درگیری قریش با دعوت امری طبیعی بود، زیرا پیامبر ﷺ گروه (کُتلَه) را آشکار ساخته و آن را با شیوه‌ای جسورانه و چالش‌برانگیز پیش برده بود. دعوت به‌خودی‌خود با مبارزه با قریش و جامعهٔ مکه همراه بود. دعوت به توحید (یگانه‌پرستیِ خالص) و عبادت الله و سرکشی در برابر هر چیز دیگر فرامی‌خواند، و خواهان برچیدن نظام فاسدی بود که مردم زیر آن زندگی می‌کردند. ایشان خدایانشان را به باد انتقاد می‌گرفت، به زندگی بی‌ارزش‌شان می‌تاخت و شیوهٔ ظالمانهٔ زیستشان را آشکار می‌ساخت. او با حق بر آنان می‌تاخت و آنان با تبلیغات و شایعات دروغین بر او می‌تاختند. او مردم را آشکارا فرامی‌خواند، کوتاه نمی‌آمد، با نرمی یا فروتنانه سخن نمی‌گفت، آنان را چاپلوسی نمی‌کرد و با ایشان به سازش نمی‌رسید. پیامبر ﷺ همهٔ این‌ها را انجام داد، با وجود آنکه انواع آزار، طرد، بیرون‌راندن، شایعه و تحریم را تحمل می‌کرد. پیامبر ﷺ توانست به مردم برسد و اسلام شروع به گسترش کرد.

The clash of the Quraysh with the da’wah was natural, because the Messenger 􀁕 had made the group (kutla) public and carried it in a bold and challenging manner. The da’wah by its very nature carries a struggle against the Quraysh and the society in Makkah. It called for the tawheed (exclusive unity) and worship of Allah 􀀬 and rebellion against everything else, and the uprooting of the corrupt regime under which they were living. He used to insult their gods, attack their cheap life and expose their unjust way of living. He attacked them with the Truth, and they attacked him with propaganda and false rumours. He used to call the people explicitly, he did not equivocate, speak leniently or submissively, nor did he flatter them or come to a compromise with them. He 􀁕 did all this, despite meeting all forms of hurt, rejection, expulsion, rumours and boycott. The Messenger 􀁕 managed to reach people, and Islam began to spread.

وقتی عمویش و همسرش درگذشتند و آزار قریش علیه او شدت یافت، ﷺ به قصد طائف راهی آن شهر شد، در جستجوی یاری و حمایت و با این آرزو که آنان اسلام بیاورند؛ اما آنان او را به بدترین شکل ممکن رد کردند. او به جایی رسید که بدون پناه گرفتن نمی‌توانست وارد مکه شود. آن روز او تحت حمایت مطعم بن عدی به مکه وارد شد. قریش آزار رسول خدا ﷺ را بیش از پیش آغاز کرد و طرد کردن او شدت گرفت. آنان مردم را از گوش دادن به سخنان او منع کردند، اما این امر او ﷺ را از دعوت بازنداشت. او در موسم حج خود را به قبیله‌ها عرضه می‌کرد، آنان را به اسلام فرا می‌خواند و خبر می‌داد که پیامبری است که از جانب الله ﷻ فرستاده شده، و از آنان می‌خواست که به او ایمان بیاورند. عمویش ابولهب برمی‌خاست و او را به دروغگویی متهم می‌کرد و مردم را تحریک می‌کرد تا به سخنان او گوش ندهند. این کار بر آنان تأثیر می‌گذاشت، به گونه‌ای که از شنیدن سخنان او روی برمی‌گرداندند. بدین ترتیب، او به اردوگاه قبیله کنده رفت و به بنی کلب، بنی حنیفه و بنی عامر بن صعصعه نیز رفت، اما هیچ‌یک به سخنان او گوش نداد. برخی از آنان او را به شکلی زشت رد می‌کردند. آنچه بر شدت طرد قبیله‌ها نسبت به رسول خدا ﷺ افزود این بود که می‌دیدند قریش هر یاور پیامبر ﷺ را دشمن و یاری‌دهنده علیه خود اعلام می‌کند. مردم، چه به صورت فردی و چه قبیله‌ای، روز به روز بیشتر رسول خدا ﷺ را طرد می‌کردند، به گونه‌ای که او بیش از پیش تنها می‌شد و دعوت در مکه و حومه آن دشوارتر می‌گشت. جامعه مکه غرق در کفر و مخالفت لجوجانه به نظر می‌رسید. هنگامی که آزار یاران افزایش یافت، عبدالرحمن بن عوف همراه با برخی دیگر از یاران از رسول خدا ﷺ اجازه خواستند تا سلاح به دست گیرند. گفتند: «ای پیامبر خدا ﷺ! ما در دوران شرک عزت و قدرت داشتیم، و اکنون که ایمان آورده‌ایم خوار شده‌ایم.» رسول خدا ﷺ آنان را از این کار بازداشت و فرمود:

