[Al-Marrūdhī:] Ik hoorde Aḥmad zeggen: “Ik ben pas getrouwd toen ik veertig was.” 62.1

[Al-Marrūdhī:] I heard Aḥmad say, “I didn’t marry until I was forty.” 62.1

[De auteur:] Zijn eerste vrouw was ʿAbbāsah bint al-Faḍl, die de moeder van Ṣāliḥ was.

[The author:] His first wife was ʿAbbāsah bint al-Faḍl, who was Ṣāliḥ’s mother.

[Al-Khallāl:] De kleinzoon van Aḥmad ibn Ḥanbal, Zuhayr, dicteerde het volgende aan ons.

[Al-Khallāl:] Aḥmad ibn Ḥanbal’s grandson Zuhayr dictated the following to us.

“Mijn grootvader, moge God hem genadig zijn, trouwde met de moeder van mijn vader, ʿAbbāsah bint al-Faḍl, een Arabier van net buiten Medina. Zij had slechts één kind—mijn vader—en daarna stierf zij.” 62.2

“My grandfather, God have mercy on him, married my father’s mother, ʿAbbāsah bint al-Faḍl, an Arab from just outside Medina. She had only one child—my father—and then she died.” 62.2

[Al-Marrūdhī:] Ik hoorde Aḥmad zeggen: “De moeder van Ṣāliḥ en ik hebben dertig jaar samengeleefd en we hebben nooit een ruzie gehad.”315 62.3

[Al-Marrūdhī:] I heard Aḥmad say, “Ṣāliḥ’s mother and I lived together for thirty years and never had an argument.”315 62.3

ZIJN TWEEDE VROUW, RAYḤĀNAH, DE MOEDER VAN ʿABD ALLĀH316

HIS SECOND WIFE, RAYḤĀNAH, ʿABD ALLĀH’S MOTHER316

[Zuhayr:] Na het overlijden van de moeder van Ṣāliḥ, ʿAbbāsah, trouwde mijn vader met een Arabische vrouw genaamd Rayḥānah. Zij baarde hem slechts één kind: mijn oom ʿAbd Allāh. 62.4

[Zuhayr:] After Ṣāliḥ’s mother, ʿAbbāsah, died, my father married an Arab woman named Rayḥānah. She bore him only one child: my uncle ʿAbd Allāh. 62.4

[Muḥammad ibn Baḥr:] Ik hoorde mijn oom rapporteren: “Toen we allemaal bijeenkwamen om de zus van Aḥmad en Muḥammad ibn Rayḥān te huwen, zei haar vader tegen hem: ‘Abū ʿAbd Allāh, zij is—’ en legde een vinger op zijn oog, waarmee hij bedoelde: ‘Zij is eenoogtig.’” 62.5

[Muḥammad ibn Baḥr:] I heard my uncle report: “When we all gathered to marry Aḥmad and Muḥammad ibn Rayḥān’s sister, her father said to him, ‘Abū ʿAbd Allāh, she’s—’ and laid a finger on his eye, meaning ‘She’s one-eyed.’ 62.5

“Aḥmad zei: ‘Dat wist ik.’” [Aḥmad ibn ʿAnbar:] Toen de moeder van Ṣālih stierf, zei Aḥmad tegen een van de vrouwen in het huis: “Ga naar mijn nicht blabla en vraag haar of ze ermee instemt met mij te trouwen.” 62.6

“Aḥmad said, ‘I knew that.’” [Aḥmad ibn ʿAnbar:] When Ṣālih’s mother died, Aḥmad said to one of the women of the house, “Go to my cousin So-and-So and ask her if she’ll agree to marry me.” 62.6

De neef rapporteerde: “Dus ik ging en vroeg het, en zij stemde toe. Maar toen ik terugkwam, vroeg hij: ‘Luisterde haar zus mee?’ “Ik vertelde hem dat de zus”—die één-oogig was—“had geluisterd. Hij zei: ‘Ga terug en vraag naar degene met één oog.’ Dus dat deed ik, en zij accepteerde.” Dit was de moeder van ʿAbd Allāh. Na zeven jaar huwelijk vroeg zij hem: “Neef, hoe ervaar je de dingen? Is er iets wat je niet aanstaat?” “Niets,” antwoordde hij, “behalve dat die sandalen van jou piepen.” Al-Khallāl zei ook: “Ik herinner me Khaṭṭāb ibn Bishr die zei dat een van de vrouwen van Aḥmad tegen hem zei, enkele dagen nadat zij in het huishouden was gekomen: ‘Doe ik iets verkeerd?’” 62.7

