[ʿAbd Allāh:] Ik hoorde Abū Zurʿah zeggen dat Aḥmad ibn Ḥanbal een miljoen overleveringen (Hadith) kende. 8.1

[ʿAbd Allāh:] I heard Abū Zurʿah say that Aḥmad ibn Ḥanbal knew a million Hadith reports. 8.1

“Hoe zou je dat weten?” werd hem gevraagd.

“How would you know?” he was asked.

“Hij en ik reciteerden ze aan elkaar, en we liepen de verschillende onderwerpen door.”49

“He and I recited them to each other, and we went through the different topics.”49

[Ṣāliḥ:] Mijn vader vertelde me dat er eens een man bij de deur van Ibn ʿUlayyah kwam met de overlevering (Hadith) boeken van Hushaym. 8.2

[Ṣāliḥ:] My father told me that a man once came to Ibn ʿUlayyah’s door with Hushaym’s Hadith books. 8.2

“Hij begon de verslagen aan mij voor te lezen, en ik zou de keten van overleveraars (Hadith) voor elk van hen noemen. Al-Muʿayṭī was ook gewend om overleveringen (Hadith) te memoriseren, en toen hij aankwam vroeg ik hem om het over te nemen, maar hij wilde niet.”50

“He started reading the reports out to me, and I would say the chain of transmitters for each one. Al-Muʿayṭī also used to memorize Hadith, and when he arrived I asked him to take over, but he wouldn’t.”50

Mijn vader zei: “Ik kende zelfs verslagen [overgeleverd door Hushaym] die ik nooit rechtstreeks van hem had gehoord.” [Aḥmad:] Ik memoriseerde alles wat ik van Hushaym hoorde terwijl hij nog in leven was. 8.3

My father said, “I even knew of reports [transmitted by Hushaym] that I had never heard directly from him.” [Aḥmad:] I memorized everything I heard from Hushaym while he was still alive. 8.3

[Ibn Abī Ḥātim:] Saʿīd ibn ʿAmr al-Bardhaʿī vroeg Abū Zurʿah ooit wie er meer had uit het hoofd geleerd, hij of Aḥmad ibn Ḥanbal. 8.4

[Ibn Abī Ḥātim:] Saʿīd ibn ʿAmr al-Bardhaʿī once asked Abū Zurʿah who had memorized more, he or Aḥmad ibn Ḥanbal. 8.4

“Aḥmad ibn Ḥanbal, natuurlijk.” “Hoe weet je dat?” “Toen ik naar zijn papieren keek,” zei Abū Zurʿah, “zag ik dat hij aan het begin van elk schrift,51 de namen van de overleveraars van wie hij verslagen had gehoord, niet opschreef. In plaats daarvan kende hij voor elk schrift de namen van de overleveraars uit zijn hoofd. Dat zou ik nooit kunnen.” [Al-Tustarī:] Abū Zurʿah werd gevraagd welke van de vooraanstaande overleveraars het beste geheugen had. 8.5

“Aḥmad ibn Ḥanbal, of course.” “How do you know that?” “When I looked at his papers,” said Abū Zurʿah, “I saw that at the front of each quire,51 he didn’t list the names of the transmitters he heard reports from. Instead, for every quire, he knew the names of the transmitters by heart. I could never do that.” [Al-Tustarī:] Abū Zurʿah was asked which of the senior transmitters had the best memory. 8.5

“Aḥmad ibn Ḥanbal,” zei hij. “De dag waarop hij stierf, maakten zij een schatting van het aantal papieren dat hij achterliet. Het kwam neer op twaalfënhalve ladingen.52 Nergens op de buitenste pagina's had hij ‘de overlevering (Hadith) van zoventoe’ geschreven, noch op de binnenste pagina's ‘zoventoe heeft ons overgeleverd’. Al dat wist hij uit zijn hoofd.” [Abū Zurʿah:] Ik ging Aḥmad ibn Ḥanbal opzoeken en vroeg hem om de overlevering (Hadith) van Sufyān voor mij te vinden. Hij haalde bundels tevoorschijn die allemaal gelabeld waren als Sufyān, enkel Sufyān, zonder een enkele overlevering te markeren als “Overgeleverd door zoventoe.” Ik dacht dat ze allemaal door dezelfde persoon overgeleverd moesten zijn. Maar toen ik er enkele uitzocht zodat hij ze kon voorlezen, zei hij bij elke overlevering (Hadith): “Wakīʿ,” of “Yaḥyā,” of wie dan ook, “heeft ons overgeleverd …” Ik was verbaasd. Meer dan één keer heb ik geprobeerd zoiets te doen, maar ik ben er nooit in geslaagd. 8.6

“Aḥmad ibn Ḥanbal,” he said. “The day he died, they made an estimate of the number of papers he left behind. It came to twelve and a half loads.52 Nowhere on any of the outside pages had he written ‘the Hadith of So-and-So,’ or ‘So-and-So reported to us’ on any of the inside pages. All of that he knew by heart.” [Abū Zurʿah:] I went to see Aḥmad ibn Ḥanbal and asked him to find Sufyān’s Hadith for me. He brought out quires all labeled Sufyān, just Sufyān, without marking a single report as “Transmitted by So-and-So.” I thought they must all have been transmitted by the same person. But when I picked some out for him to read back, he would say for each Hadith, “Wakīʿ,” or “Yaḥyā,” or whoever, “reported to us …” I was amazed. More than once I’ve tried to do something like that, but I’ve never been able to. 8.6

