ثابت شد که الأدلّه‌ای که برای وجوب وحدت عمل اسلامی به کار می‌روند، نمی‌توانند دلیل شمرده شوند. با این حال، این بدان معنا نیست که دیدگاه دیگر، یعنی دیدگاهی که تعدد گروه‌ها را جایز می‌داند، مشروع شده باشد؛ زیرا نفی یک امر، اثبات ضد آن را ثابت نمی‌کند. باید دلیل‌هایی وجود داشته باشد که درستیِ استدلال (استدلال) و دقتِ استنباط (استنباط) را نشان دهند. پس این دلیل‌ها کدام‌اند؟

It has been clarified that the evidences used to oblige unity of the Islamic work cannot be considered as evidence. However, this does not mean that the other opinion, which permits the plurality of groups, has become legitimate. This is because the negation of a matter does not prove its opposite. There must be evidences that demonstrate the correctness of the istidlaal (deduction), and precision of the istinbaat (inference). So what are these evidences?

بیشک دلایلی که اختلاف در فروع (احکام) را مجاز می‌شمارند و اختلاف در اصول (عقاید) را نه، بی‌شمارند۔ سنت پیامبر ﷺ جواز اختلاف در فروع را نشان داده است۔ از این رو می‌بینیم که صحابه با یکدیگر در فروع اختلاف داشتند، و همچنین تابعین و عالمان سلف صالح۔ اما نهی از اختلاف، درباره‌ی اختلافات کافران آمده است، که در اصول دین بود نه در فروع۔ برای نمونه، اختلاف‌هایی که آنان درباره‌ی پیامبران، روز رستاخیز، زندگی، مرگ و کتاب‌هایشان داشتند، تا آنکه به فرقه‌ها، دسته‌ها و ملل و نحل تبدیل شدند۔ آنان از حقیقتی که خداوند ﷻ به پیامبرانشان وحی کرده بود دور شدند و پیروان پیامبرانشان را گمراه کردند۔ خداوند ﷻ می‌فرماید: {پس گروه‌ها با یکدیگر اختلاف کردند، پس وای بر کافران از حضور در روزی بزرگ۔} [سوره مریم، آیه ۳۷]۔ بدین ترتیب، خداوند ﷻ ما را از اختلافاتی همانند اختلاف کافران برحذر داشته است۔

Indeed, the evidences that permit disagreement in the furu’ (rules) and not the Usul (beliefs) are innumerable. The Sunnah has indicated the permissibility of disagreement in furu’. Hence we find the Sahabah disagreeing amongst themselves, as well as the Tabi’in and the scholars of the Salaf (pious predecessors). As for the prohibition of disagreements, it came regarding the disagreements of the Kuffar, which was about the fundamentals of the deen and not in the furu’. For example the disagreements they had over the Prophets, the Day of Resurrection, life, death and their books, until they became sects, parties, and milal and nihal. They went away from the truth revealed by Allah 􀀬 to their Prophets, and deviated their Prophets’ followers. He 􀀬 said; “Then the sects differed, so woe unto the disbelievers from the meeting of a great Day.” [TMQ 19:37] Thus, Allah 􀀬 warned us about the disagreements like those of the Kuffar.

پیامبر ﷺ در روز خندق، فهم‌های گوناگون صحابه را از سخن ایشان پذیرفت: «هر کس که سخن را بشنود و اطاعت کند، نماز عصر را نخواند».

The Messenger 􀁕 accepted, at the day of the trench, the different understandings of the Sahabah for his 􀁕 words; “Whosoever hears and obeys, let him not pray ‘Asr (prayer)

مگر در بنی قُرَیظه.» [سیرۀ ابن هشام] از این حدیث چند نکته استنباط می‌شود:

except in Bani Qurayza.” [Sirah Ibn Hisham] The following things are deduced from this hadith:

۱- مجتهد گاهی خطا می‌کند و گاهی درست می‌گوید. این‌که او مجتهد است، به این معنا نیست که خطا نمی‌کند.