The cousin reported: “So I went and asked, and she agreed. But when I came back, he asked, ‘Was her sister listening?’ “I told him that the sister”—who was one-eyed—“had been listening. He said, ‘Go back and ask for the one with one eye.’ So I did, and she accepted.” This was ʿAbd Allāh’s mother. After seven years of marriage, she asked him, “Cousin, how do things seem to you? Is there anything you don’t like?” “Nothing,” he answered, “except that those sandals of yours squeak.” Al-Khallāl also said: “I remember Khaṭṭāb ibn Bishr saying that one of Aḥmad’s wives said to him a few days after she came into the household: ‘Is there anything I’m doing wrong?’ 62.7

“‘Nee,’ antwoordde hij, ‘behalve dat die sandalen die u draagt niet bestonden op de tijd van de Profeet ﷺ.’” Dus verkocht zij ze en kocht zij een maqṭūʿ,317 die zij zou dragen.

“‘No,’ he answered, ‘except that those sandals you’re wearing didn’t exist at the time of the Prophet, God bless and keep him.’” So she sold them and bought a maqṭūʿ,317 which she would wear.

Al-Khallāl voegde eraan toe dat de vrouw waar hij over sprak deze was: dat wil zeggen, de moeder van ʿAbd Allāh.

Al-Khallāl added that the woman he was talking about is this one: that is, ʿAbd Allāh’s mother.

Hij hoorde ook al-Marrūdhī zeggen dat hij Aḥmad hoorde een echtgenote noemen en God om ontferming voor haar vroeg. Daarna zei hij: “Wij hebben twintig jaar samengeleefd en hebben nooit een ruzie gehad.” Dat is deze vrouw: de moeder van ʿAbd Allāh.

He also heard al-Marrūdhī say that he heard Aḥmad mention a wife and ask God to have mercy on her. Then he said, “We lived together for twenty years and never had an argument.” That’s this woman: ʿAbd Allāh’s mother.

[De auteur:] Ik heb al geciteerd dat Aḥmad zei dat de moeder van Ṣāliḥ dertig jaar met hem samenleefde, en deze laatste overlevering (Hadith) zegt dat hij en een vrouw twintig jaar samenleefden. Hoewel beide overleveringen (Hadith) aan al-Marrūdhī worden toegeschreven, moet één van de twee onjuist zijn. Aḥmad trouwde helemaal niet totdat hij veertig was en trouwde niet opnieuw totdat de moeder van Ṣāliḥ was overleden. Als hij dertig jaar met haar had doorgebracht en nog eens twintig jaar met de tweede vrouw, dan zou hij negentig jaar oud moeten zijn. Toch werd hij slechts zeventig-zeven jaar oud. Bovendien zou hij de moeder van ʿAbd Allāh moeten hebben getrouwd toen hij over de zeventig was, maar we weten dat ʿAbd Allāh op het moment van zijn overlijden al zijn overleveringen (Hadith) overleverde en met hem meereisde. Aḥmad zei vaak dat ʿAbd Allāh— die al begonnen was met het zoeken naar overleveringen (Hadith) en vele leraren had gehoord terwijl zijn vader nog in leven was— een goed geheugen had voor het memoriseren van overleveringen (Hadith). Daarom denk ik dat de persoon met wie Aḥmad twintig jaar samenleefde de moeder van Ṣāliḥ was— hoewel Allah het best weet. 62.8

[The author:] I’ve already quoted Aḥmad as saying that Ṣāliḥ’s mother lived with him for thirty years, and this last report says that he and a wife lived together for twenty. Although both reports are attributed to al-Marrūdhī, one of them must be wrong. Aḥmad did not marry at all until he was forty and did not marry again until after Ṣāliḥ’s mother had died. If he spent thirty years with her and another twenty with the second wife, he would have to have lived for ninety years. Yet he only lived to be seventy-seven. Moreover, he would need to have married ʿAbd Allāh’s mother when he was over seventy, but we know that by the time he died, ʿAbd Allāh was already transmitting his reports and traveling with him. Aḥmad used to say that ʿAbd Allāh— who had already begun seeking Hadith and had heard many teachers while his father was still alive—had a good head for memorizing Hadith. Therefore, I think that the person Aḥmad lived with for twenty years was Ṣāliḥ’s mother—though God knows best. 62.8

Dit zijn, in ieder geval, de twee echtgenotes van wie bekend is dat hij ze had. We hebben niets van een derde gehoord.

These, in any case, are the two wives he is known to have had. We have not heard of a third.