When his uncle and wife died and the Quraysh’s harm against him intensified, he 􀁕 set out for Taa’if, seeking the support and protection and wishing they would embrace Islam, but they rejected him in the worst manner imaginable. He came to the situation where he could not enter Makkah without protection. That day he entered Makkah under the protection of al-Mut’im b. ‘Addi. The Quraysh began to harm the Rasool of Allah 􀁕 even more, and their rejection intensified. They began to forbid the people from listening to him, but that did not detract him 􀁕 from the da’wah. He began, in the pilgrimage season, to offer himself to the tribes, calling them to Islam and informing them that he was a Prophet sent by Allah 􀀬, and he asked them to believe in him. His uncle Abu Lahab used to stand up and accuse him of lying, and incite the people so that they did not listen to him. That had an impact on them, such that they would move away from listening to him. Thus, he went to the camp of the tribe of Kinda and he went to Banu Kalb, Banu Hanifah and Banu ‘Amir b. Sa’sa’ah, but not one listened to him. Some of them used to reject him in a disgusting manner. What increased the rejection of the tribes to the Messenger 􀁕 was that they saw the Quraysh declaring any supporter of the Prophet 􀁕 as an enemy and helper against it. The people, as individuals and tribes, increasingly rejected the Messenger 􀁕, such that he was more isolated and the da’wah became more difficult in Makkah and its surroundings. The Makkan society appeared to be steeped in kufr and stubborn opposition.When the affliction on the companions increased, ‘Abdur-Rahman b. ‘Awf with some other companions sought permission from the Messenger 􀁕 to bear arms. They said; “O Prophet of Allah 􀁕. We had dignity and power as Mushriks. When we believed, we became humiliated.” The Messenger 􀁕 forbade them from this when he said:

«همانا به من دستور داده شده است که عفو کنم، پس با مردم جنگ نکنید.» [روایت ابن ابی حاتم، نسائی و حاکم] بدین ترتیب رسول‌الله ﷺ در مکه در دو مرحله پیش رفته بود:

“Verily, I have been ordered to forgive, so do not fight the people.” [Reported by Ibn Abi Haatim, an-Nasa’i and al-Haakim] In this manner the Messenger 􀁕 in Makkah had proceeded in two stages:

- مرحلهٔ آموزش، پرورش، و آمادگی فکری و معنوی. این مرحلهای است برای فهم اندیشهها، تجسم بخشیدن آنها در افراد، و ساختاردهی پیرامون آنها.

- The stage of teaching, culturing, and intellectual and spiritual preparation. It is a stage of understanding thoughts and embodying them in individuals, and structuring around them.

- مرحلهٔ تبلیغ دعوت و جهاد. این مرحله، مرحلهٔ انتقال اندیشه‌ها به یک نیروی محرک در جامعه است؛ نیرویی که آن را به کاربست این اندیشه‌ها در متن زندگی سوق می‌دهد، تا توده‌های مردم به آن‌ها ایمان آورند، آن‌ها را درک کنند، آن‌ها را برسانند و در راه پیاده‌سازی‌شان تلاش کنند.

