseleyle karşı karşıya kaldı; bunların arasında, Osman'ın (ra) öldürülmesine yol açan örgütlü komplonun tek bir kişinin çabasından ziyade örgütlü bir iç karışıklık olduğu yönündeki görüşü de vardı. Talha, Zübeyr ve Aişe bintü Ebu Bekir (ra) gibi sahabelerle görüş ayrılıkları yaşandı; Muaviye (ra) ise Osman'ın (ra) katillerinin kendisine teslim edilmesinde ısrar ediyordu. Ali'nin (ra) sözde "destekçilerinden" bazıları ise Ali'nin (ra) Tanrı'nın cisimleşmiş hali olduğu iddialarını dile getirmeye başladı.
When Uthman b. Affan (ra) was killed by the rebels Madina remained without a Khaleefah for five days after him. Its Ameer during that time was Al-Ghafiqi b. Harb, one of the rebel's leaders. Those leaders requested Ali b. Abi Talib (ra) to take over the post of Khilafah. He used to avoid them, then the companions of the Messenger of Allah (saw) came to him and said: "This man - meaning Uthman - has been killed and people must have an Imam and nowadays we do not see anybody more worthy of the post than yourself, no one is of more precedence than you and no one is nearer than you to the Messenger of Allah". He said, "Do not put me forward for this post, for I would be a better assistant than an Ameer". So they said, "No, by Allah we should not do this until we give you our Bay‟ah". He said, "Then this has to take place in the mosque, for I do not wish for my Bay‟ah to be secret, nor to be taken except with the consent of the Muslims". Abdullah b. Abbas later commented: “I was apprehensive about him coming to the mosque for I feared that some people would stir up trouble, but he insisted to go to the mosque. When he entered the mosque, the Muhajireen and the Ansar followed him in and gave him their Bay‟ah. Then the people gave him also their Bay‟ah as well as the majority of the Muslims despite the absence of Banu Umayyah and some of the Sahabah.” During the era of Ali (ra), he had differences with some of the Sahabah (ra). Actually Ali (ra) found himself facing a variety of critical issues, such as his (ra) opinion that the organised conspiracy, which led to Uthman‟s (ra) assassination, was an organised internal disruption rather than a one-man effort. There were differences with Sahabah (ra) such as Talha, Zubair, and Aisha bint Abu Bakr (ra); Mu‟awiyyah (ra) and his persistence in having Uthman‟s (ra) killers handed over to him; some of Ali‟s (ra) so-called “supporters” began evoking claims that Ali (ra) was God incarnate.
Ali (ra) bu krizlerin hepsiyle birden ilgilenmeyi seçti; kendisinin tanrı olduğunu iddia edenleri öldürdü; Talha, Zübeyr ve Ebu Bekir'in kızı Aişe (ra) meselesiyle ilgilenmek için Kûfe'ye gitti ve bunu başarabildi, her ne kadar bu Talha ve Zübeyr'in (ra) öldürülmesiyle sonuçlansa da; ardından Muaviye (ra) ile ilgilenmek üzere Suriye'ye yöneldi. Bütün bu faaliyetler, Ali'nin (ra) sürekli olarak bir çatışmanın ya da bir diğerinin içinde meşgul olmasına yol açtı. Sonunda çatışma onun (ra) suikaste uğramasıyla sona erdi.
From his side, Ali (ra) chose to handle all of these crises at once; he killed those who claimed that he was god; moved to Kufah to deal with Talha, Zubair and Aisha bint Abu Bakr (ra) issue; and was able to overcome this although it led to the killing of Talha and Zubair (ra); and then he (ra) moved towards Syria to deal with Mu‟awiyyah (ra). All of these activities caused Ali (ra) to be continuously engaged in one conflict or another. Finally the conflict ended in his (ra) assassination.
Bu ortamda Şia'nın tohumları ekildi ve filizlenmeye başladı. Başlangıçta, Hilafetin Ali (ra) ve onun soyundan gelenlere geri verilmesi bahanesiyle çalışan siyasi bir hareket olarak ortaya çıktı. Daha sonra ona entelektüel bir çerçeve kazandırıldı. Şia birçok gruba bölündü. Bazıları aşırılığa giderek Ali (ra)'nin tanrı olduğunu iddia etti. Diğerleri ise Peygamberlik görevinin Muhammed ﷺ'e değil, Ali (ra)'ye verildiğini iddia etti. Bu iki grup Müslüman sayılmadı. Şia bile bu grupları gayrimüslim olarak nitelendirmektedir. Bunların yanı sıra, bu aşırılıklara hiç gitmeyen Zeydiler ve Caferiler gibi başka gruplar da vardı.
