4.4 Siyam (Nafile Oruç)
4.4 Siyam (Devotional Fasting)
Ey iman edenler! Sizden önceki ümmetlere farz kılındığı gibi, size de oruç farz kılındı; umulur ki takva sahibi olursunuz.199
O you who have believed, fasting has been prescribed for you, as it was prescribed for those before you, so that you may become more mindful of Allah.199
Oruç, İslam'ın bir diğer rüknüdür; dünya genelinde bir milyardan fazla Müslüman tarafından, hicri ayların dokuzuncusu olan Ramazan ayında ve yılın diğer dönemlerinde zaman zaman tutulmaktadır. Fecirden güneş batımına kadar Müslüman, Yaratıcısına olan bağlılığından dolayı yemekten, içmekten ve eşiyle cinsel ilişkiden kaçınır. Bu şekilde bedensel arzuların sınırlandırılması ruhanîyetini besler, dînî vicdanı pekiştirir ve Allah'a karşı samimiyeti geliştirir; çünkü seni her an gözetleyen yalnızca Allah'tır. Oruç ayrıca hayatın diğer alanlarında nefsine hâkim olmayı öğretir. Nitekim ﷺ Peygamber şöyle buyurmuştur: "Oruçluyken çirkin sözü bırakmayan kimsenin, yemeyi ve içmeyi bırakmasına Allah'ın ihtiyacı yoktur."200 Elbette oruç, Müslümanın açlığı ve rahatsızlığı tadarak yoksullara ve ezilen insanlara karşı empati duymasını da sağlar. Bu sebeple ﷺ Peygamber Ramazan'da cömertlikte kendisini aşar,201 ayın sonunda ise ümmetine zorunlu bir sadaka olan Sadakatü'l-Fıtr'ı farz kılmıştır.
Fasting is another pillar of Islam, practiced by over a billion Muslims worldwide during the lunar month of Ramadan and periodically at other times of the year. From dawn until sunset, a Muslim abstains from food, drink, and conjugal relations out of devotion to his or her Creator. This restriction of the carnal appetites feeds one’s spirituality, reinforces the religious conscience, and cultivates sincerity with God—for only God is always watchful of you. It also teaches self-restraint in other spheres of life, and thus the Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم informed us, “Whoever does not give up foul speech while fasting, [know that] Allah has no need for this person to give up food and drink.”200 Of course, fasting also allows a Muslim to experience hunger and discomfort, generating empathy for the underprivileged and downtrodden. For that reason, the Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم would outdo himself in generosity during Ramadan,201 and obligated his followers with a mandatory charity (Ṣadaqat al-Fiṭr) at the month’s end.
Oruç tutmanın sağladığı sağlık yararlarına gelince, hem fiziksel hem de psikolojik olanlar oldukça açıktır. 2003 yılında Baltimore'daki Ulusal Yaşlanma Enstitüsü'nde yapılan bir çalışmada, kalori kısıtlamasının yaşam süresini uzattığı ve yaşa bağlı hastalıkların görülme sıklığını azalttığı tespit edilmiştir.202 Benzer şekilde Cornell Üniversitesi'nden Clive McCay, uygun besin maddelerini aldıkları sürece, ciddi şekilde kalori kısıtlı bir diyetle beslenen laboratuvar sıçanlarının beklenenin neredeyse iki katı kadar yaşadığını tespit etmiştir.203 Ayrıca ünlü "Canto ve Owen Deneyi"nde, Wisconsin Üniversitesi Tıp ve Halk Sağlığı Okulu'ndan yaşlanma karşıtı araştırmacı Richard Weindruch, yaşları benzer ama beslenmeleri çok farklı olan iki rhesus maymununu gösteren önemli bir makale yayımlamıştır.204
As for the health benefits gained by fasting, both the physical and psychological are quite evident. In one 2003 study at the National Institute of Aging in Baltimore, it was found that caloric restriction extended lifespan and reduced the incidence of age-related diseases.202 Similarly, Clive McCay of Cornell University found that laboratory rats kept on a severely reduced- calorie diet lived almost twice as long as expected, so long as they had the proper nutrients.203 And in the famous “Canto and Owen Experiment,” anti-aging researcher Richard Weindruch, from the University of Wisconsin’s School of Medicine and Public Health, published a major paper showcasing two rhesus monkeys of similar ages with very different diets.204
Onun araştırması net bir mesaja ulaştı: "kalori kısıtlaması" ve "oruç", yaşlanmayla ilişkili hücresel gerilemeyi tersine çevirir ve yavaşlatır. Orucun ruh sağlığı üzerindeki olumlu etkilerine gelince, bir psikoloji çalışması, on sekiz saatlik bir günü oruçlu geçiren sağlıklı bir kadının artmış sinirlilik bildirebilirken aynı zamanda artmış bir başarı, ödül, gurur ve kontrol hissi de yaşayabileceğini izlemiştir.205 Bu nedenle, sağlıklı bir insanın orucunda yaşadığı hafif huzursuzluk (Kur'an hastaları oruçtan muaf tutar) tam da insanın hayal kırıklığına dayanma gücünü ve amaçlı varlıklar olarak mutluluğumuzu besleyen başarı duygusunu geliştirmek için ihtiyaç duyabileceği bir meydan okuma olarak savunulabilir.
