ابنِ مسعود (رضی اللہ عنہ) نے فرمایا: "جب کوئی شرابی مر جائے تو اسے سولی پر چڑھا کر دفن کیا جائے۔ پھر اس کی قبر کھود کر دیکھا جائے کہ آیا اس کا رخ قبلہ کی طرف ہے یا نہیں۔ اگر نہ ہو تو اسے سولی دی جائے۔"
روایت ہے کہ ایک بار الفضیل بن عیاض ایک ایسے شاگرد کی عیادت کو گئے جو جان کنی کی حالت میں تھا۔ وہ اسے کلمۂ شہادت تلقین کرنے لگے: "لا إلہ إلا اللہ، محمد رسول اللہ ﷺ"، مگر شاگرد اسے دہرا نہ سکا۔ جب الفضیل نے دوبارہ کہا تو شاگرد بولا: "میں اسے کبھی ادا نہیں کر سکتا، میں اس سے بری ہوں۔" یہ سن کر الفضیل روتے ہوئے چلے گئے۔ بعد ازاں انہوں نے خواب میں دیکھا کہ وہی شاگرد آگ کی طرف گھسیٹا جا رہا ہے۔ انہوں نے پوچھا: "اے بدبخت شاگرد، تُو جہالت کی طرف کیوں لوٹ گیا؟" اس نے جواب دیا: "اے استاد، جب میں بیمار ہوا تو ایک طبیب کے پاس گیا، اس نے مشورہ دیا کہ ہر سال ایک پیالہ شراب پیا کروں، ورنہ میں بیمار ہی رہوں گا۔ چنانچہ میں علاج کی غرض سے ہر سال اسے پیتا رہا۔" (الفضیل نے کہا) اگر یہ ٹھکانا ان لوگوں کا ہے جو علاج کے لیے شراب پیتے ہیں، تو باقی لوگوں کا کیا حال ہوگا؟
"Ibn Mas'ud (may Allah be pleased with him) said, "Whenever a drunkard dies let him be buried crucified. Then disinter his grave to find out whether he is directed to Qiblah or not. If not, let him be crucified." It is narrated that once Al-FudailIbn Eyad visited one of his disciples when dying. He started to instruct the deceased the testification of Faith, 'there is no god but Allah, Muhammad is the Messenger of Allah." but the disciple could not repeat after him. When Al-Fudail repeated it again the disciple said, "I could never pronounce it. I am free of it.’ Then, Al-Fudail left weeping. Afterwards, he saw in a dream the disciple while being dragged to Fire. He asked him, "0 poor disciple, why did you turn to ignorance?" He replied, "0 master, when I was ill, I went to a physician who advised me to drink a glass of wine every year. It not, you would remain sick. Therefore, I used to drink it annually for treatment." If that is the abode of those who drink it for treatment. How about the others?
وقتی از یک توبهکننده پرسیدند که چرا توبه کردی، پاسخ داد: «من به گورها داخل میشدم. روزی مردهای را دیدم که رو به قبله قرار نداده بودند. سپس از خویشانش دربارهی او پرسیدم و گفتند: "او در دنیا شراب مینوشید و بدون توبه مُرد."»
When a penitent was asked, Why he repented he answered, 'I was used to entering graves. Once, I saw a dead person not directed to Qiblah. I, then, asked his kinsmen about him and they said, "He used to drink wine in the world and died without doing repentance.
یکی از مردان صالح گفت: «پس از آنکه یکی از فرزندانم را دفن کردم، او را در خواب دیدم که سری سفید و پرمو داشت. پرسیدم: ای فرزندم، من تو را در کودکی به خاک سپردم، چه بر سرت آمد؟» (او) گفت: «پدر، مردی میگسار کنار من دفن شد. سپس آتش دوزخ او را با یک دَم فرا گرفت. آن (دَم) چنان سخت بود که همه کودکان سفیدمو و پرمو شدند.»
One of the righteous men said, "Having buried one of my kids, I saw him in a dream with a white hairy head. I asked, 0 my kid, I had buried you as a child, what happened to you?" A drunkard was buried beside me, father. Then Hell-Fire received him by just a puff. It was so violent that all children grew white hairy.
بنابراین، باید پیش از آنکه نافرمان بمیریم و سپس در آتش افکنده شویم، به سوی الله سبحانه و تعالی توبه کنیم. از آن به الله پناه میبریم.
Hence, we should repent to Allah the Almighty before dying disobedient and then cast into the Fire. We seek Allah's refuge from it.