[Aḥmad:] Ik daagde Wakīʿ er wel eens toe uit om de overleveringen (Hadith) van al-Thawrī uit het hoofd op te zeggen. Telkens wanneer Wakīʿ het laatste gebed van de nacht had voltooid, verliet hij de moskee en ging hij naar huis. Ik daagde hem uit en hij antwoordde vaak door negen of tien overleveringen (Hadith) op te noemen, die ik vervolgens uit het hoofd leerde. Nadat hij vertrokken was, vroegen de geleerden van de overlevering (Hadith) mij om de overleveringen (Hadith) aan hen voor te lezen, en dat deed ik. 8.7

[Aḥmad:] I used to challenge Wakīʿ to recite al-Thawrī’s Hadith reports from memory. Whenever Wakiʿ finished the last prayer of the night, he would leave the mosque and head for home. I would challenge him and he would often reply by citing nine or ten reports, which I would then memorize. After he left, the Hadith scholars would ask me to dictate the reports to them, and I would. 8.7

[Ibn Saʿīd:] Telkens wanneer Wakīʿ de overlevering (Hadith)-kring verliet om de avondgebed te verrichten, ging Aḥmad ibn Ḥanbal met hem mee en stond bij de deur terwijl Wakīʿ hem bleef bevragen over verslagen. Op een nacht stopte Wakīʿ in de deuropening met zijn handen op de deurpost en zei: “Ik ga je testen op de overlevering (Hadith) van Sufyān.” 8.8

[Ibn Saʿīd:] Whenever Wakīʿ would leave the Hadith-circle to pray the evening prayer, Aḥmad ibn Ḥanbal would go with him and stand by the door while Wakīʿ kept quizzing him about reports. One night, Wakīʿ stopped in the doorway with his hands on the jamb and said, “I’m going to test you on the Hadith of Sufyān.” 8.8

“Ga maar door,” zei Ibn Ḥanbal.

“Go ahead,” said Ibn Ḥanbal.

“Heb je uit het hoofd geleerd wat Sufyān heeft overgeleverd (Hadith) met het citeren van Salamah ibn Kuhayl … ?” vroeg Wakīʿ, terwijl hij de overlevering (Hadith) reciteerde.

“Have you memorized what Sufyān transmitted citing Salamah ibn Kuhayl … ?” asked Wakīʿ, reciting the Hadith.

“Ja,” zei Aḥmad. “Wij hebben Yaḥyā horen rapporteren,” waarbij hij de overleveraargeeft.

“Yes,” said Aḥmad. “We heard Yaḥyā report,” giving the transmitter.

“Hoe zit het met Salamah over de een of andere?” “Wij hebben ʿAbd al-Raḥmān horen rapporteren,” zei Aḥmad.

“What about Salamah on such-and-such?” “We heard ʿAbd al-Raḥmān report,” said Aḥmad.

“Hoe zit het met Sufyān van Salamah over het een of het ander?” “Dat hebben we van u gehoord.” En zo gingen ze door totdat ze alle overleveringen die door Salamah waren doorgegeven, hadden behandeld. Toen vroeg Aḥmad: “Kent u de overlevering van Salamah over … ?” terwijl hij de overlevering (Hadith) gaf.

“What about Sufyān from Salamah on such and-such?” “We heard that from you.” And so they continued until they had covered all of the reports transmitted by Salamah. Then Aḥmad asked: “Do you know Salamah’s report about … ?” giving the Hadith.

“Nee,” zei Wakīʿ.

“No,” said Wakīʿ.

Aḥmad begon toen de ene na de andere overlevering te bevragen. Elke keer werd Wakīʿ in verlegenheid gebracht. Aḥmad nam de overleveringen van de andere grote overleveraars één voor één door.

Aḥmad then began asking about one report after another. Each time, Wakīʿ was stumped. Aḥmad went through the reports of the other major transmitters one by one.

Hij stond er nog steeds toen het dienstmeisje verscheen en zei: “De ochtendster”—of “Venus”—“is opgekomen!” [Aḥmad:] Wakīʿ las vaak verslagen voor die allemaal dezelfde keten van overleveraars hadden, alsof hij ze allemaal op die manier had onthouden. 's Nachts memoriseerde ik er tien of vijftien.53 8.9

He was still standing there when the servant girl appeared and said, “The morning star”—or “Venus”—“is up!” [Aḥmad:] Wakīʿ used to recite reports that all had the same chain of transmitters, as if he had memorized them all that way. At night I used to commit ten or fifteen of them to memory.53 8.9

[ʿAbd Allāh:] Mijn vader zei vaak tegen mij: “Neem een van de boeken uit de collectie van Wakīʿ, vertel me wat een bepaalde overlevering zegt, en ik zal je de keten van overleveraars vertellen.”

[ʿAbd Allāh:] My father used to tell me, “Take any of the books of Wakīʿ’s collection and tell me what any report says and I’ll tell you the chain of transmitters.

"Of vertel me de keten en ik zal je vertellen wat de overlevering zegt."54 8.10

Or tell me the chain and I’ll tell you what the report says.”54 8.10