1- The Mujtahid will make mistakes and get things right. The fact that he is a mujtahid does not mean he does not make mistakes.

۲- حکمی که مجتهد استنباط می‌کند، حتی اگر اشتباه باشد، یک حکم شرعی به شمار می‌آید.

2- The rule deduced by the Mujtahid is considered a Shar’ee rule, even if it was a mistake.

۳- مجتهدی که اشتباه کرده است نمی‌داند که اشتباه کرده است. اگر می‌دانست، جایز نبود که در خطای خود باقی بماند. بلکه فهم او در نظر خودش، سنگین‌تر از فهم دیگران است.

3- The Mujtahid who has made a mistake does not know that he has made a mistake. If he had known then he would not be allowed to remain in his error. Rather his understanding is more weighty, in his view, than the understanding of others.

۴- مجتهد از سوی الله ﷻ پاداش داده می‌شود، چه در اجتهادش درست بوده باشد یا نادرست، هرچند پاداش آن‌ها متفاوت است.

4- The mujtahid is rewarded by Allah 􀀬, whether he was right or wrong, though the reward is different.

علما (ائمه) اتفاق نظر دارند که در احکام شرعی مربوط به مسائل اجتهادی و ظنی در فقه، گناه از مجتهدان برداشته می‌شود.

The Imams (the scholars) agreed that the sin is removed from the Mujtahideen regarding the Shar’ee rules that pertain to speculative issues in jurisprudence.

القرطبی (رحمه الله) در تفسیرش می‌گوید: «صحابه همچنان در احکام حوادث با یکدیگر اختلاف داشتند، با این حال با هم هماهنگ بودند.» البغدادی در کتابش «الفقیه والمتفقّه» این سخن عمر بن عبدالعزیز را نقل کرده است: «خرسند نمی‌شدم که اصحاب

Al-Qurtubi (may Allah have mercy on him) says in his tafseer; “The Sahabah still continued to differ regarding the rules of the incidents, though they remained in harmony.” Al-Baghdadi reported the following saying of ‘Umar b. ‘Abdul-’Azeez 􀁗 in his book ‘Al-Faqeeh wal Mutafaqqih’; “I would have not been pleased if the Ashab (Companions)

...محمد ﷺ اختلاف نکردند، زیرا اگر اختلاف نمی‌کردند، اجازه‌ای (برای ما که اختلاف کنیم) وجود نمی‌داشت.» کتاب‌های بسیاری توسط علمای بزرگ مسلمان نوشته شده‌اند که دلایل اختلاف را روشن می‌کنند.

of Mohammed did not differ, because if they did not differ, there would not have been a permission (for us to differ).” Many books have been written by great Muslim scholar that clarify the reasons for disagreement.

یکی از این دلایل آن است که فهم انسان، به حکم سرشت او، از شخصی به شخص دیگر متفاوت خواهد بود. توانایی‌های آنان متفاوت است و فهمشان نیز. از این رو، از زمان صحابه تا عصر ما، اجتهادات و استنباطات گوناگون وجود داشته و این امر تا روز قیامت باقی خواهد ماند. یکی دیگر از این دلایل آن است که ماهیت شریعت، مسلمانان را به اختلاف وا می‌دارد، و در این اختلاف رحمتی نهفته است.

One of these reasons is that man’s understanding, by his very nature, will differ from one person to another. Their abilities differ and so does their understanding. Hence, different ijtihadaat and istinbaat existed since the age of the Sahabah until our age today, and this will remain until the Day of Judgement. One of these reasons is the fact that the nature of the Shar’a forces the Muslims to differ, and there is a mercy in that.

اختلاف قراءات باعث اختلاف در فهم می‌شود. هر مجتهدی بر اساس قرائتی که دارد، فهمی خاص خواهد داشت. مانند اختلافی که درباره آیه وضو وجود دارد، که آیا پاها باید شسته شوند یا مسح کشیده شوند؟

- The difference in the qira’aat (readings) leads to differences in understanding. Every mujtahid will have an understanding in accordance to his reading. This is like the disagreement regarding the ayah of Wudu (ablution) in regards to whether the feet should be washed or be wiped?