It is within this environment that the seeds of the Shi‟a were sown and started growing. In the beginning it started as a political movement working under the pretext of getting the Khilafah back to Ali (ra) and his descendants. Later on, it was given an intellectual context. The Shi‟a were divided into many groups. Some went to the extreme claiming that Ali (ra) was god. Others claimed that the Messengership was meant for Ali (ra) and not for Muhammad (saw). These two groups were not considered Muslims. Even the Shi‟a label these groups as non-Muslims. In addition to this, there were others like the Zaydis and the Jafaris who did not at all go to these extremes.
Bazı kimseler bugün bütün Şiîleri topluca gayrimüslim olarak nitelendirip etiketlemektedir. Bu genelleme hiç de doğru değildir; çünkü Şiîlerin hepsi Ali (ra)'nin peygamberlik makamını hak ettiğine, Ali (ra)'nin Tanrı'nın bedenlenmiş hali olduğuna veya Kur'an'ın değiştirildiğine ve eksik olduğuna inanmamaktadır. Zeydîler ve Caferîler, bu küfür inançlarına bağlı olmadıkları için gayrimüslim olarak nitelendirilemez. Ancak bir kimse bu tür inanç veya fikirleri taşıyorsa, Şiî ya da Sünnî olmasına bakılmaksızın, o kişi gayrimüslim sıfatını hak eder. Sünnî ailelere doğmuş olsa bile küfür fikir ve kavramları taşıyan herkes Müslüman sayılmaz.
Some people presently generalise and label all of the Shi‟a as Non-Muslims. This generalisation is not at all correct, since not all of the Shi‟a believe that Ali (ra) deserved the Messengership or that Ali (ra) was god incarnate, or that the Qur‟an was changed and is imperfect. The Zaydis and the Jafaris cannot be labelled as non-Muslims since they do not subscribe to such Kufr beliefs. However, if an individual carries such beliefs or ideas then that individual deserves the label as being non-Muslim, whether he is Shi‟a or Sunni. Anyone who carries Kufr ideas and concepts even if he was born to Sunni parents will not be considered as Muslims.
9.9.1 İmam Zeyd'in Mezhebi
9.9.1 Madhab of Imam Zayd
İmam Zeyd bin Ali (H. 80 - H. 122) Medine'de doğdu. Dördüncü Halife Ali bin Ebi Talib'in oğlu Hüseyin bin Ali'nin torunu olan babası Ali, Kerbela'da sağ bırakılan az sayıdaki Hüseyin soyundan biriydi. İmam Zeyd'in babası büyük saygı görmüş ve yüksek düzeyde eğitim almış, kendilerini Şia olarak niteleyenlerin aşırılığını reddetmişti.
Imam Zayd bin Ali (80 AH - 122 AH) was born in Madinah. His father Ali, son of Al-Hussein bin Ali bin Abi Talib the fourth Khaleefah, was one of the few descendants of Hussein that were spared at Karbalah. Imam Zayd‟s father was highly respected and highly educated, and rejected the extremism of those who claimed themselves to be Shi‟a.
Bu ortamda İmam Zeyd dünyaya geldi. Babası o 14 yaşındayken vefat etti ve ağabeyi Muhammed el-Bâkır ona bakmakla yükümlü oldu. İlk eğitimini, o dönemde büyük bir âlim olarak kabul edilen ağabeyi Muhammed el-Bâkır'dan aldı. Ayrıca bir başka büyük âlim olan Abdullah bin Hasan bin Ali ile de ilim tahsil etti. Hem el-Bâkır hem de Abdullah bin Hasan, Ebu Hanife ve İmam Malik gibi birçok büyük âlime ve imama hocalık yaptı; bunlar onlardan hadis rivayet etti. Zeyd, Medine'de yaşayan diğer Tabiîn âlimlerinden de ilim öğrendi.
It was in this environment that Imam Zayd was born. His father died when he was 14 years old and his elder brother Muhammad al-Baaqir took care of him. His early education was taken from his elder brother Muhammad al-Baaqir, who was considered at that time as a great scholar. He also studied with another great scholar, Abdullah bin Hasan bin Ali. Both Al Baaqir and Abdullah bin Hasan were teachers of many great scholars and Imams like Abu Hanifah and Imam Malik, who took Hadith from them. Zayd also studied under other Tabi‟een who were residing in Madinah.
