6.8 Sud hokimiyati
6.8 The Judiciary
Majlis al-Ummah (Ummat kengashi)
Majlis al-Ummah (Council of the Ummah)
Majlis al-Ummah islom davlat tuzumining tarkibiy qismidir. U mubah bo‘lgan masalalar bilan shug‘ullanadi, ya’ni to‘g‘ri xulosaga kelish uchun mutaxassis talab qilinmaydigan masalalar bilan. Majlis al-Ummahning bunday qarorlari “mashura” deb ataladi. Mubah masalalarda aniq to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri javob mavjud bo‘lmagani uchun, bunday holatda ko‘pchilikning fikri majburiy fikr hisoblanadi. Shu sababli Xalifa Majlis al-Ummahning fikrlarini, ular Majlis al-Ummah uchun belgilangan fikr sohasi doirasida bo‘lgan ekan, qo‘llab-quvvatlashga majburdir. Buni Payg‘ambar ﷺ ning hadisi tasdiqlaydi: “Agar ikkingiz (‘Umar va Abu Bakrni nazarda tutgan holda) mashura bo‘yicha kelishsangiz, men unga qarshi chiqmayman”.
The Majlis al-Ummah is part of the ruling structure of Islam. It deals with matters which are mubah and do not require an expert to arrive at the correct conclusion. These decisions of the Majlis al-Ummah are termed as ‘mashura’. The majority’s opinion is the binding opinion, in this case, since there is no set right or wrong in the mubah matters. The Khaleefah is therefore obliged to uphold the opinions of the Majlis al- Ummah, as long as the opinions are in the legal area of opinion for the Majlis al-Ummah. This is substantiated by the hadith of the Prophet (saw) : “If both of you (referring to ‘Umar and Abu Bakr) agree on a mashura, I would not go against it..”.
Majlis al-Ummah tuzilishi va faoliyati
Structure and Functionality of Majlis al-Ummah
Davlat rahbariga musulmonlar nomidan fikr bildiradigan vakillar Majlis al-Ummaga chaqiriladi. Musulmon bo'lmaganlarning Majlisning ayrim majlislarida qatnashishiga ruxsat etiladi, ular hokimiyat apparati tomonidan qilingan zulm haqida yoki ularga Islomni amalga oshirish bilan bog'liq duch kelayotgan har qanday muammolar haqida shikoyat qilish maqsadida.
The persons who represent the Muslims in voicing their opinions to the head of the State are called to the Majlis al-Ummah. It is allowed for the non-Muslims to be in certain sessions of the Majlis, for the purpose of presenting complaints about oppression by the hand of the ruling apparatus or to complain about any problems, which they encounter with regards to the implementation of Islam upon them.
Majlis al-Ummah a'zolari xalq tomonidan saylanadi va a'zo bo'lishda jins bo'yicha hech qanday farq yo'q. Nomzod fuqaroligi bo'lsa, aqli raso bo'lsa va balog'at yoshidan o'tgan bo'lsa, u yoki bu shu talabga javob beradi.
The members of the Majlis al-Ummah are elected by the people, and there is no gender distinction in who can be a member. As long as the candidate carries the citizenship, is sane and is in his/her post-puberty years, then he or she qualifies.
Majlis al-Ummah tuzilmasiga oid holda ikkita asosiy qo'mita bo'lishi mumkin: biri markaziy hukumatni nazorat qilish uchun, ikkinchisi viloyat hukumati uchun. Bu asosiy qo'mitalar doirasida har bir a'zoning qobiliyatiga qarab aniq vazifalar yuklatiladigan kichik qo'mitalar mavjud.
Pertaining to the structure of the Majlis al-Ummah, there can be two main committees. One to oversee the central government and one for the provincial government. Within these main committees exist subcommittees which are assigned specific tasks based on the ability of the individuals.
Nazorat va muvozanat
Checks and Balances
Islomning mohiyati adolat va jamiyat uyg'unligini saqlash, hamda institutsional zulm paydo bo'lganda uni ildizidan yo'q qilib tashlashdir. Hokimiyat Islomning qonunchilik manbalariga tegishli, va Islomning qonunchilik manbalarining maqsadi jamiyat qadriyatlarini ta'minlash va qo'llab-quvvatlash, shu bilan birga jamiyatdagi har bir insonning shaxsiy ehtiyojlarini qondirishdir. Islom xalqqa ushbu maqsad va vazifalar saqlanib qolishi uchun Shari'at hukmlarini amalga oshirish vakolatini berdi. Xalq esa o'z navbatida ularni Islom bilan boshqarishi uchun bitta shaxsni (Xalifani) tayinlaydi va agar u Shari'atga aniq xilof ish qilsa, uni lavozimidan chetlatish uchun kuch ishlatishga ruxsat beriladi.
The nature of Islam is to preserve justice and societal harmony, and to uproot and eliminate institutional oppression if and when it presents itself. Sovereignty belongs to Islam’s legislative sources, and the aim of Islam’s legislative sources is to secure and uphold the societal ideals, while satisfying the individual needs of each human being in the society. Islam granted the people the authority to implement the Shari‘ah rules whereby these aims and objectives would be maintained. The people in turn appoint one person (The Khaleefah) to rule them by Islam, and they are permitted to use force to remove the Khaleefah, in case he clearly went against the Shari‘ah.
Sud tizimining tarmoqlaridan biri Mahkamat al-Madhaalim (Zulmlar sudi) deb ataladi. Ushbu sud tarmog‘ining asosiy vazifasi xalq bilan Xalifa o‘rtasidagi nizolarni hal qilishdir. Sud tarmog‘idagi qozining hukmi yoki qarori to‘xtatib turilishi mumkin emas, balki ijro etilishi shart, hatto hukm Xalifaning o‘zini yoki u vakil qilib tayinlagan har qanday shaxsni lavozimidan chetlashtirish bo‘lsa ham. Mahkamat al-Madhaalim qozisining hukmi yoki qarori ijro etilmasa, bu xalqqa Xalifani lavozimidan chetlatish huquqini beradi, zarur bo‘lsa, hatto kuch ishlatib bo‘lsa ham.
One of the branches of the judicial system is called Mahkamat al Madhaalim (Court of Unjust Acts). The primary role or function of this judicial branch is to settle disputes between the people and the Khaleefah. The order or finding of a judge in the judicial branch cannot be stayed, but rather it must be implemented, even if the order was to remove the Khaleefah himself, or anyone that he has deputised. Failure to implement the order or finding of a judge in Mahkamat al Madhaalim, provides a license to the people to remove the Khaleefah, even by force if necessary.
Majlis al-Ummah ning vazifalaridan biri xalqqa hukumatdan rozi yoki norozi bo'lganini va shikoyatlarini bildirish uchun maydon yaratishdir. Mahkamat al-Madhaalim Majlis al-Ummah dan kelgan shikoyatlarni ko'rib chiqadi yoki Davlatdagi har bir shaxs o'z shikoyatini to'g'ridan-to'g'ri Mahkamat al-Madhaalim ga olib borishi mumkin. Har kim Islomning qonunchilik manbalariga bo'ysunadi, shu sababli Islam jamiyatida imtiyozli sinf yo'q va Islom Davlatining yurisdiksiyasi ostida bo'lgan har bir kishi, musulmon bo'ladimi yoki g'ayrimusulmon, o'z huquqlari himoya qilinishi kerak. Shunday ekan, Islomning adolatni va ijtimoiy totuvlikni saqlash, zulmni ildizi bilan yo'q qilish usuli haqiqiy va amaliydir.