علمای اسلام و فقها در برخی احادیث اختلاف داشته‌اند. یک حدیث ممکن است نزد یک عالم صحیح (معتبر) باشد و نزد عالم دیگر نباشد، و این بستگی به روشی دارد که هر عالم در پذیرش یا رد احادیث به کار می‌گیرد. برای نمونه، حدیث مُرسَل را در نظر بگیرید. محدثان (متخصصان حدیث)، اصولیان (دانشمندان مبانی فقه)

- The ulamaa’ and fuqahaa’ differed on certin ahadith. A hadith may be Sahih (authentic) for one scholar but not for another, depending upon the method employed by the scholar in accepting or rejecting ahadith. For instance let’s take the example of the Mursal hadith. The Muhaddithun (hadith experts), Usuliyyoon (scholars of the foundations of jurisprudence)

و فقهاء از ائمه این امت در حجیت حدیث مرسل اختلاف کرده‌اند. برخی آن را حجت دانسته‌اند و برخی دیگر آن را نپذیرفته و آن را حدیث منقطع (یعنی حدیثی که در سلسله سند آن انقطاعی وجود دارد) به شمار آورده‌اند.

and Fuqahaa’ (jurists) from the a’immah of this Ummah, have differed on the use of Mursal hadith as proof. Some used it as proof whilst others did not, considering it a Munqati’ hadith (ie an hadith that had a break in the chain of transmission.)

- یکی دیگر از علل اختلاف، تعارض ادلّه است. برای نمونه، برخی از متون استفاده از چیزی را که نجس است یا برای مقاصد درمانی حرام است منع کرده‌اند، مانند این حدیث: «إِنَّ اللهَ أَنْزَلَ الدَّاءَ وَالدَّوَاءَ، وَجَعَلَ لِكُلِّ دَاءٍ دَوَاءً، فَتَدَاوَوْا وَلَا تَتَدَاوَوْا بِحَرَامٍ». [به روایت ابوداوود]، در حالی که برخی دیگر از متون، استفاده از ماده نجس یا حرام را اجازه داده‌اند، مانند این حدیث:

- The conflict of evidences is another reason for difference. For example, some texts prohibited the use of something that is najas (impurity) or something that is haraam for medical purposes, as in the hadith, “Verily, Allah 􀀬 revealed the disease and the cure, and for every disease he has given a cure. So do not cure with the Haraam.” [Reported by Abu Dawud], whilst other texts permitted the use of the najas (impurity) or haraam substance, as in the hadith:

«اینکه پیامبر ﷺ به عبدالرحمن بن عوف و الزبیر اجازه داد ابریشم بپوشند، زیرا از خارش رنج می‌بردند» و همچنین این حدیث: «مسلمانان از ادرار شترها به‌عنوان دارو استفاده می‌کردند و در آن هیچ ایرادی نمی‌دیدند۔» [روایت بخاری] - هنگامی که دربارهٔ مسئله‌ای نص روشنی وجود نداشته باشد، روش یافتن حکم خداوند ﷻ از طریق اجتهاد خواهد بود، و اجتهاد حکمی ظنی است که مستعد اختلاف‌نظر است۔

“That the Prophet 􀁕 permitted ‘Abd ar-Rahman b. ‘Awf and ah- Zubayr to wear silk because they suffered from itching” and like the hadith, “The Muslims used to use the urine of camels as medicine and they did not see anything wrong in that.” [Reported by Bukhari] - When there is no clear text regarding an issue, then the method of finding the rule of Allah 􀀬 will be by Ijtihaad, and Ijtihaad is a speculative rule prone to disagreement.

یکی دیگر از اسباب اختلاف، گستردگی معانی زبان عربی است. وجود الاشتراک (واژگان مشترک‌المعنی)، الحقیقہ (معنای حقیقی)، المجاز (معنای مجازی)، المطلق و المقید، العام و الخاص، نمونهٔ این امر است.

