الله تعالیٰ فرمایي: {او هغه کسان چې مومنان سړي او مومنې ښځې ناروا اذیت ورکوي، دوی د تور تهمت او ښکاره ګناه بار اخیستی دی.} (الأحزاب: ۵۸)

Allah, the Almighty said, {And those who annoy believing men and women undeservedly, bear (on themselves) a calumny and a glaring sin.} (AI-Ahzab: 58)

{ای هغه کسانو چې ایمان یې راوړی دی! نه دې هیڅ یو سړی د بل له سړو پرې وخاندي، شاید هغه (چې ځاندل شوی) له دوی غوره وي، او نه دې ښځې د بلې ښځې پرې وخاندي، شاید هغه (چې ځاندل شوې) له دوی غوره وي}

{O ye who believe! Let not some men among you laugh at others: it may be that the (latter) are better than the (former): nor let some women laugh at others: it may be that the (latter) are better than the (former):

نه یو بل عیب وایاست، نه یو بل ته طعنه ووهئ، او نه یو بل ته بد نومونه ورکوئ۔ د ایمان له راوړلو وروسته فاسق نوم ډیر بد دی، او څوک چې توبه ونه باسي، نو دوی هم ظالمان دي۔ {او تاسو چې ایمان لرئ، یو قوم بل قوم ته مسخره ونه کړي...} (الحجرات: ۱۱)

nor defame nor be sarcastic to each other, nor call each other by (offensive) nick names: ill-seeming is a name connecting wickedness, (to be used of one) after he has believed: and those who do not desist are (indeed) doing wrong.} (AI-Hujurat: 11)

الله تعالیٰ، ځواکمن هم فرمایلي دي: {او یو بل جاسوسي مه کوئ، او نه دې یو د بل غیبت وکړي...} (الحجرات: ۱۲)

Allah, the Almighty also said, {And spy not on each other, nor speak ill of each other... } (AI-Hujurat: 12)

د الله رسول ﷺ وفرمایل: «د قیامت په ورځ به د ټولو څخه بد مقام هغه سړي ته وي چې خلک د هغه د بدو چلنونو له امله د ځان څخه لرې کوي.» 1

The Messenger of Allah (pbuh) said, "On the Day of Judgment, the worst status will be for the one whom the people exclude because they fear his evil conduct.” 1

الله تعالیٰ کے رسول ﷺ نے فرمایا: «اے اللہ کے بندو! اللہ تعالیٰ نے ظلم کو ہر ایک پر حرام کیا ہے، سوائے اُس شخص کے جو اپنے بھائی کی عزت کے بارے میں چغلی کھاتا ہے۔ یہ وہ شخص ہے جس نے اپنے آپ پر ظلم کیا یا اپنے آپ کو ہلاک کیا۔»2

The Messenger of Allah (pbuh) also said, "O servants of Allah! Allah the Almighty has forbidden oppression against anyone except the one who tale bears about the dignity of his brother. This is the one who committed injustice against himself or destroyed himself.”2

په بله حدیث کې راغلي دي چې: «د یو مسلمان ټول شیان د بل مسلمان لپاره حرام دي، د هغه وینه، د هغه مال او د هغه عزت.»3

In another hadith, it is reported that, "The whole of a Muslim is sanctified for another Muslim with regards to his blood, his property and his honor.”3

پیغمبر ﷺ فرمایا: «مسلمان د مسلمان ورور دی. نه هغه ته ظلم کوي، نه هغه پرېږدي (مرسته ترې نه کوي)، نه ورسره دروغ وایي، او نه هغه کوچنی ګڼي. د یو مسلمان سپکاوی کول د بد کار لپاره همدا بس دی.»4

The Prophet (pbuh) said, "The Muslim is the brother of the Muslim. He does not oppress him, hang back from him, coming to his and or belittle him, it is sufficiently wicked for someone to demean his fellow Muslim.”4

ایشان ﷺ همچنان فرمودند: «مسلمان را دشنام دادن فسق است و با او جنگیدن کفر است». از ابوهریره (رضی الله عنه) روایت است که گفت: از رسول الله ﷺ پرسیده شد: «ای رسول خدا! فلان زن شبها نماز می‌گزارد و روزها روزه می‌گیرد، این‌ها و آن‌ها را انجام می‌دهد و صدقه می‌دهد، اما در زبانش چیزی است که با بدزبانی به همسایگانش آزار می‌رساند. ایشان ﷺ فرمودند: در او خیری نیست، او اهل دوزخ است».1