حشیش که از ماریجوانا ساخته میشود مانند شراب است. حرام است و هر کس آن را بکشد باید همان مجازات شرابخوار را متحمل شود. در واقع، از شراب بدتر است، زیرا عقل و ادراک انسان را چنان تحت تأثیر قرار میدهد که ممکن است به زنانصفت یا قوادی و مانند آن تبدیل شود. شراب نیز بسیار مذموم است، زیرا اغلب به اختلاف و دعوا میانجامد و آنها نیز مسلمان را از نماز و ذکر خداوند باز میدارند.
Hashish which is made from marijuana is like wine. It is unlawful and whoever smokes it should suffer the same penalty of a drunkard. Actually it is worst than wine. As it affects one's mind and perception to the extent that he may turn into effeminate or a pimp etc. Wine is also most abominated as it often leads to disagreement and fighting and they in turn take the Muslim away of Prayer and remembrance of Allah.
بعضی از نخستین علما بر این باور بودند که کسی که حشیش میخورد یا میکشد باید تعزیر شود، اما این تنبیه ممکن است به حدّ کمترین کیفر مقرّر شرعی نرسد. دلیل این امر آن است که آنان حشیش را چیزی میدانستند که عقل را مختل میکند، اما مطلوب نفس نیست، مانند مواد مخدّر. با این حال، حشیش چیزی است که مورد میل و خواست نفس است و ترک آن برای معتاد دشوار است. بنابراین کسی که آن را میخورد یا میکشد باید همانند کسی که شراب مینوشد مجازات شود.
Some earliest scholars held that who eats or smokes hashish should be disciplined but such disciplinary action may not reach the amount of the least prescribed legal penalty. This is because they considered it as something that befogs mind but not desired like narcotics Nevertheless, hashish is something which is desired and it is hard for the addict to renounce it. Therefore, he who eats or smoke it should be penalized like the one who drinks wine.
از آنجا که حشیش جامد است، علما در این که آیا ناپاک است یا نه اتفاق نظر ندارند. سه دیدگاه وجود دارد، چنانکه در فقه حنبلی و دیگر مکاتب آمده است: اینکه ناپاکی آن همانند شراب است و این دیدگاه درست است.
Because hashish is solid the scholars are not unanimous as to whether it is filthy or not. There are three points of views as shown in the Hanbali school of jurisprudence and others: It is as filthy as wine and this is the correct point of view.
این چیز بهدلیل جامد بودنش نجس نیست. حشیش جامد پاک است، اما حشیش مایع نجس است.
It is not filthy due to its solidity. Solid hashish is pure but liquid hashish is filthy.
روزی ابوموسی پرسید: «ای رسول خدا، حکم بِتْع و مِزْر (دو نوشیدنی مستکنندهای که در یمن ساخته میشد) چیست؟ اولی از عسل ساخته میشود و دومی از جو.» او افزود: پیامبر ﷺ بسیار فصیح است. پیامبر ﷺ پاسخ داد: «هر مستکنندهای که موجب غفلت از نماز شود، حرام است.» ۱
Once, Abu Musa asked, "0 Messenger of Allah what is the ruling of Bit' and Mizr (two intoxicants beverages made in Yemen). The former is made of honey and the lather is made of barely. He added, the Prophet is so eloquent. The Prophet answered, “Every intoxicant that causes the negligence of Prayer is forbidden.” 1
از آنچه که به مقدار زیاد مستکننده باشد، مقدار کم آن نیز حرام است. ۲
"Of that which intoxicates in a large amount, a small amount is unlawful.” 2
در حدیثی که در بالا آمده، هیچ اشارهای به تقسیم مسکرات به جامد و مایع وجود ندارد.
In the hadith above, there is no reference to the dichotomy of intoxicants into solid or liquid.
هر نوع و شکلی از مُسکر، حرام است. حشیش در میان مسلمانان صدر اول ذکر نشده است، زیرا استفاده از آن تنها پس از ورود تاتارها به جهان اسلام رواج یافت.
Whatever the kind or form of an intoxicant, it is unlawful. Hashish is not mentioned by the early Muslims because it was used only after the coming of Tatars to the Islamic world.