- The expansive nature of the Arabic language in its meanings is also a cause for difference. The presence of Ishtiraak (homonyms), Haqeeqah (literal meaning), Majaz (the metaphorical), Mutlaq (absolute) and Muqayyad (restricted), ‘aamm (general) and Khaas (specific) illustrates this.

بنابراین، ماهیت زبان عربی که وحی به آن نازل شده، چنان است که عبارات و ساختار نحوی آن برای معانی گوناگون و دلالت‌های متنوع باز است.

Thus, the nature of the Arabic language in which the revelation was sent down, is that its expressions and syntax are open to different meanings and diverse indications.

بنابراین، گفتار خداوند ﷻ درباره زنان طلاق‌داده: «و زنان طلاق‌داده باید سه قُرء [در انتظار] بمانند» [قرآن ۲:۲۲۸]. واژه «قُرء» در زبان عربی می‌تواند به معنای پاکی یا زمان حیض باشد. اما کدام معنا مقصود است؟ همین موضوع یکی از دلایل اختلاف فقها در این مسئله بوده است.

Thus, the saying of Allah 􀀬 regarding the divorced women; “And divorced women shall wait (as regards their marriage) for three Quru.” [TMQ 2:228]. The word (quru’) in Arabic can mean either pure or the time of menstruation. But which meaning is intended? This was one of the reasons for the disagreement of the Fuqahaa’ (jurists) regarding this subject.

این درباره‌ی شریعت به‌طور کلی است. اما آیا چیزی از آنچه گفته شد بر موضوع مورد بحث قابل اطلاق است؟ به بیان دیگر، آیا جواز اختلاف در احکام شرعی، که شرع آن را پذیرفته، تعدد جنبش‌ها، گروه‌ها یا احزابی را که برای تغییر تلاش می‌کنند مجاز می‌سازد؟ یا این موضوع ادلهٔ خاص خود را دارد که آن را از حکم اصلی بیرون می‌برد؟

This is regarding the Sharee’ah in general. But does any of what has been mentioned apply to the subject under discussion? In other words, does the permissibility of disagreement in the Shar’ee rules, which is accepted by the Shar’a, allow the plurality of movements, groups or parties working for change? Or does this subject have its own specific evidences which exclude it from the original rule?

گروه یا حزب بر اساس فهمی شرعی از متونی بنا شده است که این قابلیت را دارند که به شیوه‌های گوناگون فهمیده شوند، همان‌گونه که هر فهم شرعی دیگری چنین است، مگر آن‌چه به احکام قطعی مربوط می‌شود. احکام شرعیِ پذیرفته‌شده از سوی گروه، احکامی استنباط‌شده‌اند که ممکن است درست یا نادرست باشند. برای مسلمانی که خطاهای بسیاری در یک گروه می‌بیند، جایز نیست که با آن همکاری کند. بلکه باید آن را اندرز دهد و گروهی را جستجو کند که با همکاری در آن، او را در برابر الله 􀀬 از گناه برهاند. همان‌گونه که یادآوری کردیم، سرشت مردم، علمای ایشان، شریعت و زبان عربی همگی نشان می‌دهند که داشتن فهم‌های متعدد جایز است. همین امر حضور بیش از یک گروه را موجه می‌سازد. در این کار هیچ زیانی نیست، تا زمانی که از اختلاف در فهم فراتر نرود. در آن صورت، همکاری با گروه یا حزبی که به حق نزدیک‌تر است، واجب می‌گردد.

The group or party is established on a Shar’ee understanding of texts that have the propensity to be understood in different ways, just like any other Shar’ee understanding is, except for that concerning the definite rules. The Shar’ee rules adopted by the group are Shar’ee rules that have been deduced, and are liable to be correct or mistaken. It is not allowed for a Muslim who sees many errors in a group to work with it. Rather he should advise it and search for the group that will relieve him of the sin in front of Allah 􀀬 through him working with it. As we have mentioned, the nature of people, their scholars, the Shar’a and Arabic language all indicate that it is permissible to have multiple understandings. This is what justifies the presence of more than one group. There is no harm in this, as long as it is not more than disagreement in understanding. In that case the work with the group or party that is closest to the truth becomes an obligation.

