دلته مراد هغه شخص دی چې د یو چا څخه چې څه اوري هغه داسې طریقې سره نورو ته نقلوي چې د خلکو ترمنځ اختلاف او فتنه پیدا کړي. علماؤ اسلامو په اتفاق سره دا کار ناجائز ګرځولی دی. د دې ناپسندیده عمل د منع کیدو په اړه ډیرې دلیلونه شته. لاندې یې ځینې دي:

Here, the reference is to a person who passes on to others what he hears from someone in such a manner that will cause dissension among people. It is unanimously unlawful according to the opinions of the Muslim scholars. There are many proofs that maintain the prohibition of that abhorred action. The following are some of them:

د الله رسول ﷺ وفرمایل: «هغه څوک چې د خلکو ترمنځ د یوه بل خبرې نقل کړي او په دې سره دښمني پیدا کړي، جنت ته به نه داخلیږي۔»1

The Messenger of Allah (pbuh) said, "He who stirs up enmity among people by quoting their words to each other will not enter paradise.”1

یوه ځل د الله رسولانو ﷺ د دوو قبرونو خوا تېر شو او وې فرمایل: "دا دواړه عذاب ورکول کېږي، او دا د یوې لویې خبرې له امله نه، بلکه یو له دې دواړو پیشاب څخه ځان نه پاکاوه، او بل یو چغلي کوونکی و."2

Once the Messengers of Allah (pbuh) passed by two graves and said, "The two are being tormented, and not for anything excessive: one of them did not free himself of traces of urine, while the other was a talebearer.”2

د ابوهريرة رضي الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله ﷺ وفرمایل: "تا به وګورئ چې د خلکو تر ټولو بد کس هغه څوک دی چې دوه مخه وي، یوه مخ یې یو ډلې ته ښیې او بل مخ یې نورو ته ښیې."3

On the authority of Abu Hurairh (may Allah be pleased with him) that the Messenger of Allah said, "You find that among the worst people is someone who is two-faced, showing one face to some and another face to the others.”3

هغه (صلی الله علیه وسلم) همدا ډول وفرمایل: «هغه څوک چې په دنیا کې د خلکو خبرې نقل کړي او په دې سره د دوی ترمنځ دښمني پیدا کړي، الله (تعالی) به یې په آخرت کې سخت عذاب کړي؛»4

He (pbuh) also said, "Who he stirs up enmity among people by quoting their words in this world, Allah will severely torment him in the Hereafter;”4

امام ابو حامد الغزالی رحمه الله نے اس بات کی طرف توجہ دلائی ہے کہ یہ گھناؤنا گناہ صرف دوسروں کی باتوں کو بدل کر پہنچانے تک محدود نہیں، بلکہ اس میں وہ چیز ظاہر کرنا بھی شامل ہے جسے کوئی شخص ظاہر ہونا پسند نہیں کرتا، خواہ یہ بات زبان سے ہو، تحریر سے ہو، اشارے سے ہو یا کسی اور طریقے سے۔ البتہ آدمی کو چاہیے کہ دوسروں کے معاملات میں سے جو کچھ اس پر ظاہر ہو، اس پر خاموش رہے، سوائے اس صورت کے کہ اسے ظاہر کرنے سے مسلمانوں کو فائدہ پہنچے یا وہ کسی گناہ میں مبتلا ہونے سے بچ جائیں۔ مزید یہ کہ جس شخص تک چغل خور دوسروں کی خبریں پہنچائے، اسے درج ذیل باتوں کا پابند رہنا چاہیے:

Imam Abu Hamid AI-Ghazali highlighted the fact that this heinous sin is not confined to transforming the speech of others only but it includes unveiling what one does not like to be unveiled even if it is done through speech, writing, gestures etc. One should, however, keep silent concerning what he discovers of the affairs of others except incase when publicizing it would benefit the Muslims or prevent them from committing a sin. Moreover, the one to whom talebearer told news of others, should abide by the following:

الف) د هغه خبرې نه منل چې دې سړي ته یې کړې؛ ځکه داسې سړی د تقوا خاوند نه دی. ب) غیبت کونکی ته نصیحت کول چې دې لوی ګناه نه ډډه وکړي. ج) د الله تعالی د رضا لپاره ګناهګار څخه کرکه کول. د) د قرآن کریم د لارښوونې سره سم د شک نه ځان ساتل، {ای هغو کسانو چې ایمان یې راوړی دی! ډیر شکونه کولو نه ځان وساتئ، ځکه ځینې شکونه ګناه دي.} (الحجرات: ۱۲)

a) Disbelieving what this person told him for such a man is of no piety, b) Advising the talebearer to abstain from this heinous sin, c) Detesting the sinner for the sake of Allah, d) A voiding suspicion as the Glorious Qur'an instructs, {O ye who believe! A void suspicion as much (as possible): for suspicion in some cases is a sin.} (AI-Hurjurat: 12)

ه) د نورو خلکو جاسوسي او د دوی د عیبونو لټول مخنیوی کول، لکه څنګه چې لوی قرآن حکم کوي، {او یو بل جاسوسي مه کوئ.} (الحجرات: ۱۲)

e) Avoiding spying and searching out the other people's faults as the Glorious Qur'an commands, {And spy not on each other.} (AI-Hujurat: 12)

