Rabbiyle ilişkilerini düzelttikten sonra, insanların birbirleriyle olan ilişkilerini onarmak doğal bir sonraki adımdı. Son Peygamber ﷺ'in bu başarısı, yalnızca insanların karşılıklı ilişkilerinde merhamet, empati ve tevazu gibi erdemleri savunmaktan ibaret değildi; aynı zamanda bu soyut kavramların hayata geçmesini sağlayacak pratik bir sistem kurmayı da kapsıyordu. O ﷺ, aralarındaki farklılıklara rağmen bütün insanlarla kaynaştı ve onların önyargılarını ortadan kaldırdı. Veda Hutbesi'nde meşhur bir şekilde şöyle buyurdu: "Ey insanlar! Rabbiniz birdir ve babanız Adem'dir."

After rectifying their relationship with their Maker, mending people’s relationships with one another was the natural next step. This accomplishment of the Final Prophet صلى الله عليه وسلم was not merely one of advocating for virtues such as kindness, empathy, and humility in people’s interpersonal exchanges, but one that also involved establishing a pragmatic system to ensure that these abstract concepts would unfold on the ground. He صلى الله عليه وسلم fraternized with all people, despite their differences, and purged their prejudices. He صلى الله عليه وسلم famously said in his Farewell Sermon, O people, your Lord is One and your father Adam is one.

Bir Arabın bir yabancıya, bir yabancının da bir Araba üstünlüğü yoktur; beyaz tenin siyah tene, siyah tenin de beyaz tene üstünlüğü yoktur; üstünlük yalnızca takvadadır. Tebliğ etmedim mi?145

There is no distinction for an Arab over a foreigner, nor a foreigner over an Arab, and neither white skin over black skin, nor black skin over white skin, except by righteousness. Have I not delivered the message?145

İslam, evrensel bir insan kardeşliğini teyit etmiştir; her insanın onurunu tanıyan ve ırk, renk ya da sınıfa dayalı her türlü bağnazlığa son verilmesini talep eden bir kardeşlik. Dahası, İslam'ın kurduğu evrensel kardeşlik, bütün toplumun iyiliği için insanlar arasındaki iş birliğine dayanmaktadır. İnsanlık, soy temelli ayrımcılık (etnik milliyetçilik), maddi durum temelli ayrımcılık (sosyoekonomik seçkincilik) ve/veya ten rengi temelli ayrımcılık (ırksal üstünlükçülük) yüzünden sayısız haksızlığa uğramıştır. Tarihsel olarak bu ayrımlar, yalnızca acı tartışmalara değil, aynı zamanda sonu gelmeyen nefrete, çatışmalara ve nesiller boyu süren kıyımlara yol açmıştır. İslam, feodal kabileciliğin ve bağnazlığın içinde boğulmuş bir halkın arasına geldi ve yirmi yıl içinde o toplumu, insanların ayrımcılığın zincirlerinden kurtulduğu, toplumsal uyumun bir örneği haline getirdi; "üstünlük" yalnızca takvaya dayanıyordu. Takvanın ölçüsünü yalnızca Allah alabilir ve herkes bunda yarışabilirdi. Londra Üniversitesi'nde uluslararası tarih profesörü olan Arnold Toynbee (ö. 1975), *Civilization on Trial* adlı eserinde şöyle yazar: "Müslümanlar arasında ırk bilincinin ortadan kalkması, İslam'ın öne çıkan ahlaki başarılarından biridir ve günümüz dünyasında, nitekim, bu İslami erdemin yayılmasına acil bir ihtiyaç vardır."146

Islam affirmed a universal human brotherhood, a brotherhood that recognized the dignity of every human being and demanded an end to every form of bigotry based on race, color, or class. What is more, the universal brotherhood that Islam established was based on cooperation between people for the betterment of society as a whole. Humanity has suffered countless injustices due to discrimination based on lineage (ethnic patriotism), financial standing (socioeconomic elitism), and/ or skin color (racial supremacy). Historically, these distinctions led to more than just bitter arguments, but also endless hatred, conflict, and generations of carnage. Islam came to a people who were knee-deep in feudal tribalism and bigotry, and within two decades transformed that society into a model of social harmony in which people were liberated from the shackles of discrimination, and “superiority” was based only on piety—which only God could judge, and all could compete for. Arnold Toynbee (d. 1975), a professor of international history at the University of London, writes in Civilization on Trial, The extinction of race consciousness as between Muslims is one of the outstanding moral achievements of Islam, and in the contemporary world there is, as it happens, a crying need for the propagation of this Islamic virtue.146

Peygamber ﷺ'in yaptığı, ırkçılığı ve bağnazlığı ortadan kaldırmanın çok ötesindeydi; ırksal ve dilsel çeşitliliğin takdir edilmesi ve benimsenmesi gerektiğini savunarak bunun da ötesine geçti.