علاوه بر این، آیه‌ای نیز وجود دارد:

In addition there is the ayah:

«وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ ۚ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» [آل عمران: ۱۰۴] این آیه دستوری را متمرکز بر تکلیف برپاداشتن دست‌کم یک گروه می‌داند که کار آن چنین باشد: فراخواندن به خیر (اسلام)، امر به معروف و نهی از منکر. آیه به معنای وجود یک گروه نیست؛ وگرنه می‌فرمود: «امتی واحدة» (یک امت). بلکه آنچه دستور داده شده، نوع گروهی است که کارش دعوت، امر به معروف و نهی از منکر باشد. این فرضیت، فرض کفایی است و با وجود یک گروه ادا می‌شود. اما وقتی بیش از یک گروه وجود داشته باشد، به سبب تفاوت در فهم کاری که باید انجام شود، اشکالی ندارد. این گونه بیان در صدها آیه و حدیث تکرار شده است. برای نمونه حدیث: «هر کس از شما منکری را ببیند، باید آن را با دست خود تغییر دهد...» منظور یک منکر مشخص نیست، بلکه نوع منکر است.

“And let there arise out of you a group inviting to all that is khayr (Islam), enjoining the ma’roof (good) and forbidding the munkar (evil). And it is they who are successful.” [TMQ 3:104] The order in this ayah is focussed on the obligation of establishing at least one group whose work will be the following; calling to the Khayr (Islam), enjoinng the ma’roof (good) and forbidding the munkar (evil). The ayah does not mean the presence of one group. Otherwise He 􀀬 would have said: ‘Ummah waahidah (one Ummah).’ Rather what has been ordered is the type of group whose work will be da’wah, enjoining the ma’roof and forbidding the munkar. This fard is a fard of sufficiency and its obligation is realised by the presence of one group. As for when more than one group exists, because of the different understandings of the work to be done, there is nothing wrong with that. This type of expression has been repeated in hundreds of ayaat and ahadith. For example the hadith; “Whosover amongst you sees a munkar, let him change it with his hand...” It does not mean one munkar, but the type of munkar.

ابوالاعلی المودودی (رحمهالله) در کتاب «مفاهیم اسلامی دربارهٔ دین و دولت» زیر عنوان «وجوب امر به معروف و نهی از منکر» چنین آورده است: «آنچه از حرف «من» در آیهٔ: "و باید از میان شما گروهی باشند که به سوی همهٔ خیر (اسلام) دعوت کنند" آشکار است، این نیست که به مسلمانان دستور داده شده باشد که گروهی داشته باشند که وظیفهٔ دعوت به اسلام، امر به معروف و نهی از منکر را بر عهده گیرند، در حالی که در اصل، این وظیفه بر دیگر مسلمانان واجب نیست. بلکه معنای آن این است که بر امت واجب است که هیچگاه بدون حداقل یک گروه نباشد که نور برخاسته از چراغ حقیقت و نیکی را پاس دارد و با تاریکی شر و خطرات باطل مبارزه کند. هنگامی که چنین گروهی در میان مسلمانان وجود نداشته باشد، نجات امت از لعنت و عذاب سخت خداوند ممکن نیست، چه رسد به اینکه بهترین امتی باشد که برای بشریت پدید آمده است.» با توجه به آنچه پیش‌تر ذکر کردیم:

Abu al-A’la al-Mawdudi (may Allah have mercy on him) mentioned the following in his book ‘Islamic concepts regarding religion and state’ under the chapter on: The obligation of enjoning the ma’roof and forbidding the munkar; “What is apparant from the partative in the ayah; ‘And let there arise out of you a group inviting to all that is khair (Islam).’ It does not mean that the Muslims are ordered to have a group that will undertake the obligation of da’wah to Islam, enjoining the ma’roof and forbidding the munkar, whilst it is not an obligation on the rest of the Muslims to undertake this task in origin. Rather its meaning is the obligation that the Ummah should not be at any time without -at leastone group that will guard the light coming from the lamp of truth and goodness, and struggle against the darkness of evil and dangers of falsehood. When no such group exists amongst the Muslims, then it is impossible for the Ummah to be saved from the curse and severe punishment of Allah 􀀬, let alone be the best Ummah brought forth for mankind.” Based on what we have mentioned previously:

باید به خوبی بدانیم که هر آنچه شرع آن را تأیید کند، رحمت است.