(و) د دې ګناه څخه کرکه: یو سړی د عمر بن عبدالعزیز پاس راغی او د بل څوک په اړه یې داسې خبره وکړه چې دا به یې نه خوښوله چې یادېږي. بیا عمر ورته وویل: راځه چې ستا قضیه وګورو: که ته دروغ وایې، نو ته د هغو کسانو څخه یې چې د دې آیت کې یادېږي: {که یو فاسق تاسو ته کومه خبر راوړي، نو ښه تحقیق وکړئ} (الحجرات: ۶)، او که ته رښتیا وایې، نو ته د هغو کسانو څخه یې چې د دې آیت کې یادېږي: {هغه عیب ویونکی چې د خلکو تر منځ چغلي کوي} (القلم: ۱). خو که ته وغواړې، موږ به تا وبخښو. سړي وویل: ما وبخښه ای د مؤمنانو امیره، زه به هیڅکله بیا داسې ونکړم.

f) Abhorring this sin: A man came to 'Umar Ibn 'Abd AI-'Aziz and told him something about another person which the latter would have disliked being mentioned. Thereupon 'Umar said to him, "Let us examine your case: If you are lying, you are one of those who mentioned in the verse, ~If a sinner comes to you with any news, ascertain the truth. t (AI-Hujurat: 6), and if you are telling the truth, you are one of those mentioned in the verse, {A slanderer; going about with calumnies.} (Al-Qalam: 1) But if you wish we mayforgive you." The man replied, please forgive me, O Commander of the Believers. I shall never do it again.

ایک شخص نے عبد اللہ بن عباد (اللہ ان پر رحم فرمائے) کو خط لکھا اور انہیں یتیم کا مال ناجائز طور پر کھانے کی دعوت دی۔ جب عبد اللہ بن عباد نے اس کے خط کا جواب دیا تو لکھا: "تہمت ناپسندیدہ ہے، مردہ اللہ کی رحمت میں ہے، یتیم اللہ کی حمایت میں ہے، مال اللہ کی عطا ہے، اور جو شخص دوسروں کا مال ناجائز طور پر کھانے کی سفارش کرے وہ اللہ کی لعنت کا مستحق ہے۔" حسن بصری نے کہا: "یقیناً جو شخص تمہیں دوسروں کی باتیں بتاتا ہے، وہ دوسروں کو تمہاری باتیں بھی بتائے گا۔" آیت {عُتُلٍّ بَعْدَ ذَٰلِكَ زَنِيمٍ} (القلم: 13) کے بارے میں ابن المبارک نے کہا: "ولدالزنا لوگوں کی باتوں کو راز میں نہیں رکھتا۔" ایک نیک شخص اپنے ایک دوست سے ملنے گیا تو اس دوست نے کسی دوسرے شخص کے بارے میں ایسی بات کہی جو اس کے بارے میں ذکر کیے جانے کو وہ شخص ناپسند کرتا۔ اس پر نیک شخص نے کہا: "اے بھائی! تم نے غیبت کی اور مجھے تین گناہوں میں مبتلا کر دیا۔"

A man wrote a letter to As-Sahib Ibn 'Abad (may Allah bestow mercy on him) calling him to unlawfully consume a property of an orphan. When As-Sahib Ibn 'Abad, replied to his letter he said, "Slander is abhorred, the dead is in Allah's mercy, the orphan is in Allah's support, the property is Allah's gift and the one who intercedes to consume unlawfully the property of others is cursed by Allah." AI-Hasan AI-Basri, said, "Assuredly, the one who tells you about the speech of others would also tell others about your speech." Referring to the verse, {Violent (and cruel) with all that of a doubtful birth.} (AI-Qalam: 13), Ibn AIMubark said, the illegitimate child does not keep in secret the speech of people." Once a righteous man visited one of his friends who told him something about another person that the latter would have disliked being mentioned. Thereupon, the righteous man said, 'O brother! You have committed backbiting and caused me to commit three crimes:

a) د هغه ورور نفرت، b) زما په زړه کې اندېښنه، c) ستاسو د صداقت په اړه شک.

a) The abhorrence of that brother, b) Anxiety in my heart, c) Suspicion about your truthfulness.

یو سړی علي بن الحسین (رضي الله عنه) ته راغی او ویې ویل: "فلانکي خلکو تاسو ته توهین کړی دی." په دې باندې علي بن الحسین وویل: "راځه چې هغه سړي ته ځو." کله چې هغه سړي ته ورسیدل، علي بن الحسین وویل: "که چېرې هغه څه چې ته ویل ریښتیا وي، نو زه له الله څخه غوښتنه کوم چې ما وبخښي. او که چېرې دا دروغ وي، زه له الله څخه غوښتنه کوم چې تا وبخښي." د الله تعالی د دې ارشاد په تفسیر کې: "هغې (د هغه ښځه) د ټوخي لرونکې (وریځې) په ملا کې ده" (المسد: ۴)، ځینو عالمانو ویلي دي: "هغه چغلي کوونکې وه." دا لوی ګناه د لرګیو په اوچتولو سره تشبیه شوې ده. د دواړو ترمنځ ورته والی دا دی چې خبرو لیږدول (چغلي) سخته دښمني پیدا کوي، لکه څنګه چې لرګي سخت اور پیدا کوي.

A man came to 'Ali Ibn AI-Husain (may Allah be pleased with him) saying, "So and so of people insulted you." Thereupon, 'Ali Ibn AI-Husain said, "Let's go to such man." Having reached the latter man, 'Ali Ibn AI-Husain said, "If what you have said is true, I ask Allah then to forgive me. While if it is untrue, I ask Allah to forgive you." In commenting on the verse, "His wife shall carry the (crackling) wood as fuel.” (Al-Masad: 4), some scholars state that "She was a talebearer. This heinous sin is likened with carrying the wood the similarity between carrying the news and carrying the wood is that in the former it causes fierce enmity while in the latter it causes fierce fire.