Daha sonra İmam Zeyd, Basra'ya taşındı ve burada Mu'tezile'nin kurucusu Vâsıl bin Atâ ile tanıştı. İlim arayışıyla Irak ile Hicaz arasında gidip geldi. Ebû Hanîfe, İmam Zeyd hakkında bir keresinde şöyle demiştir: "Zeyd ile görüştüm ve kendi neslinde ondan daha bilgili, daha çabuk düşünen ya da daha belagatli bir kimse görmedim. O, bu konuda bir başına bir sınıftaydı." İmam Zeyd, Halife Abdülmelik ile görüş ayrılıkları yaşadı ve hatta ona karşı isyan etti. Kûfe'ye gitti; Irak'ın Şiileri de ona katıldı. Bir mescitte 15.000 kişi kendisine biat etti, ancak Halife'nin ordusuyla karşılaştığında bunlardan yalnızca yaklaşık 400 kişi onun yanında durdu. İmam Zeyd, Halife'ye karşı askeri bir çatışmanın bunu çözmenin en iyi yolu olduğunu düşünüyordu. Sözde destekçilerinin, dedesi Hüseyin'i terk ettikleri gibi onu da terk etmeleri üzerine hayal kırıklığına uğradı.
Later on Imam Zayd moved to Basra where he met Waasil bin „Ataa, the founder of the Mu‟tazilah. He kept moving between Iraq and Hijaz seeking knowledge. Abu Hanifah once said about Imam Zayd, “I met with Zayd and I never saw in his generation a person more knowledgeable, as quick a thinker, or more eloquent than him. He was in a class by himself.” Imam Zayd had differences with Khaleefah Abdul Malik, and even rebelled against him. He went to Kufah where Shi‟a of Iraq joined him. 15,000 people gave him the Bay‟ah in a Masjid, but only about 400 of them stood with him when he faced the army of the Khaleefah. Imam Zayd felt that a military confrontation was the best way to deal with Khaleefah, and felt let down after his so-called supporters abandoned him in the same way that his supporters abandoned his grandfather Hussein.
9.9.1.1 İmam Şevkani
9.9.1.1 Imam Shawkani
Zeydi mezhebinin en meşhur âlimlerinden biri İmam Şevkânî'dir. İmam Şevkânî, Yemen'de 1250 hicri yılında vefat etmiştir. Yazılarından, taklide karşı olduğu anlaşılmaktadır. Yine yazılarından, Zeydîler de dahil olmak üzere bütün mezhepleri eşit gördüğü ve itikat meselelerinde Selef'in görüşünden hiçbir şekilde ayrılmadığı anlaşılmaktadır. İmam Şevkânî'nin eserleri arasında hadiste Neylü'l-Evtâr, usûlde İrşâdü'l-Fuhûl ve tefsirde Fethu'l-Kadîr bulunmaktadır.
One of the most famous scholars of the Madhab of Imam Zayd is Imam Shawkani. Imam Shawkani died in 1250 AH in Yemen. His writings show that he was against Taqleed. They also show that he treated all Madhabs equally, including the Zaydis, and in the issues of the „Aqeedah he did not go against that of the Salaf at all. Imam Shawkani‟s books include Nayl al Awtaar in Hadith, Irshad ul-Fuhool in Usul and Fathul-Qadeer in Tafseer.
9.9.1.2 İmam Muhammed bin İsmâ'îl es-San'ânî
9.9.1.2 Imam Muhammed Bin Isma‟eel As-Sana‟anee
İmam Muhammed bin İsmail es-San'ani (1059 H. - 1182 H.) Yemen'de doğdu ve Mekke'ye taşındı; burada son derece yetkin bir müctehid oldu. Taklidi reddetti ve içtihat kavramını kabul etmeyenler tarafından şiddetle eleştirildi; ancak görüşünde direndi ve itirazcılarına hiç aldırmadı. Birçok kitabından biri, hadis alanındaki Subülü's-Selam'dır.
Imam Muhammad bin Isma‟eel as-Sana‟anee (1059 AH - 1182 AH) was born in Yemen and moved to Makkah, where he developed to be an extremely capable Mujtahid. He rejected Taqleed, and was severely challenged by those who refused the concept of Ijtihad; however, he held his ground and never paid attention to his objectors. One of his many books is Subul-us-Salaam, in Hadith.
Hem Subul-us-Salaam hem de Nayl al-Awtar, günümüzde fıkıh ve hadis alanındaki katkıları nedeniyle son derece önemli kabul edilmektedir.
Both Subul-us-Salaam and Nayl Awtaar are considered presently to be extremely essential for their contributions in the area of Fiqh and Hadith.
