9.7 İmam Ahmad İbn Hanbel'in Mezhebi
9.7 Madhab of Imam Ahmad Ibn Hanbal
İmam Ebu Abdullah Ahmed bin Hanbel (H. 164 - H. 241), Bağdat'ta doğdu ve Bağdat'ta vefat etti. Babası çok küçük yaşta vefat ettiği için annesi ve amcası onun bakımını üstlendi.
Imam Abu Abdullah Ahmad bin Hanbal (164 AH - 241 AH) was born and passed away in Baghdad. His mother and his uncle took care of him due to the death of his father when he was very young.
O dönemde Bağdat, çok güçlü bir entelektüel hareketlilik yaşıyordu ve İslam Devleti'nin başkentiydi. Pek çok âlim ve aydının ikamet ettiği bir yerdi. İmam Ahmed, işte bu ortamda Kur'an'ı, Arapça dilini, Hadis'i, Sahabe'nin (ra) sözlerini ve Peygamber'in ﷺ siyerini inceledi. Daha genç yaşta İmam Ahmed'in çok keskin ve zeki bir zihin gücüne sahip olduğu oldukça açıkça görülüyordu.
Baghdad at that time was experiencing a very strong intellectual movement, and was the capital of the Islamic State. It was residence for many scholars and intellectuals. It was in this environment that Imam Ahmad studied the Qur‟an, Arabic language, Hadith, the sayings of the Sahabah (ra), and the Seerah of the Prophet (saw). At an early age it was quite evident that Imam Ahmad possessed a very sharp and keen intellectual ability.
Gençliğinde çok ciddi biri olarak tanınırdı. Yaklaşık 15 yaşındayken, 179 hicri yılında, Kadı Ebu Yusuf'un terbiyesi altında Hadis İlmi'ni öğrenmeye ve bu ilimle ilgilenmeye başladı. 186 hicri yılında İmam Ahmed, Basra, Hicaz ve Yemen'e seyahat etmeye başladı. Hicaz'a en az beş kez gittiğine dair rivayet edilmektedir. 187 hicri yılında Mekke'de İmam Şafiî ile buluştu. Yemen'de ise Ez-Zührî ve İbn Müseyyeb'den hadis rivayet etti.
He was known to be very serious in his youth. At about 15 years of age, in 179 AH, he began studying and taking care of the Science of Hadith, under the tutelage of Qadi Abu Yusuf. In 186 AH Imam Ahmad began travelling to Basra, Hijaz and Yemen. It is reported that he went to Hijaz at least five times. In 187 AH he met Imam Shafi‟i in Makkah. In Yemen he took Hadith from Az-Zuhri and Ibn Musayeb.
Bir kişi ona yoğun seyahat programını sormuş, o da şöyle cevap vermiştir: "Kalemimi ölünceye kadar yanımda taşıyacağım." Bağdat'ta İmam Şafiî ile yeniden karşılaştı ve İmam Şafiî'nin halkasında (halaqah) ders aldı. İmam Şafiî şöyle demiştir: "Bağdat'tan ayrıldığımda, arkamda Ahmed'den daha bilgili ve daha iyi bir kimse bırakmadım."
A person once asked him about his busy travelling schedule and he replied; “I will keep my pen with me all the way to the grave.” He met Imam Shafi‟i again in Baghdad and studied in Imam Shafi‟i‟s Halaqah. Imam Shafi‟i said, “When I left Baghdad, I did not leave behind me a person more knowledgeable and better than Ahmad”.
İmam Ahmed, öncekilerin, Yusuf bin Kadı Ebu Yusuf'un el-Âsâr'ı, Muhammed bin Hasan'ın eserleri, İmam Şafiî ve İmam Malik'in el-Muvatta'sı gibi büyük âlimler tarafından daha önce belgelenmiş olanları okuma fırsatı bulduğu çok uygun bir zamanda ortaya çıktı. Hadis, Sünnet ve Fıkhı birlikte inceleme imkânı buldu. Meşhur kitabı el-Müsned'de 40.000 hadis topladı. Bu kitabında hadisleri, onları rivayet eden Sahabe'nin (ra) isimlerine göre sınıflandırdı; ayrıca Sahabe'nin (ra) fıkhını da bu şekilde ele aldı.