He (pbuh) also said, "Insulting the Muslim is wickedness and fighting him is unbelief'. On the authority of Abu Hurairah (may Allah be pleased with him) who said," The Messenger of Allah (pbuh) was asked, "O Messenger of Allah, so and so spends her nights praying, and her days fasting, she does so and so and gives in charity but there is something in her tongue that maliciously injures her neighbors. He replied, there is no good in her, she will go to Hell.”1

په بل روایت کې راغلي دي چې: «خپلو مړو ته د نیکو کارونو په یادولو سره وګورئ، او د هغوی له بدو کارونو څخه ځان وساتئ.»2

In another narration, it is reported that, "Mention the good deeds of your dead and keep a way from their bad deeds.”2

د الله رسول ﷺ وفرمایل: «کله چې زه معراج ته وړل شوم، نو هغه خلک می تیر کړل چې د مسو ناخنونه یې درلودل او په دې ناخنونو به یې خپل مخونه او سینې خرڅولې. ما وپوښتل: دا څوک دي، ای جبرائیله؟ هغه وویل: دوی هغه خلک دي چې د خلکو غیبت یې کاوه (د خلکو غوښه یې خوړله) او د دوی عزت یې ناوړه کاوه.»3

The Messenger of Allah (pbuh) said, "When I was taken up in the ascent (Mi'raj), I passed by people with fingernails of copper who were scratching their faces and chests with them. I asked who are they, Gabriel? And he said, "They are those who slandered others (ate people's flesh) and attacked their reputations.”3

د مؤمنانو ترمنځ د فتنې اچونې په مقابل کې ارعاب، او د حیواناتو او ټولو ډولونو درندو ځناورو په اړه: پیغمبر ﷺ ویلي دي: «شیطان له دې ناامیده شوی دی چې د عربو په ځمکه کې به عبادت وشي، خو لا هم هیله لري چې دوی یو بل ته د اختلاف او فتنې اچولو کې کامیاب شي۔»4

Intimidation against instigation amongst the believers, animals and all kinds of beasts: the Prophet (pbuh) is reported to have said, "Satan has despaired of ever being worshipped in the land of the Arabs, but he is still hoping to instigate them against each other.”4

نو هر هغه څوک چې د آدم د زامنو تر منځ یو بل پر ضد اورېږي او داسې خبرې خپروي چې د دوی لپاره زیان لري، هغه یو چغلخور دی او هغه د شیطان له ډلې دی، چې د مخلوقاتو تر ټولو بد ډول دي.

Therefore, whoever instigates the sons of Adam against each other and spreads amongst them what causes them harm, he is a tale bearer and he is among the people of the Satan who are the worst of creatures.

پیغمبر ﷺ څخه روایت دی چې فرمایلي دي: «آیا زه تاسو ته د ستاسو تر ټولو بدو کسانو په اړه خبر درنه کړم؟» صحابه کرامو وویل: «هو، یا رسول الله.» ده وفرمایل: «ستاسو تر ټولو بد هغه کسان دي چې چغلي کوي، د دوستانو ترمنځ اختلاف اچوي، او بې ګناه خلکو ته مشکلات پیدا کوي.»5

The Prophet (pbuh) is reported to have said, "Will I tell you about the worst amongst you? The companions replied, 'Yes, Messenger of Allah.' He said," The worst amongst you are the talebearers, who instigate the friends against each other and who seek hardship for the innocent.”5

په یوه صحیح حدیث کې راغلي دي چې رسول الله ﷺ فرمایلي دي: «چغلی کوونکی به هیڅکله جنت ته نه ننوځي.»6

In an authenticated hadith, the Messenger of Allah (pbuh) is reported to have said, "The talebearer will never enter Paradise.”6

د چغلۍ کونکی هغه څوک دی چې خبرې د خلکو ترمنځ لیږدوي، یا د دوو ملګرو ترمنځ داسې لیږدوي چې زیان ورسوي یا د دوی زړونه یو له بل څخه ویرې کوي. هغه وايي: فلانکي ستا په اړه داسې او داسې ویلي او داسې او داسې کړي دي، مګر که دا د کومې ګټې لپاره وي یا د هغه د ګټې لپاره وي، لکه د هغه شر څخه خبرداری ورکول چې پیښ کیدای شي یا تمه کیږي.