9.9.2 İmam Cafer'in Mezhebi
9.9.2 Madhab of Imam Jafar
Şia İmamiyye'ye Ca'feriyye da denmesine rağmen, bu, Şia fıkhının tek kaynağının İmam Ca'fer olduğu anlamına gelmez. Bu fıkıh başkalarının görüşleriyle karışmıştır. Ca'feri mezhebi, Kummi, Tusi ve Kulayni gibi kişilerin fıkhından oluşmaktadır. Bu yüzden İmam Ca'fer'den rivayet edildiği söylenenlerin doğruluğunu tespit etmek çok zordur. Ca'feriyye'nin iddiaları arasında şunlar bulunmaktadır:
Though the Shi‟a Imamia is also called Jafariah, this does not mean that the sole source of the Shi‟a Fiqh is Imam Jafar. It is mixed with others. The Jafariah Madhab is composed of Fiqh from other people such as Qumi, Tousi and Qulani. Thus, it is very hard to verify what was reported by Imam Jafar. Among the Jafariah claims are:
A. İmamlar Peygamber ﷺ tarafından atanmışlardır; yani Ali (ra) ve onun soyundan gelenler. On iki İmam şöyledir:
A. The Imams were appointed by the Prophet (saw), namely Ali (ra) and his descendants. The twelve Imams are as follows:
1. Ali (ra).
1. Ali (ra).
2. Hasan ibn Ali (ra).
2. Hasan ibn Ali (ra).
3. Hüseyin bin Ali (ra).
3. Hussein ibn Ali (ra).
4. Ali Zeynel Abidin.
4. Ali Zain-ul-aabideen.
5. Muhammed el-Bâkır.
5. Muhammed al-Baaqir.
6. Ca'fer es-Sadık.
6. Ja‟far as-Saadiq.
7. Musa el-Kazım.
7. Musa al-Kazim.
8. Ali er-Rıza.
8. Ali al-Rida.
9. Muhammed el-Cevad.
9. Muhammad al-Jawad.
10. Ali el-Hadi.
10. Ali al-Hadi.
11. Hasan el-Askerî.
11. Al Hasan al-Askaree.
12. Muhammed bin el-Hasan.
12. Muhammad bin al-Hasan.
9.9.3 İmam Cafer ve Kamusal Hayat
9.9.3 Imam Jafar and Public Life
Cafer, daha genç yaşta amcasının Emevî Halifesi'ne karşı giriştiği hareketi görmüş ve takipçilerinin onu nasıl yüzüstü bıraktığını fark etmiştir. Bu sayede Şiî olduğunu iddia eden insanlar hakkında bütünlüklü bir kanaat edinebilmiştir. Daha sonra Abbâsî Halifeliği döneminde, onların da Benî Hâşim'den olmaları nedeniyle Ehl-i Beyt'in durumunun daha iyiye doğru değişeceği beklenmiştir.
Jafar witnessed at an early age, his uncle‟s move against the Umayyad Khaleefah. He realised how his followers had let him down. Therefore, he was able to develop a complete image about the people who were calling themselves the Shi‟a. Later on, in the Abbasid Khilafah, since they were also from Bani Hashim, it was expected that the situation would change for the better with Ahl ul-Bayt.
Ehl-i Beyt'ten bazıları Abbasilere karşı ayaklanınca, yeni bir katliam yaşandı ve İmam Ca'fer başka bir zulüm dönemine tanık oldu. Bu yüzden onu, siyasi hayattan mümkün olduğunca uzak durmaya çalışırken görüyoruz ve hiçbir zaman kendisi için Bey'at talep etmedi. Ancak bu, siyasi görüşlere sahip olmadığı ya da bunları geliştirmediği anlamına gelmez. Onun döneminde Şia'nın aşırı görüşleri ortaya çıktı. Bu fikirler arasında Sahabe'nin (ra) kâfir olduğu iddiası, Ebu Bekir ve Ömer'e (ra) sövülmesi ve bu tür fikirlerin Ca'fer'den ve İmam el-Bâkır'dan geldiğine dair iddialar vardı. Yine onun döneminde, sapkın bir grup olan Hattâbiyye ortaya çıktı.
However, when some of Ahl ul-Bayt rebelled against the Abbasids, another massacre occurred and Imam Jafar witnessed another era of persecution. So we find him trying to keep away from the political life as much as possible, and he never claimed the Bay‟ah for himself. However, this does not mean that he did not have nor develop political opinions. In his era, the extremist opinions of Shi‟a appeared. Such ideas included that the Sahabah (ra) being Kuffar, the slandering of Abu Bakr and Umar (ra), and claims that such ideas were from Jafar and Imam Al Baaqir. Also in his era, the Khattabiyyah, another deviant group, emerged.