What the Prophet صلى الله عليه وسلم did was more brilliant than simply eliminating bigotry and racism; he went beyond that to argue that racial and linguistic diversity should be appreciated and embraced.

Allah şöyle buyurur: "O'nun ayetlerinden biri de göklerin ve yerin yaratılması ile dillerinizin ve renklerinizin farklı olmasıdır. Şüphesiz bunda bilenler için ayetler vardır."147 Merhum Malik Shabazz, yani daha çok bilinen adıyla Malcolm X, bunu 1964'te yazdığı ünlü "Mekke'den Mektup"unda fark etmiştir. Mektupta şöyle yazmıştır: "Amerika İslam'ı anlamak zorundadır, çünkü toplumundaki ırk sorununu ortadan kaldıran tek din budur. Müslüman dünyasındaki seyahatlerim boyunca, Amerika'da beyaz sayılacak insanlarla tanıştım, konuştum ve hatta onlarla birlikte yemek yedim; ancak İslam dini onların zihinlerinden beyaz tutumunu çıkarmıştı. Daha önce hiçbir yerde, renk ayrımı yapılmaksızın, bütün renklerin bir arada samimi ve gerçek bir kardeşlik içinde yaşadığını görmemiştim."148

Allah says in the Qur’an, “And of His signs is the creation of the heavens and the earth and the diversity of your languages and your colors. Indeed, in that are signs for those of knowledge.”147 The late Malik Shabazz, better known as Malcolm X, recognized this in his famous 1964 Letter from Mecca, in which he wrote, America needs to understand Islam, because this is the one religion that erases from its society the race problem. Throughout my travels in the Muslim world, I have met, talked to, and even eaten with people who in America would have been considered white—but the white attitude was removed from their minds by the religion of Islam. I have never before seen sincere and true brotherhood practiced by all colors together, irrespective of their color.148

Peygamber ﷺ'in ortadan kaldırdığı yalnızca ırkçılık değildi; sınıf ayrımcılığı da ortadan kaldırıldı. Evrensel insan hakları normlarının çoğu zaman çifte standartla uygulandığı ve siyasi ve ekonomik çıkar için silah olarak kullanıldığı bu dönemde, Muhammed ﷺ'in gerçek ahlaki başarılarını takdir etmek için bundan daha uygun bir zaman yoktur.

It was not just racism that the Prophet صلى الله عليه وسلم eradicated but classism as well. In an era when universal human rights norms are often applied with a double standard and weaponized for political and economic gain, there is no time like the present to appreciate the actual moral accomplishments of Muhammad.

Siyasi seçkinlerin günümüzdeki çoğu, insan hakları söylemine yaslanmayı yeterli görürken, biz Hz. Peygamber ﷺ'in gücünün zirvesinde dahi her insanın evrensel onuru gözetir halde olduğunu görüyoruz. Onun çağrısında, zenginin zenginliğini ve güçlünün gücünü, bu servet sömürü ya da biriktirmeden elde edilmişse ve bu güç tahakküm ya da otoriterliğe dönüşmemişse, dahi onaylayan saf bir adalet vardı. Ezilenleri yükseltti, varlıklıları alçakgönüllü kıldı ve hepsini kardeşlik denilen güzel bir orta noktada buluşturdu. Son Peygamber ﷺ Rabbine döndükten sonraki nesiller boyunca, zengin, fakir, Müslüman ve gayrimüslim herkes için adalet ve güvenlikle dolu bir medeniyet görmek mümkündü; bugün birçok insan hakları savunucusunun özlemini duyduğu şeyin yaşayan bir örneğiydi. "Çalışanın teri kurumadan ücretini ödeyin" gibi buyruklarla149 Hz. Peygamber ﷺ, çağında yaygın olarak kabul gören birçok mali eşitsizliği ortadan kaldırdı. Peygamber ﷺ'in ekonomik adaleti, İslam'ın ilk yüzyıllarında genel yaşam standardının yükselmesinde önemli rol oynadı; zira mali yolsuzluk varken refah çoğu zaman halkın geneline yansımaz. Journal of Economic History dergisinde şu tespit yer alır: Justinianus Vebasının ardından, İslam'ın ilk yüzyıllarında Irak ve Mısır'da reel ücretler ve kişi başına gelirler, geçimlik düzeyin çok üzerine çıktı ve salgından önceki yüzyıllarda Roma ve Bizans Mısır'ındakilerin de üzerinde seyretti. Yüksek ücret ve yüksek gelirlerin oluşturduğu bu ortam, İslam'ın Altın Çağı ile ilişkili verimlilik artışlarına katkıda bulundu ve bu artışlarca da desteklendi. Nüfus önce Irak'ta, ardından Mısır'da toparlanmaya başladıkça, reel ücretler ve kişi başına gelirler yeniden düşmeye başladı.