His research yielded a clear message: “caloric restriction” and “fasting” reverse and slow the cellular decline associated with aging. As for the positive effects of fasting on mental health, one psychology study has tracked how, while a healthy woman fasting an eighteen-hour day may report increased irritability, she may also experience an increased sense of achievement, reward, pride, and control.205 Therefore, it can be argued that the mild agitation experienced by a healthy person in their fast (the Qur’an exempts the ill from fasting) is just the challenge a person may need to develop frustration tolerance and a sense of accomplishment that fuels our happiness as purposeful beings.
Aralıklı orucun genel sağlık yararlarının ancak son zamanlarda ortaya çıkmaya başlaması ilginçtir; oysa çok kısa bir süre önce en son bilim, metabolizmayı ve beynin glukoz kaynağını dengelemek için günde üç öğün ile aralarda atıştırmalıklardan oluşan beslenmeyi ideal olarak öneriyordu.206 Bu tür görüşler, aralıklı orucun artan popülaritesi ve yeni keşfedilen yararlarıyla itibarını yitirmeye devam ediyor.207 Bununla birlikte bu uygulama, on dört asırdır ve hâlâ devam ederek, Peygamber Muhammed ﷺ'in ümmetinin takipçileri arasında tutarlı bir uygulama olmuştur.
It is interesting how the overall health benefits derived from intermittent fasting have only recently begun to mount,206 while just a short time before the latest science had recommended three meals a day with snacks in between as the dietary ideal to stabilize one’s metabolism and brain’s glucose supply. Such theories continue to lose credibility with intermittent fasting’s surging popularity and newfound benefits,207 though it has been a consistent practice among the followers of the Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم for fourteen centuries now and counting.
Müslümanlar yalnızca inançlarının bir farzı ve rüknü olarak Ramazan ayı boyunca fecirden güneş batımına kadar her gün oruç tutmakla kalmaz, aynı zamanda yılın diğer zamanlarında haftada iki gün, ya da en azından ayda üç gün bu orucu tutmaları konusunda Peygamber ﷺ tarafından teşvik edilmişlerdir.
Not only do Muslims fast daily from dawn to sundown for the month of Ramadan as an obligation and pillar of their faith but they have also been encouraged by the Prophet صلى الله عليه وسلم to observe this fast twice a week at other times of the year, or thrice a month at least.
199 Kur'an 2:183, yazarın çevirisi.
199 The Qur’an 2:183, author’s translation.
200 al-Buhârî, Sahîhu'l-Buhârî, 3:26 #1903.
200 al-Bukhārī, Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, 3:26 #1903.
İbn ‘Abbās dedi ki: “Peygamber ﷺ insanların en cömertiydi ve Ramazan'da Gabriel ile buluştuğunda daha da cömert olurdu.”
201 Ibn ‘Abbās said, “The Prophet صلى الله عليه وسلم was the most generous of all people, and he used to become [even] more generous in Ramadan when Gabriel met him.
Cebrail her Ramazan gecesi onunla buluşup Kur'an'ı birlikte gözden geçirirdi. Allah'ın Resulü ﷺ o zamanlarda esen rüzgârdan daha cömertti. (Sahîhu'l-Buhârî, 3:26 #1902).
Gabriel used to meet him every night during Ramadan to revise the Qur’an with him. Allah’s Messenger صلى الله عليه وسلم was more generous then than the fast wind.” (Ṣaḥīḥ al- Bukhārī, 3:26 #1902).
202 Joseph W. Kemnitz, "Calorie Restriction and Aging in Nonhuman Primates," ILAR Journal 52, no. 1 (2011): 66-77.
202 Joseph W. Kemnitz, “Calorie Restriction and Aging in Nonhuman Primates,” ILAR Journal 52, no. 1 (2011): 66-77.
203 Roger B. McDonald ve Jon J. Ramsey, "Clive McCay'i ve Kalori Kısıtlaması Araştırmalarının 75. Yılını Anmak", The Journal of Nutrition 140, no. 7 (Temmuz 2010): 1205-10.
203 Roger B. McDonald and Jon J. Ramsey, “Honoring Clive McCay and 75 Years of Calorie Restriction Research,” The Journal of Nutrition 140, no. 7 (July 2010): 1205-10.
204 David Tenenbaum, "Monkey Caloric Restriction Study Shows Big Benefit; Contradicts Earlier Study," University of Wisconsin-Madison News, April 1st, 2014.
204 David Tenenbaum, “Monkey Caloric Restriction Study Shows Big Benefit; Contradicts Earlier Study,” University of Wisconsin-Madison News, April 1st, 2014.
205 Ellen Watkins ve Lucy Serpell, "The Psychological Effects of Short-Term Fasting in Healthy Women," Frontiers in Nutrition, c. 3 (2016).