- The stage of spreading the da’wah and the struggle. It is a stage of transferring the thoughts to a driving force in society, which pushes it to apply them in the mainstream of life, so that the masses believe in them, understand them, convey them, and struggle in the path of their application.

اما مرحلهٔ نخست، مرحلهٔ دعوت مردم به اسلام و پرورش ایشان با اندیشه‌های آن، آموزش احکام آن به ایشان، و سازمان دادن کسانی است که توانایی آن را دارند، و همهٔ این‌ها بر پایهٔ عقیدهٔ اسلامی انجام می‌شود.

As for the first stage, it is a stage of calling people to Islam and culturing them with its thoughts, teaching them its rules, structuring in a block those who are able to do so, on the basis of the Islamic ‘Aqeedah.

این مرحلهٔ ساختاردهی پنهانی در دعوت است؛ مرحله‌ای که در آن رسول ﷺ از دعوت باز نایستاد، بلکه به پرورش کسانی که اسلام آورده بودند با اندیشه‌ها ادامه داد، آنان را در دارالارقم گرد آورد و در ساختار سازمان‌یافته‌ای شکل داد. هر روز ایمانشان افزایش می‌یافت و پیوند میانشان استوارتر می‌شد. فهمشان از حقیقت و از وظیفه‌ای که بر دوش داشتند، بیشتر می‌شد. بدین‌ترتیب خود را برای فداکاری در راه دعوت آماده می‌کردند، تا آنکه این دعوت در دل‌ها و ذهن‌هایشان ریشه‌ای استوار یافت. اسلام همچون خونی که در رگ‌هایشان جریان داشت، در وجودشان جاری شد؛ آنان خود اسلام شدند که در کوچه‌ها راه می‌رفت. از همین رو، با وجود پنهان‌کاری، مخفی نگه داشتن ساختار و تلاششان برای پوشیده ماندن دیدارهایشان، دعوت نمی‌توانست در درون آنان محبوس بماند. به گفتگو با کسانی پرداختند که به آنان اعتماد داشتند و در ایشان آمادگی پذیرش دعوت را احساس می‌کردند. به این ترتیب مردم حضور و دعوت آنان را احساس کردند. پس دعوت از نقطهٔ آغاز گذر کرد و اوج‌گیری آن اجتناب‌ناپذیر شد. تلاش‌هایی برای به پرواز درآوردن آن و خطاب قرار دادن همهٔ مردم صورت گرفت.

It is the stage of secret structuring in the da’wah, where the Messenger 􀁕 did not slacken from the da’wah, but proceeded to culture those embracing Islam with the thoughts, gather them in dar al-Arqam and mould them into the structure. Each day their Imaan increased and the relationship between them strengthened. Their understanding of the reality, of the task they were to undertake, increased. Thus, they prepared themselves to sacrifice in the path of the da’wah, until this da’wah became firmly implanted in their hearts and minds. Islam flowed within them like the blood that flowed in their veins; they became Islam, walking in the streets. That is why the da’wah could not remain trapped within them despite their hiding, secrecy of their structuring, and their desire to conceal their meetings. They began to discuss with those whom they trusted, and in whom they felt a readiness to accept the da’wah. In this manner, the people felt their da’wah and presence. Thus the da’wah passed the starting point. It became inevitable the da’wah should take off. There were attempts to make it take off and address all the people.

بدین ترتیب، مرحلهٔ نخست به پایان رسید؛ مرحلهٔ ساختاربندی و پرورش پنهانی که این ساختار را بنا می‌کند.

With this the first stage came to an end, which is the stage of secret structuring and culturing that builds this structure.