Unlike political elites today who often settle for citing human rights verbiage, we find the Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم operating at the height of his power with the universal dignity of every human being in mind. There was a pristine equity in his call, one that even validated the wealth of the wealthy and the power of the powerful, if this wealth was not the fruit of exploitation or hoarding, and if this power did not translate into domination or authoritarianism. He uplifted the downtrodden and humbled the affluent, joining them at a beautiful middle called brotherhood. And for generations after the Final Prophet صلى الله عليه وسلم returned to God, you could find a civilization infused with justice and security for the rich, poor, Muslim, and non-Muslim alike—a lived example of what many human rights advocates aspire to today. With dictates like, “Pay the worker his due wages before his sweat dries,”149 the Prophet صلى الله عليه وسلم eradicated many widely condoned financial inequities of his time. The Prophet’s صلى الله عليه وسلم economic justice played an important role in improving the general standard of living in the early centuries of Islam, as prosperity is seldom reflected in the general population when financial corruption exists. We find in the Journal of Economic History, In the aftermath of the Justinian Plague, during the early centuries of Islam, real wages and per capita incomes in Iraq and Egypt rose well above the subsistence level and well above those for Roman and Byzantine Egypt in the centuries preceding the plague. This environment of high wages and high incomes contributed to and, in turn, was supported by the productivity increases associated with the Golden Age of Islam. As population levels began to recover first in Iraq and then in Egypt, real wages and per capita incomes began to come down.

Ancak sekizinci ile onuncu yüzyıllar arasındaki yoğun büyüme dönemi nedeniyle, üretkenlik, gelirler ve yaşam standartları uzun süreler boyunca geçim düzeyinin oldukça üzerinde kaldı.150

However, because of the period of intensive growth from the eighth through the tenth centuries, productivity, incomes, and standards of living remained significantly above subsistence for long periods of time.150

Ebû Zer, Peygamber ﷺ'in önde gelen sahabilerinden biriydi; işçileriyle giydikleri kıyafet aynı olduğu için aralarında ayrım yapılamazdı. Bu durum sorulduğunda, Peygamber ﷺ'in şöyle buyurduğunu anlattı: “Köleleriniz, Allah'ın sizin yönetiminize verdiği kardeşlerinizdir. Kimin kardeşi onun yönetimindeyse, ona kendi yediği yiyeceği yedirsin, kendi giydiği giysiyi giydirsin ve gücünün yetmeyeceği bir işle onu yüklemesin. Eğer onlara bir iş verirseniz, o işte onlara yardım edin.”151 Biyografi yazarları, bir diğer önde gelen sahabi Ebû'd-Derdâ'nın, ölmekte olan binek devesine şöyle dediğini aktarır: “Ey deve, Rabbin huzurında beni dava etme! Çünkü sana gücünün üstünde bir yük yüklemedim!” Büyük bir sahabinin torunu olan Urve bin Muhammed, Yemen valiliğine atandığında şöyle demiştir: “Ey Yemenliler! İşte bu benim devemdir. Topraklarınızdan onun taşıyabileceğinden fazla bir şeyle çıkarsam, ben bir hırsızım.”152

Abū Dharr , a leading Companion of the Prophet صلى الله عليه وسلم, could not be differentiated from his laborers as they wore identical clothing. When asked about this, he explained that the Prophet صلى الله عليه وسلم had said, “Your servants are your brothers whom Allah has placed under your authority. Whoever’s brother is under his authority should feed him with the same food he eats, clothe him with the same clothes he wears, and not burden him beyond his ability. And if you commission them with a task, then assist him.”151 Biographers report that another leading Companion, Abū al-Dardā’ , would even say to his riding mount as it died, “O camel, do not prosecute me before your Lord, for I never made you carry more than you could bear!” ‘Urwah ibn Muhammad , the grandson of another great Companion, declared upon assuming the governorship of Yemen, “O Yemenites! This here is my camel. If I exit your lands with anything more than it, then I am a thief.”152

Bu bölümde Peygamber Muhammed ﷺ'in hayatı boyunca kurduğu insan haklarını ve ortadan kaldırdığı korkunç koşulları tek tek sıralamak, bu çalışmanın kapsamının çok ötesindedir. Kadınlara onur ve saygı kazandırması, gayrimüslimlere adalet sağlaması, hatta hayvanlar ve çevre için hak tanıması, her biri başlı başına eşsiz başarılar türüdür; bunlar çoğu zaman bugünkü standartlarla karşılaştırıldığında bile öne çıkar.

It is well beyond the scope of this chapter to list the various human rights the Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم established and the atrocious conditions he uprooted during his lifetime. Securing dignity and respect for women, and justice for non-Muslims, not to mention rights for even animals and the environment, are each a genre of unique accomplishments, many times even when contrasted with today’s standards.