Imam Ahmad came up at a very opportune time, in that he got a chance to read what was already documented by the great scholars before him such as Al-Aathar by Yusuf bin Qadi Abu Yusuf, the works of Muhammad ibn Hasan, Imam Shafi‟i and Imam Malik‟s Al-Muwatta. He was able to study Hadith, Sunnah and Fiqh all together. He collected 40,000 Ahadith in his famous book called Al Musnad. In this book he classified the Hadith based on the names of the Sahabah (ra) who reported them, as well as the Fiqh of the Sahabah (ra).
Kırk yaşında kendi halkasını (ders halkasını) başlattı; ancak bundan önce de fetva vermeye başladığı rivayet edilmektedir. İki halka veriyordu: biri herkese açık, diğeri ise öğrencileri ve çocukları içindi. Öğrencilerine hadisleri yazmalarını emreder, fetvalarını yazmalarını ise teşvik etmezdi.
At the age of 40, he began his own Halaqah, although it was reported that before this he had already been issuing Fatwa. He used to give two Halaqahs, one was public and the other was for his students and his children. He used to instruct his students to write down the Hadith and did not encourage them to write down his Fatawa.
9.7.1 İmam Ahmed ve İlmu'l-Kelâm
9.7.1 Imam Ahmad and „Ilm-Ul-Kalaam
Bir adam, İmam Ahmed'e bir Mütekellimîn'den (İlmü'l-Kelâm ile uğraşan biri) ile münazara yapması için bir mektup yazdı. İmam Ahmed, Mütekellimîn'den kimselerle buluşma fırsatı olduğunu, ancak bu sapkın insanlarla oturup konuşmamayı tercih ettiğini cevap verdi. İmam Ahmed'in görüşü, Allah'ın Kitabı'nın indirildiği şekliyle alınması gerektiğiydi.
A man wrote a letter to Imam Ahmad asking him to debate with a person from the Muttakillimeen (one who practices „Ilm ul Kalaam). Imam Ahmad replied that he already had the chance to meet with those from the Muttakillimeen but he chose not to sit down with those deviant people. Imam Ahmad‟s opinion was that the Book of Allah had to be taken the way it was revealed.
Bu konum nedeniyle o, genellikle o dönemde Halife Me'mun tarafından desteklenen Mu'tezile ile çatışma ve doğrudan karşıtlık içindeydi. Mu'tezile, Kur'an'ın yaratılmış olduğunu söylüyordu ve bu görüşü, o dönemde bazı Hristiyanların benimsediği bir tutuma tepki olarak geliştirdi.
Because of such a position, he was usually at odds and in direct confrontation with people like Mu‟tazilah, who at that time were supported by the Khaleefah Mamun. The Mu‟tazilah used to say that the Qur‟an was created and developed this opinion as a reaction to a position held by some of the Christians at that time.
O dönemde Yuhannah Al-Damashqee adında bir Hristiyan, takipçilerine Müslümanlarla tartışmanın en iyi yolunun, Allah'ın konuşması ya da kelamı hakkında ve bunun ezelî olup olmadığı konusunda onlara soru sormak olduğunu öğütlüyordu. Eğer "Ezelîdir" derlerse, o zaman Kur'an İsa'nın Kelimetullah, yani Allah'ın kelimesi olduğunu söylediğinden, İsa'nın da ezelî olması gerekirdi. Eğer Allah'ın konuşmasının ezelî olmadığını derlerse, bu, Allah'ın konuşmasının yaratılmış olduğu anlamına gelirdi.
A Christian during that time called Yuhannah Al-Damashqee used to instruct his followers that the best way to debate with the Muslims was to ask them about Allah‟s speech or word, and whether it was eternal or not. If they say it is eternal, then Jesus (Isa) would also have to be eternal since the Qur‟an says Jesus is Kalimat-ul-Allah, or Allah‟s word. If they say that Allah‟s speech is not eternal, then this would mean that Allah‟s speech was created.
Bundan etkilenen Mu'tezile, Kur'an'ın yaratılmış olduğu görüşünü benimsemeye başladı; çünkü bunun, İsa'nın ezeli olduğu sonucuna götürebilecek her yolu kapatacağını düşünüyorlardı. Bu görüş, 212 H. yılında Halife el-Me'mun tarafından benimsendi ve 218 H. yılında el-Me'mun bu görüşü halka dayatmaya başladı; Kur'an'ın yaratılmış olduğunu söylemeyenlere ceza uyguladı.