سپس مرحله‌ای دیگر آغاز شد، که مرحلهٔ تعامل و کشمکش است. با فهماندن اسلام به مردم - که در نتیجه به آن پاسخ داده و به آن روی می‌آورند - اسلام در دل‌هایشان جای می‌گیرد، یا آن را رد کرده و به آن حمله می‌کنند - و بدین‌گونه با اندیشه‌های آن درگیر می‌شوند. از این برخورد، کفر و فساد شکست می‌خورند، ایمان و خیر استوار می‌گردند و اندیشهٔ درست چیره می‌شود. بدین‌ترتیب تعامل آغاز شد و کشمکش میان یک اندیشه و اندیشهٔ دیگر، میان مسلمانان و کافران، روی داد. این آغاز شد زمانی که رسول ﷺ دعوت را به همهٔ مردم، به شیوه‌ای آشکار، بی‌پروا و چالش‌برانگیز، گسترش داد. آیات بر رسول ﷺ نازل شدن گرفت، دربارهٔ دعوت به توحید، مبارزه با اندیشه‌های بت‌پرستی و شرک، و انتقاد از پیروی کورکورانه از پدران و نیاکان. آیاتی دربارهٔ حمله به معاملات فاسد نازل شدن گرفت؛ به تجارت نادرست و کم‌فروشی در وزن و پیمانه حمله کردند. رسول ﷺ شروع کرد به سخن گفتن با مردم به‌صورت گروه‌ها و از آنان خواست که اسلام را بپذیرند و از او حمایت کنند. اختلاف میان قریش و پیامبر ﷺ افزایش یافت. دعوت، پرورش فردی متمرکز از طریق حلقه‌های کوچک در خانه‌ها، دره‌ها و دارالارقم را با پرورش جمعی تکمیل کرد. از فراخواندن کسانی که در آنان نشانه‌ای از خیر دیده می‌شد، به فراخواندن همهٔ مردم انتقال یافت. این دعوت و پرورش جمعی بر قریش اثر گذاشت. بدین‌ترتیب کینه‌شان شدت گرفت و احساس کردند که خطر به آنان نزدیک می‌شود. پس از دورانی که به محمد ﷺ و دعوتش توجهی نمی‌کردند، شروع به اقدامات جدی برای مخالفت با دعوت کردند. بدین‌سان آزار و ستم افزایش یافت. با این حال، این دعوت جمعی بر خود دعوت نیز اثر گذاشت. موجب شد که همهٔ مردم کلام اسلام را بشنوند و دعوت به دین خداوند ﷻ میان مردم مکه گسترش یافت. مردان و زنان به اسلام درآمدند. دعوتِ جمعی باعث شد که دعوت به افقی گسترده‌تر منتقل شود؛ هرچند این امر حاملانِ آن را به سختی، شکنجه و تحمّلِ انواعِ رنج کشاند. هنگامی که پیامبر ﷺ به ستمگری، بی‌رحمی و بردگی‌ای که در مکه رواج داشت حمله کرد، و همچنین زمانی که اوضاع و کردارِ کافران را آشکار ساخت، دل‌های سران قریش از خشم شعله‌ور شد. این مرحله دشوارترین مرحله برای پیامبر ﷺ و یارانش بود.

