الله تعالیٰ فرمائی: {او څوک چې د هغه څه له مخې فیصله نه کوي چې الله نازل کړي دي، نو هغه کافران دي.} (المائدہ: ۴۴)

Allah Most High says, {And if any fail to judge by what Allah hath revealed, they are unbelievers.} (AI-Ma'idah: 44)

{او که څوک د هغه څه سره حکم ونه کړي چې الله نازل کړي دي، نو دوی ظالمان دي.} (المائدہ: ۴۵)

{And if any fail to judge by what Allah hath revealed, they are wrong-doers.} (AI-Ma'idah: 45)

{او هغه کسان چې د هغه څه سره سم فیصله نه کوي چې الله نازل کړي دي، دوی همدغه یاغیان دي.} (المائدہ: ۴۷)

{And if any do fail to judge by what Allah hath revealed, they are those who rebel.} (AI-Ma'idah: 47)

په المستدرک کې الحاکم د طلحہ بن عبیداللہ رضي الله عنه له روايت سره نقل کړي چې نبي ﷺ فرمايلي دي: «بېشکه الله د هغه قاضي لمونځ نه قبلوي چې د هغه څه پر بنسټ قضاوت کوي چې الله نازل کړي ندي.»1

In his Mustadrak, AI-Hakim reported on the authority of Talhah Ibn 'Ubaid Allah (may Allah be pleased with him) that the Prophet (pbuh) said, "Verily, Allah never accepts the Prayer of a judge who judges with what Allah has not revealed.”1

په ډېر دقت سره حاکم هم په خپل صحیح کې د بريده (رضي الله عنه) له لارې روایت کړی چې رسول الله ﷺ وفرمایل: «قاضیان درې ډوله دي: یو ډول به جنت ته ځي او نور دوه ډوله به د دوزخ اور ته ځي. هغه قاضي چې جنت ته به ځي هغه څوک دی چې حق پیژني او په همغه سره قضاوت کوي. هغه څوک چې د حق په پیژندلو سره ناحقه قضاوت کوي، هغه به دوزخ ته ځي.»

AI-Hakim reported also in his Sahih on the authority of Brada, (may Allah be pleased with him) that the Messenger of Allah (pbuh) said, "The judges are of three types: One type will go to Paradise and the remaining two will end up in the fire of Hell. The judge who will go to Paradise is one who understands the truth and judges accordingly. One who judges unjustly after understanding the truth will go to Hell.

همچنین، هغه قاضي چې په جهالت قضاوت کوي هم دوزخ ته به ځي. بيا صحابه کرامو پوښتنه وکړه: «د جاهل ګناه څه ده؟» هغه ﷺ وفرمايل: «د قضاوت منصب قبلول د هغه ګناه ده، تر دې چې هغه ژور علم ترلاسه کړي.»

Likewise, the judge who judges in ignorance also will go to Hell. The Companions then asked, “What is the guilt of the ignorant one?” He (pbuh) replied, "Accepting the position of judge is his guilt until he gets a profound knowledge.” 2

د ابوهریره رضی الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله ﷺ وفرمایل: «څوک چې د قاضي په توګه مقرر شي، داسې ده لکه چې بې له چاقو ذبح شوی وي.» ۳

On the authority of Abu Hurairah that the Messenger of Allah (pbuh) said, "Whoever is appointed to be a judge as if he is slaughtered without a knife.” 3

الفضيل بن عیاض (رحمه الله) فرمایا: «قاضي باید یوه ورځ د خپل دنده لپاره وخت وګوري او یوه ورځ د خپل نفس په ژړا کې تېر کړي.» محمد بن واسع (رحمه الله) فرمایا: «د قیامت په ورځ، هغه څوک چې لومړی له حساب سره مخ کېږي، قاضیان دي.» عایشې (رضي الله عنها) فرمایلي: «ما د الله رسول ﷺ ته اوریدلي دي چې فرمایل: "د قیامت په ورځ، عادل قاضي به د یو داسې لوی امتحان سره مخ شي چې هیله به یې وي چې کاش هغه د خلکو تر منځ د یوې خرما د ویشلو لپاره هم قاضي نه وای ټاکل شوی."»4

AI-Fudail Ibn 'Eyad (may Allah bestow mercy on him) said, 'the judge should spend a day in his job and a day in weeping over his own self." Muhammad Ibn Wasi' (may Allah best our mercy on him) said, "On the Day of Judgment, the first of men who will be called to account are the judges.” 'Aishah (may Allah be pleased with her) said, "I heard the Messenger of Allah say, "On the Day of Judgment, the just judge would face a great trial that he wishes if he were not appointed to judge between people even in the division of a palm-date.”4