The talebearer is the one who transfers speech among people or between two friends in a way that harms them or makes their hearts alienated towards each other. He said, such and such said about you so and so and did so and so, unless it will be of a benefit or in his interests such as warning him against an evil which may happen or is expected.

په څارویو، وحشي جانورانو یا مرغانو باندې یو بل ته د جګړې یا لړ ځړې اچولو په برخه کې، دا جائز نه دی، لکه د کپوانو تر منځ جنګ، د پسونو تر منځ د سرې ګډې جنګ او سپي یو پر بل ځړول.

As for instigating animals, beasts or birds against each other, it is not allowed such as bickering among cocks, bullfights among rams and instigating dogs against each other.

رسول الله ﷺ دې ډول کارونو څخه منع کړی دی، او څوک چې دا کار کوي، هغه د الله او د هغه د رسول نافرماني کوي. د ښځې زړه د خپل میړه څخه بېزاره کول، یا د نوکر زړه د خپل مالک څخه بېزاره کول هم د دې ډول بد کارونو په ډله کې راځي. رسول الله ﷺ څخه روایت دی چې فرمایي: «هغه څوک چې ښځه د خپل میړه پر ضد یا غلام د خپل مالک پر ضد لمسوي، هغه لعنت شوی سړی دی.» موږ د دې ډول کارونو څخه د الله په پناه غواړو.1

The Messenger of Allah (pbuh) prohibited such actions and whoever does it, he disobeys Allah and his Messenger. Making the heart of the wife alienated towards her husband, or a servant towards his master, also comes under such evil doing. The Messenger of Allah (pbuh) is reported to have said, "Whoever instigates the wife against her husband or a slave against his master is a cursed person." We seek refuge in Allah from such doing.”1

د خلکو تر منځ د پخلاینې کولو ته بلنه الله تعالی فرمایي: {د دوی په ډېرو پټو خبرو کې هېڅ خیر نشته، مګر هغه څوک چې د صدقې، نېکۍ یا د خلکو تر منځ د پخلاینې حکم کوي (او پټ کول روا دي)، او چا چې دا کار د الله د رضا په موخه وکړ، نو موږ به ورته ډېر ستر اجر درکړو}. (النساء: ۱۱۴)

Invitation to make reconciliation amongst people Allah, the Almighty said, {In most of their secret talks there is no good: but if one exhorts to a deed of charity or goodness or reconciliation between people (secrecy is permissible): to him who does this, seeking the good pleasure of Allah, we shall soon give a reward of the highest (value)} (An-Nisa': 114)

په دې آیت کې مجاهد وویل: "دا په ټولو خلکو کې عمومي دی. الله مراد دا دی چې د خلکو په پټو خبرو کې هیڅ خیر نشته، مګر هغه چې د نیکۍ کار وي، او دا هغه څه دي چې د الله دا خبره مراد ده: "مګر که څوک د صدقې یا نیکۍ امر وکړي..." ابن عباس وویل: مراد دا دی چې د خپلوانو سره اړیکې ساتل او د الله عبادت ته پاملرنه کول. ټول خیراتي کارونه "معروف" ځکه ویل کیږي چې عقل پرې پوهیږي. "یا د خلکو ترمنځ اصلاح." دا کار د الله د رسول ﷺ له خوا تشویق شوی. هغه ﷺ ابو ایوب انصاري ته وفرمایل: "آیا زه تاسو ته داسې یوه صدقه ونه ښیم چې ستاسو لپاره د سرو اوښانو څخه بهتره وي؟" هغه وویل: "هو، ای د الله رسوله!" پیغمبر ﷺ وفرمایل: "کله چې خلک یو بل سره جګړه کوي، ترمنځ یې اصلاح وکړئ او کله چې اړیکې ټوټې شي، بیا یې یو بل ته نږدې کړئ."2

Concerning this verse, Mujahid said, "This is general between all people. Allah means that there is no good in secret talks of the people except in acts of goodness and this is what meant by Allah's saying, "But if one exhorts to a deed of charity... " Ibn 'Abbas said, what is meant is that maintaining relations with one's kinship and observing Allah's worship. All charitable acts are called good because they are realized by the mind. "Or a conciliation between people." This is encouraged by the Messenger of Allah. He (pbuh) said to Abu Ayub Al-Ansari," Would I lead you to a charity which is better for you than the red camels.' He said, 'Yes, Messenger of Allah.' The Prophet said, "Reconcile between people when they are quarreling with each other and bring them near each other when their relationship breaks down (by ceasing relations) with each other.”2