Then another stage began, which is the stage of interaction and struggle. By making the people understand Islam - so they respond and turn to it - it mingles in their hearts, or they reject and attack it - thus clashing with its thoughts. From this clash, the kufr and corruption are defeated, Imaan and goodness are established and the correct thought prevails. Thus interaction started and the struggle took place between one thought and another, between Muslims and Kuffar. It began when the Messenger 􀁕 started to spread the da’wah to all the people in a public, bold and challenging manner. The verses started to come down upon the Messenger 􀁕 regarding the da’wah to Tawheed, campaigning against the thoughts of idolatry and polytheism, and criticising the following of the fathers and forefathers without scrutiny. They started to come down regarding the attack on the corrupt transactions; they attacked the corrupt trade and cheating in the weights and scales. The Messenger 􀁕 began to speak to the people as groups, and asked them to embrace Islam and support him. The dispute between the Quraysh and the Prophet 􀁕 increased. The da’wah started to add collective culturing to the concentrated culturing by halaqaat (circles) in houses, valleys and dar al- Arqam. It transferred from calling those in whom some goodness was perceived, to calling all the people. This collective da’wah and culturing had an effect on the Quraysh. Thus, their hatred intensified and they felt the danger drawing closer to them. They began to take serious steps to oppose the da’wah, after a period in which they paid no attention to Muhammad 􀁕 or his da’wah. Thus, the affliction and oppression increased. However, this collective da’wah had an effect on the da’wah itself. It made all the people hear the word of Islam, and the call to the deen of Allah 􀀬 spread amongst the people of Makkah. People entered into Islam, both men and women. The collective da’wah had the effect of transferring it to a wider horizon; though this took its carriers to hardship, torture and enduring all types of suffering. The hearts of the leaders of Quraysh flared up in rage when the Messenger 􀁕 attacked the injustice, cruelty and enslavement that prevailed in Makkah, and also when he exposed the conditions and actions of the Kuffar. This stage was the most difficult of stages for the Messenger 􀁕 and his companions.

اگر انتقال از مرحلهٔ فرهنگی به مرحلهٔ تعامل، حساسترین مرحله بود، زیرا به حکمت، صبر و دقت در شیوهٔ عمل نیاز داشت، آنگاه مرحلهٔ تعامل دشوارترین مرحله بود. این به آن دلیل است که به شجاعت، صراحت و جسارت در مواجهه نیاز داشت، بدون آنکه به نتایج یا شرایط توجهی شود. در این مرحله مسلمانان در معرض وسوسه قرار میگرفتند که از دین خود دور شوند. ایمان و استقامت در تحمل سختیها، و همچنین صداقت ایشان در لحظهٔ رویارویی، در این مرحله آشکار میشد.

If transferring from the cultural stage to the stage of interaction was the most delicate of stages because it requires wisdom, patience and precision in the way of acting, then the stage of interaction was the most difficult of stages. This is because it needs one to be brave, frank and challenging without giving any regard for the results or circumstances. In this stage the Muslims would be tempted away from their deen. The Imaan and the strength in bearing the hardship would appear in this stage, as well as their sincerity at the moment of confrontation.

به این شیوه، پیامبر ﷺ همراه با اصحابش به تحمل رنج، ستم و سرکوب ادامه داد. از میان ایشان کسانی بودند که با حفظ دین خود به حبشه هجرت کردند، برخی زیر شکنجه جان باختند و برخی دیگر رنج را تحمل کردند. آنان مدت کافی‌ای چنین ادامه دادند تا جامعه مکه دگرگون شود.

In this manner the Messenger 􀁕 proceeded with his Sahabah to bear the suffering, injustice and suppression. Amongst them there were those who migrated to Abysinnia, fleeing with their deen, whilst others died under the torture, and others bore the suffering. They continued like this for an adequate enough period of time to change the society of Makkah.

اما شدتِ این بلا مانع از این شد که چنین شود.

However, the severity of the affliction prevented this from happening.

عرب و بسیاری دیگر موضع تماشاگران را گرفتند و حتی یک گام به سوی ایمان برنداشتند، زیرا می‌کوشیدند خشم قریش را برنیانگیزند. کار انتقال دعوت به مرحله سوم، یعنی مرحلهٔ پیاده‌سازی اسلام، به بیرون از مکه منتقل شد؛ به این ترتیب که رسول خدا ﷺ به دنبال یاری (نُصرت) و حمایت قبایل رفت، تا آنچه پروردگارش بر او وحی کرده بود را برای مردم روشن سازد.

The Arabs and many others took the stance of onlookers and did not take a single step towards Imaan, because they tried to avoid angering the Quraysh. The work to transfer the da’wah to the third stage, which is the stage of implementation of Islam, moved outside of Makkah, whereby the Messenger 􀁕 started seeking the Nusrah (support) and protection from the tribes, so that he could clarify to the people what their Lord had revealed to him.