عبدالملک بن مروان روایت کرد که جوانی نزد او آمد و به خاطر گناهی که مرتکب شده بود گریه میکرد. آن جوان پرسید: آیا توبه برای من ممکن است؟ عبدالملک گفت: چه گناهانی انجام دادهای؟ آن مرد گفت: گناه بزرگی مرتکب شدهام. ابو مالک گفت: بهتر است به سوی خداوندی توبه کنی که توبهٔ بندگانش را میپذیرد و همهٔ گناهان را میبخشد. سپس آن جوان گفت: ای امیر مؤمنان، من عادت داشتم که قبرها را غارت کنم. در آنجا صحنههای شگفتانگیز بسیاری دیدم. از او پرسید: چه دیدی؟ گفت: یک شب قبری را غارت کردم که در آن جسد را رو به قبله ننهاده بودند. ترسیدم و خواستم بروم، اما شنیدم که کسی میگوید: آیا نمیپرسی چرا او را از قبله برگرداندهاند؟ گفتم: چرا؟ گفت: زیرا او در نماز جدی نبود. وقتی از قبر دیگری دزدی کردم، دیدم که جسد به خوک تبدیل شده و گردنش با زنجیر بسته شده است. ترسیدم و خواستم بگریزم، اما شنیدم که کسی میگوید: آیا نمیپرسی که اعمالش چه بوده و چرا عذاب میشود؟ پرسیدم: چرا؟ گفت: او در دنیا شراب مینوشید و بدون توبه مرد.
Abdul-Malik Ibn Marawan recounted a story about a young man who came to him weeping because of a sin he committed. The young man asked: Is repentance available to me? Abdul-Malik said, “What did you commit of sins? I committed a grievous sin, the man declared. Abu Malik said, "You would better repent to Allah Who accepts the repentance of His servants and forgives all sins." Then, the young man said, "O leader of the believers, I was used to robbing graves. There I have seen many wondrous scenes. He asked him: "What did you see?" He said, "One night I robbed a grave where I noticed the corpse not directed to Qiblah. I was scared and started to leave but I heard someone saying, "Would not you ask why he was turned away from Qiblah? Why, I asked. He said, “Because he was not serious in Prayer.” When I stole from another grave I noticed that the corpse was turned into a pig and his neck tied by chains. I was scared and attempted to leave, but I heard someone saying, "would not you ask about his deeds, and why he was tortured?" I asked why?" He said, "He drank wine in the world and died without doing repentance.
در سومین قبری که دیدم، جسد با گوههایی از آتش به درون زمین کوبیده میشد و زبانش تا پشت سرش سوراخ شده بود. ترسیدم و خواستم بازگردم، اما کسی مرا صدا زد و گفت: «آیا میخواهی بدانی چرا او عذاب میشود؟» گفتم: «چرا؟» گفت: «او از ادرار خود پاک نمیشد و سخنچین بود.» در چهارمین قبری که دیدم، جسد در آتش شعلهور بود. ترسیدم و خواستم بروم، اما مرا صدا زدند: آیا میخواهی بدانی چرا او عذاب داده میشود؟ پرسیدم: «چرا؟» پاسخ داد که او نماز را ضایع میکرد.
In the third grave I saw that the corpse was spinned into the earth by wedges of fire and that the tongue was pierced to the back of his head. I became scared and tried to go back but someone called me by saying,’ “Would you like to know why he was tortured?” I asked. “Why”? He said, "He did not free himself of traces of urine and was a talebearer.” In the fourth grave, I saw that the corpse blazing in fire. I was scared and attempted to leave but I was called would you like to know why he was tormented. I asked, “Why?” He replied he neglected prayers.
سرانجام، از گور پنجمی دزدی کردم که تا آنجا که چشم کار میکرد گسترده و درخشان بود. جسد بر بستری روشن و خوشپوش دراز کشیده بود. او را گرامی داشتم و خواستم بروم، اما کسی مرا صدا زد: «آیا میخواهی بدانی چرا او گرامی داشته شد؟» گفتم: «چرا؟» گفت: «او جوانی پارسا بود که در حال فرمانبرداری و پرستش الله به گور سپرده شد.» سپس عبدالملک گفت: «این درسی است برای گناهکاران و مژدهای است برای پارسایان. امید که الله من و شما را از شمار پارسایان و فرمانبرداران قرار دهد و ما را از ستم در امان دارد. او بخشندهترین و کریمترین است.»
Eventually, I stole from a fifth grave which was so wide as far as one's sight and shiny. The corpse was lying on a bed illuminated and well dressed. I honored him and tried to leave but someone called me saying, "would you like to know why he was honored?" "Why? I asked ." He said, "He was a devout young man who was brought obeying and worshipping Allah." Then Abdul-Malik commented, "This is a lesson to the sinful men and a good tiding to the devout people. May Allah count you and us among the devout and obedient people and let us be protected from the wrongdoing. He is the Most Generous, the Most Bounteous.