علی بن ابی طالب (رضی الله عنه) فرمایی: ما د رسول الله ﷺ دا خبره واورېدله چې «د قیامت په ورځ هیڅ حاکم یا قاضی نه پاتې کیږي مګر دا چې د الله تعالی په وړاندې د صراط په سر راوستل کیږي، بیا د هغه اعمال ښکاره کیږي. که چیرې هغه عادل وي، الله تعالی به هغه وژغورې. او که چیرې ظالم وي، صراط به په شدت سره داسې ولړزي چې د دې یوه غړی به له بله جلا شي، د هر غړي تر منځ به دومره اوږد واټن وي او هغه به په اور دوزخ کې ولوېږي.» مکحول هم وویل: «که زه د قضاوت د منصب او سر پرې کولو تر منځ انتخاب کړای شم، یقیناً سر پرې کول به غوره کړم، ځکه د دې دندې په ساتلو کې به یې ترجیح ورکړم.» ایوب السختیانی نور هم وویل: «څومره چې عالم ډیر علم ترلاسه کوي، د قضاوت د منصب د ساتلو څخه د هغه وېره زیاتیږي.» د شریح د قاضي مقرریدو په اړه ذکر شو، نو الثوري وویل: «دوی به سړی فاسد کړي.» روایت دی چې مالک بن المنذر محمد بن واسع د بصرې قاضي مقرر کړ.

`Ali Ibn Abi Talib (may Allah be pleased with him) said, "I heard the Messenger of Allah (pbuh) say, 'On the Day of Judgment, no ruler or judge but be brought before Allah, Exalted and Dignified be He, over the Sirat, then his deeds will be made public. If he was a just, Allah will save him. On the other hand, if he was unjust, the Sirat will strongly tremble to the extent that this one's organs would be scattered,' the distance between each organ would be such and such long and he will fall into Hell-Fire. " Makhul, moreover, said, "If I were to choose between holding the position of a judge and beheading, I would surely prefer beheading over holding this job." Ayub Al-Sikhtiani further said, "The more knowledge the scholar get, the more their fear of holding the position of a judge increases." Having told that Shuraih was appointed to be a judge, AI- Thawri commented, "They would corrupt the man." It was narrated that Malik Ibn Al-Mundhir appointed Muhammad Ibn Wasi', to be the judge of Basra.

جب محمد نے اعتراض کیا تو مالک نے اسے خبردار کیا کہ اگر وہ اپنے اعتراض پر اصرار کرے گا تو وہ اسے کوڑے مارے گا۔ یہ سن کر محمد نے کہا: "اگر تم ایسا کرو گے تو تم ظالم حکمران ہو گے۔ لیکن میں دنیا میں ذلت کو آخرت کے عذاب پر ترجیح دیتا ہوں۔" وہب بن منبہ نے کہا: "حکمران جتنا زیادہ عادل ہوگا، اللہ کی طرف سے اس کی رعایا پر اتنی ہی زیادہ برکت نازل ہوگی۔" ایک عامل نے عمر بن عبدالعزیز کو لکھا: "اے امیرالمؤمنین! حمص شہر ویران ہو چکا ہے، لہٰذا اسے دوبارہ آباد کرنے کی ضرورت ہے۔" عمر (رضی اللہ عنہ) نے جواب دیا: "اسے عدل سے مضبوط کرو اور اس کے راستوں کو ظلم سے صاف کرو۔" تاہم علمائے اسلام بیان کرتے ہیں کہ قاضی کو غصے، پریشانی یا گھبراہٹ کی حالت میں فیصلہ نہیں سنانا چاہیے۔ مزید یہ کہ اگر کسی جاہل یا بدکردار شخص کو قاضی مقرر کیا جائے تو اسے چاہیے کہ وہ استعفیٰ دے کر اس منصب سے الگ ہو جائے۔

When Muhammad objected, Malik warned him that he would flog him if he insisted on his objection. On hearing that Muhammad disclosed, "If you do, you will be a tyrannical ruler. However, I prefer humiliation in this world over the torment in the world to come." Wahb Ibn Manabah said, "The more just the ruler is, the more blessing on his people Allah will descend." A worker wrote to `Umar Ibn `Abd AI-`Aziz, "O 'Umar! The city of Hims has been destroyed and therefore it is in need of rebuilding." `Umar (may Allah be pleased with him) replied, "Fortify it with justice and clean its roads from oppression." However, the scholars of Islam state that the judge should not utter a judgment when he is angry, anxious or nervous. Furthermore, if a man of ignorance or immorality is appointed to be a judge, he should resign and leave the office.