- We must know very well that whatever the Shar’a approves is a mercy.

اگر این امر به یک بلا تبدیل شده است، تنها به سبب سوءفهم مسلمانان است و جز این نیست. به فقه والای دو امام بزرگ این امت بنگرید؛ در «شذرات الذهب» آمده است که روزی شاگردان شافعی نزد او آمدند و شکایت کردند که چرا او به دیدار امام احمد بن حنبل می‌رود، در حالی که آنان با شاگردان او به سبب اختلاف نظرها مجادله می‌کنند. شافعی گفت: «آنان می‌گویند: "احمد به دیدار تو می‌آید و تو به دیدار او می‌روی"، و من می‌گویم: "فضیلت‌ها از خانه‌اش جدا نمی‌شوند."»

If it turned into an affliction then that is because of the misunderstanding of the Muslims and nothing else. Look at the exalted Fiqh of two great Imaams of this Ummah; it has been mentioned in ‘Shuzuur az-Zahab’ (Fragments of gold) that the students of Shafi’i came to him one day complaining how he visits Imaam Ahmad b. Hanbal, while they dispute with his students because of their differences in opinions. Shafi’i said; “They say; ‘Ahmad visits you and you visit him’, I say; ‘The virtues do not separate from his home.

اگر او به دیدار من بیاید، به خاطر اوست، و اگر من به دیدار او بروم، این به سبب فضل و لطف اوست.

If he visits me, then thanks to him, and if I visit him, this is because of his grace.

در هر دو حالت، رحمت او را شامل باشد.» و همین‌طور ماجرای شاگردان امام احمد و او. امام احمد به ایشان گفت: «اگر در نسب با هم اختلاف داریم، دانشی که آن را به جای پدر قرار داده‌ایم، ما را متحد می‌کند؛ اگر آب دریاها متفاوت باشد، ما همگی آبی شیرین هستیم که از یک ظرف جاری می‌شود.» هر کس بخواهد همه مسلمانان را بر یک عمل واحد متحد کند، افزون بر غفلت او از حقیقت شریعت و حقیقت مردم، ما به او همان را می‌گوییم که امام مالک به هارون الرشید گفت، آن‌گاه که هارون الرشید خواست فهم و مذهب مالک را بپذیرد و آن را بر مردم الزام کند و آنان را از پیروی فهم دیگران بازدارد: «آنچه را خداوند برای مسلمانان گشایش داده، بر ایشان تنگ مگردان.» هنگامی که کافران و حکومت‌هایی که زیر سلطه آنان هستند، گروهی یا گروه‌هایی را می‌بینند که جدی می‌کوشند حکومت خداوند ﷻ را برپا کنند، علاوه بر به‌کارگیری سخت‌گیری‌ها علیه آنان و پخش شایعات، می‌کوشند این گروه‌ها را از مسیرشان منحرف کنند یا با تأسیس گروه‌هایی که زیر کنترل خودشان هستند، آنان را ناکام سازند. اگر فرض کنیم داشتن بیش از یک گروه جایز نیست، این یعنی گروه باید با همه گروه‌های دیگر، چه خوب و چه بد، متحد شود. اما آنچه لازم است برعکس آن است: باید بد را دور انداخت و خوبِ سودمند برای مردم را حفظ کرد.