Ebu'l-Hattab adında bir Fars, peygamberlik iddia etti ve Hattabiyye hareketini ortaya çıkardı. İmam Ca'fer, Hattabiyye'nin ortaya attığı karışıklıkları temizleme sorumluluğunu üstlendi ve bu uğurda çok sıkıntı çekti. Örneğin, İmam Ca'fer'in kendi başına zekât topladığına dair haberler üzerine Halife El-Mansur'un İmam Ca'fer'i huzuruna çağırdığı rivayet edilmektedir. Daha sonra bu iddianın asılsız olduğunu ve muhtemelen İmam Ca'fer'in düşmanları tarafından yayıldığını anladı.
A Persian named Abul Khattab, who claimed Prophethood, developed the Khattabiyyah movement. Imam Jafar took the responsibility of clearing the mess being purported by the Khattabiyyah, which caused him to suffer a lot in this cause. For example, it was reported that the Khaleefah Al Mansoor summoned Imam Jafar to him, based on reports that Imam Jafar was collecting Zakah on his own. He later found that this claim was false and was probably spread by the enemies of Imam Jafar.
9.9.4 İmam Ca'fer'in Fıkhı
9.9.4 Fiqh of Imam Jafar
Sapık insanların yarattığı karışıklığı temizleme mücadelesinin yanı sıra İmam Cafer, fıkıh ve hadis alanına da büyük katkılarda bulunmuştur. İmam Cafer'in fıkhı, Sünnet ehlinin fıkıhlarından biri olarak kabul edilmektedir. Ancak kendilerini Caferî olarak tanımlayan bazı kimseler, İmam Cafer'i farklı bir tablo ile sunmaya çalışmaktadır.
Beside his struggle to clean up the mess of the deviant people, Imam Jafar also made great contributions to Fiqh and Hadith. The Fiqh of Imam Jafar is considered to be one of the Fiqh from the Sunnah. However, there are some people who claim themselves to be Jafaris try to present a different picture of Imam Jafar.
Kulaynî, el-Kâfî adlı eserinde İmam Cafer'in, Peygamber (sav)'in kuyusundan Ali (ra)'ye, ardından diğer imamlara aktarılan ve İmam Cafer'e ulaşıp onun da kalan Caferî imamlara devrettiği özel bir ilme sahip olduğunu iddia eder. Kulaynî bu özel bilgiye "Cefr" adını verir. Bu Cefr, onu taşıyan ya da ona sahip olan imama gaybı, yani duyu organlarıyla algılanamayan şeyleri bilme yetisi kazandırır. Görünen o ki bu iddia aslında Hattâbiyye'den gelmektedir.
Al Kulaynee, in his book Al Kafee, claims that Imam Jafar has a special „Ilm which was carried from the well of the Prophet (saw) to Ali (ra), and then to other Imams, arriving to Imam Jafar, who then transferred it to the remaining Jafari Imams. This special knowledge Al Kulaynee called Al Jafr. This Jafr gives to the Imam who carries or has it, knowledge of the Ghayb or the unsensed, and it seems as if this claim actually came from Al Khattabiyyah.
Bu tür iddiaların, dürüst ve güvenilir İmam Cafer'den çıkması hiç beklenmez ve böyle bir şüphe de uyandırmaz; özellikle de bildiren kişinin el-Kuleynî olduğu ve Kur'an'ın tahrif edildiği yönünde iddialar ileri sürdüğü göz önüne alındığında. Açıktır ki İmam Cafer'e ve İmam Zeyd'e atfedilen bu bid'at içerikli iddialar asılsızdır ve bu muhterem, güvenilir imamların böyle şeyler söylemiş olmaları mümkün değildir.
Such claims are not at all expected or suspected to be from the honourable and trustworthy Imam Jafar, especially when we realise that the reporter, Al Kulaynee, purports claims that the Qur‟an was tampered with. It is clear that these heretic claims attributed to Imam Jafar and Imam Zayd are false, and that these honourable and trustworthy Imams would not have said such things.
Sonunda, Müslüman Ümmet tarihi boyunca çalkantılar yaşamıştır. Artık şunu fark etmemiz gerekiyor: Ümmetin bölünmesinden birbirimizi suçlamak, bugünkü sorunlarımızın çözümü değildir. Müslüman Ümmet, İslam'ın tartışmasız olan konularında birleşmeli; ayrıca farklılıkların doğal olarak ortaya çıkabileceği konular bulunduğunu kabul etmeli ve bu farklılıklara yer açmalıdır.