Being influenced by this, the Mu‟tazilah began carrying the opinion that the Qur‟an was created, thinking that this would cut off any avenue that could lead to the conclusion that Jesus was eternal. This opinion was adopted by the Khaleefah Al Mamun in the year 212 AH, and in 218 AH Al Mamun began imposing this opinion on the people, enacting a punishment on those who would not say that the Qur‟an was created.
9.7.2 İmam Hanbel'in Mezhebinden Öğrenciler
9.7.2 Students from the Madhab of Imam Hanbal
Yaygın olarak tanınan Hanbelî âlimler:
Well-recognised Hanbali scholars:
İbn Kudame el-Makdisi.
Ibn Qudama al-Maqdisi.
Al-Khiraqi.
Al-Khiraqi.
Kadı Ebû Ya'lâ,
Qadi Abu Ya‟la,.
İbn Teymiyye.
Ibn Taymiyyah.
İbn al-Kayyim
Ibn al Qayyim.
9.7.3 İbn Teymiyye
9.7.3 Ibn Taymiyyah
İbn Teymiyye (661 H. - 728 H.), babası ve dedesi her ikisi de Hanbelî mezhebinin alimi olan bir ailede doğdu. Babasının gözetiminde Kur'an-ı Kerim'i ezberledi, hadis okudu ve Hanbelî fıkhını öğrendi. Tatarların Bağdat'ı istilasından sonra Şam'a göç etti ve burada istilacı Tatarlara karşı cihad etmeyi amaçlayan çeşitli faaliyetlere katıldı.
Ibn Taymiyyah (661 AH - 728 AH) was born in a family wherein both his father and grandfather were scholars of the Hanbali Madhab. Under the supervision of his father he memorised the Qur‟an, studied Hadith, and learned Hanbali Fiqh. After the invasion of Baghdad, at the hands of the Tartars, he moved to Damascus where he became engaged in various activities aimed at waging Jihad against the invading Tartars.
Taklit, yani körü körüne taklide karşı çıkan biri olarak nitelendirilir; hiçbir zaman tasavvuf yaklaşımını benimsemedi ve cihada çağırırdı. Ayrıca Hanbelî fıkhına çağırırdı; bu da onu sık sık diğer fıkıhları kullananlarla doğrudan bir çatışmaya sokardı.
He is characterised as the one who rejected Taqleed or imitation; he never followed the Sufi approach and used to call for Jihad; and he used to call for Hanbali Fiqh, which often put him in direct confrontation with those who utilised other Fiqh.
Birçok konuda dört İmamın tamamıyla ihtilaf etti ve bu yüzden sık sık karşı çıkışlarla karşılaştı; ancak görüşünden hiçbir zaman taviz vermedi. Ayrıca, kendi görüşleriyle çelişseler bile, İslami metinlere dayandığı sürece diğer görüşlere de hoşgörü gösterdi.
He disagreed with all four Imams on many issues and used to be confronted because of it; however, he never compromised his position. He also tolerated the other opinions as long as they were based on the Islamic texts, even though they conflicted with his own opinions.
Kitabında, el-Fetâvâ'da, Ehl-i Selef'in itikat alanında bile birçok görüşe sahip olduğunu yazmıştır. İbn Teymiyye hayatı boyunca hiçbir yöneticinin zulmüne göz yummamış ve İslam Devleti'nde İslam'ın eksiksiz ve kapsamlı bir şekilde uygulanması için durmaksızın çalışmıştır.
In his book, Al Fatawa, he wrote that Ahl as-Salaf had many opinions, even in the areas of „Aqeedah. Throughout his life Ibn Taymiyyah never tolerated injustice from any ruler and worked tirelessly for the complete and comprehensive implementation of Islam in the Islamic State.
Ne yazık ki İbn Teymiyye'nin fikirlerini ve anlayışını savunan bazı Müslümanlar, zalim yöneticileri ve onların araçları olan ücretli alimleri mazur göstermeye çalışıyor. Bunu yaparken de İbn Teymiyye'nin yolunu takip ettiklerini iddia ediyorlar. Gerçekten İbn Teymiyye'ye uymak isteyen biri, onun İslam'a bakıştaki kapsamlı yaklaşımını takip etmelidir. İbn Teymiyye'nin tek bir cümlesini veya görüşünü alıp bunu tüm hayatına genelleme olarak kullanmak, bu büyük İslam alimini tanıtma konusunda aslında ona kötülük etmektir.