In both situations the grace is for him.’” A similar thing happened with the students of Imaam Ahmad and him. So Imaam Ahmad told them; “If we differ in lineage, then a knowledge which we have put in the position of a father unites us; If the water of the seas differ, we are all fresh (water) that streams out from one vessel.” - Whosoever wishes to unite all the Muslims on one action, besides his negligence of the reality of Shar’a and the reality of people, we say to him what Imaam Malik said to Harun ar-Rasheed when Harun ar- Rasheed wanted to adopt Malik’s understanding and mazhab (school of thought) and make it binding on the people and forbid them from (following) the understanding of others; “Do not make narrow for the Muslims that which Allah 􀀬 has made wide for them.” - When the Kaafir states and the regimes under their control see a group or groups working seriously to establish the rule of Allah 􀀬, in addition to using harsh measures against them and spreading rumours, they try to derail these groups or cause them to fail by establishing groups which are under their control. If we assume that having more than one group is not allowed, this means the group must unite with all the other groups, and thus include the good and the bad. But what is required is the opposite, where we have to throw away the bad, and keep the good that benefits the people.

از آنجا که این پیشنهاد (وجوب وحدت عمل اسلامی و ممنوعیت تعدد گروه‌ها) با واقعیت شریعت، با طبیعت انسان و با زبانی که وحی به آن نازل شده، در تعارض است.

- Since this suggestion, (the obligation of uniting the Islamic work and prohibiting the plurality of groups) contradicts the reality of the Shar’a, human beings and the language in which the revelation was sent down.

این پیشنهاد عملی شدنی نیست و بحث درباره آن، ما را از کاری که مهم‌تر است، یعنی تلاش برای برپایی خلافت، منحرف می‌کند. این‌که گفته شود الله ﷻ به مسلمانان یاری نمی‌رساند مگر آن‌که متحد شوند، حکمی بی‌پایه و غیرقابل پذیرش است. بلکه الله ﷻ به مسلمانان یاری نمی‌رساند مگر آن‌که به شریعت پایبند باشند، به ریسمان الله چنگ بزنند و فرمانش را ادا کنند. الله ﷻ حتی اگر تعدادشان اندک باشد یاریشان می‌کند، زیرا یک فرد متعهد به حق برابر با بسیاری است، در حالی که انبوه مردمی که بر باطل‌اند، همچون کف دریا هستند.

Then this is an impossible suggestion to realise. Discussing it will remain a distraction from what is more important, which is the work to establish the Khilafah. The statement that Allah 􀀬 does not help the Muslims, unless they unite, is an baseless judgement that is unacceptable. Rather, Allah 􀀬 does not help the Muslims unless they adhere to the Shar’a and hold fast to the rope of Allah 􀀬 and fulfill His command. Allah 􀀬 will help them even if they are few. For the one person committed to the truth counts as many, while the many people who are on the falsehood are like the scum (of the sea).

باقی مانده است که درباره این موضوع یک نکته را یادآور شویم: وجود خلیفه و دولت اسلامی مهم‌ترین عاملی است که مسلمانان را متحد می‌کند؛ بدون آن هیچ اتحادی وجود ندارد. برداشت‌ها همچنان متفاوت خواهد ماند، اما ما مأموریم که از خلیفه اطاعت کنیم. امام آن را برمی‌گزیند و با این گزینش، اختلاف را فیصله می‌دهد، اما نه مانع اختلاف می‌شود و نه آن را از میان می‌برد. فرمان او باید از سوی مسلمانان، هم آشکارا و هم پنهانی، اطاعت شود. اما امیر یک گروه، فرمانش در داخل آن گروه اطاعت می‌شود و اختلاف میان اعضای همان گروه را فیصله می‌دهد، نه اختلاف میان عموم مسلمانان.

It remains to mention a word on this subject, that the presence of the Khaleefah and the Islamic State is the most important aspect that unites the Muslims; there is no unification without it. The understandings will remain different, but we are ordered to obey the Khaleefah. The Imaam adopts, and by his adoption he settles the dispute, but he does not prevent the dispute or remove it. His order must be obeyed openly and secretly by the Muslims. As for the Ameer of a party, his order is obeyed within the party and he settles the dispute between the members of the party and not the Muslims at large.