د ام حبیبه (رضی الله عنها) روایت کوي چې رسول الله ﷺ وفرمایل: «د آدم د زامنو ټول خبرې د دوی په ضد حسابیږي، پرته له هغې خبرې چې نیکي امر کوي، بدي له منع کوي، یا د الله تعالی یادول دي.»3

Umm Habibah (may Allah be pleased with her) reported the Messenger of Allah (pbuh) to have said, "All the speech of Adam's sons are counted against them except enjoining good, forbidding evil, or remembering Allah, the Almighty.”3

او دا هم روایت شوي چې یو سړي سفیان ته وویل: دا خو ډیر سخت خبرې دي! سفیان وویل: "ایا تا د الله دا ارشاد نه دی اورېدلی چې {په ډیرو پټو خبرو کې هېڅ خیر نشته، مګر هغه څوک چې صدقې یا نیکۍ یا د خلکو تر منځ د اصلاح حکم کوي} دا ډول خبرو ته ډېر کله همدا آیت تطبیقېږي."4

It is also reported that a man said to Sufyan, what a harsh speech this is! Sufyan said, "Didn't your hear to Allah's saying {In most of their secret talks there is no goods but if one exhorts to a deed of charity or goodness} This is typically applied to such speech.4

پس له دې وروسته الله تعالیٰ څرګنده کړه چې دا عملونه یوازې هغه ته ګټور دي څوک چې د الله تعالیٰ رضا غواړي، او هغه وفرمایل: {مونږ به ژر هغه ته لوی اجر ورکړو} یعنې یو داسې اجر چې هیڅکله ختم نه شي.

Thereafter Allah, the Almighty indicated that these acts will avail only the one who seeks the Pleasure of Allah and He said, "We shall soon give him a reward of the highest (value)" i.e. an endless reward.

په حدیث کې راغلي دي: «دروغ ژونکی هغه نه دی چې د خلکو ترمنځ اصلاح کوي، ښه خبره کوي یا ښې خبرې وايي.»5

In the hadith, it is reported that, "The liar is not the one who reconciles between people, encouraging good or saying something good.”5

ام کلثوم رضي الله عنها فرمایي: ما د رسول الله ﷺ څخه واورېدل چې هغه د خلکو د وینا څه شیان جایز ګرځولي، پرته له دریو حالتونو څخه: جنګ، د خلکو تر منځ اصلاح، او د میړه او ښځې ترمنځ خبرې.

Umm Kulthum said, "I heard the Messenger of Allah (pbuh) permitting something of what the people say, except in three cases, war, reconciling between people and talks between the man and his wife and vice versa.

سهل بن سعد الساعدي رضي الله عنه روایت کوي چې ويې ويل: "رسول الله ﷺ ته ووییل شول چې د بني عمرو بن عوف ترمنځ دښمنی شتون لري. نو رسول الله ﷺ د خپلو صحابه کرامو څو کسانو سره د دوی ترمنځ د صلح کولو لپاره ووت."1

Sahl Ibn Sa'd AI-Sa'idi (may Allah be pleased with him) said that, "The Messenger of Allah (pbuh) was told that there is an enmity between the people of Banu 'Amr Ibn 'Awf Thereupon, the Messenger of Allah (pbuh) went out along with some of his companions to reconcile between them.”1

ابوهریره (رضی اللہ عنہ) روایت کوی چې رسول الله ﷺ وفرمایل: "د لمانځه لپاره په لاره تلو، د خلکو په منځ کې د اصلاح کولو او د مسلمانانو تر منځ د جائز سلوک کولو څخه بل څه ډیر غوره نه دي."2

Abu Hurairah (may Allah be pleased with him) said that, "The Messenger of Allah (pbuh) said that, "Nothing is better than walking to prayer, reconciling between people, or permissible conduct among Muslims.”2

د الله رسول وفرمایل: «څوک چې د دوو کسانو تر منځ پخلی وکړي، الله به د هغه کارونه اصلاح کړي، او د هغه هر هغه خبره چې کوي، د یوه غلام آزادولو اجر به ورکړي، او هغه به داسې بیرته راشي چې ټول تیرې ګناهې یې بخښل شوي وي.»3

The Messenger of Allah (pbuh) said that, "Whoever reconciles between two people, Allah will set his affairs in order, will give him with every word he has uttered a reward of freeing a neck slave and he will return having all his previous sins forgiven.”3