الله تعالیٰ فرمائی: {بیا د دوی نه وروسته داسې نسل راغی چې لمونځونه یې ضایع کړل او د خواهشاتو پسې ولاړل، نو ژر به دوی د تباهۍ سره مخ شي، مګر هغه څوک چې توبه وباسي، ایمان راوړي او نیک عمل وکړي.} (مریم: ۵۹-۶۰)

Allah, the Most High, says, {But after them there followed a posterity who missed Prayers and followed after lusts soon, then, will they face destruction, except those who repent and believe, and work righteousness.} (Maryam: 59-60)

په دې آیتونو باندې د تبصرې په توګه، ابن عباس رضي الله عنه وویل: د الله تعالی ارشاد "چې لمونځونه پریږدي" دا نه پوهیږي چې دوی هیڅکله لمونځ نه کوي، بلکې مراد دا دی چې دوی لمونځ په خپل وخت کې نه کوي۔ د تابعینو امام سعید بن المسیب رحمه الله وویل: دا هغه څوک دی چې ظهر لمونځ تر عصر لمانځه ځنډوي، همداسې مغرب تر عشا، عشا تر فجر، او فجر تر لمر ختلو پورې ځنډوي۔ څوک چې په داسې عادتونو کې مړ شي او الله ته توبه ونه باسي، الله تعالی ژمنه کړې چې هغه به د "غيّ" (هلاکت) سره مخ کړي۔ او "غيّ" د دوزخ د یوې دربندې نوم هم دی چې ژوره ترټه دره ده۔

Commenting on the above verses (Ayat), Ibn 'Abbas said, "Allah's statement, "Who missed Prayers does not mean that they did not perform it at all but rather they did not perform it in its due time.” Sa'id Ibn AI-Mussaiyyib, Imam of the Tabi'een (may Allah be pleased with him) said, "It is he who postpones the Dhuhr (Early Afternoon Prayer) until the time of Asr Prayer (Late Afternoon Prayer) and so are Maghrib (Sunset Prayer) until' /sha' (Evening Prayer), /sha until Fajr (Dawn Prayer) and Fajr until the sun rises. If someone dies persisting in such habits and does not repent to Allah, Allah promises to make him face Ghayy (destruction). But Ghayy may also be the name of a valley in the Hell whose bottom is so deep and tastes so bitter.

الله تعالیٰ فرمائی: {نو هلاک دی هغه لمونځ کونکو ته چې د خپل لمانځه څخه غافل دي.} (الماعون: ۴-۵)

Allah, the Most High, says, {So woe to the worshipers who are neglectful of their Prayer.} (Ma'un: 4-5)

سعد بن ابي وقاص روایت کوي: «ما د پیغمبر ﷺ څخه د ﴿هغو لمونځ کونکو ته ویل شوي چې د خپل لمانځه څخه غافلان دي﴾ د معنا په اړه پوښتنه وکړه. هغه وفرمایل: "دا د لمانځه په ټاکلي وخت کې د ادا کولو څخه ځنډول دي."» په آیت کې «ویل» کلمه یا د سخت عذاب معنا لري، یا دا د دوزخ د یوې دوړې نوم دی. که د ځمکې ټول غرونه په دې دره کې راوړل شي، د سختې تودوخې له امله به ویلي شي. دا د هغو کسانو ځای دی چې په لمانځه کې جدي نه وي، مګر دا چې الله ته توبه وباسي او د خپلو کړنو په اړه پښیمانه شي.

Sa'd Ibn Abi Waqqas related, "I asked the Prophet (pbuh) about the meaning of "the worshipers who are neglectful of their Prayer.' He said, "It is the delaying of performing the Prayer in its definite time." The word (Wayl) in the Ayah may refer to severe torture or it may be the name of a valley in the Hell. Were the whole mountains of the world brought in such valley it would melt because of severe heat. This is the abode of those who are not serious in Prayer unless they repent to Allah and regret for what they have done.

الله تعالىٰ فرمايي: {اې هغو کسانو! چې ايمان مو راوړى دى، ستاسو مالونه او اولاد دې له الله ياد څخه غافله نه کړي، څوک چې داسې وکړي، نو دغه کسان همدوى ګټه ورکوونکي دي.} (المنافقون: ۹)

Allah, the Almighty, says, {O ye who believe! Let not your riches or your children divert you from the remembrance of Allah, if any act thus, surely they are the losers.} (AI-Munafiqun: 9)

مفسرین وویل: «په پورتنۍ آیت کې د الله ذکر څخه مراد ورځنۍ پنځه لمونځونه دي۔

The exegetes said, "The remembrance of Allah in the above Ayah means the five daily Prayers.

لهذا، څوک چې د خپل ملکیت، سوداګرۍ، معیشت یا اولادونو پسې دومره ډوب شي چې د لمانځه په ټاکلي وخت کې یې ادا کول پریږدي، نو هغه تاوان کوونکی دی.

Therefore, whoever preoccupies himself with his property, trade, livelihood or children rather performing Prayer in its definite time will be a loser.

پیغمبر ﷺ فرمایا: «د قیامت په ورځ د انسان له عملونو څخه لومړی هغه لمونځ دی چې د هغه په اړه به حساب ورسره وشي. که هغه ښه ادا کړی وي، نو هغه به کامیاب شي. که نه، نو هغه به تاوان کې وي.»1

The Prophet (pbuh) said, "The first of one's works that he shall be called to account for on the Day of Judgment is the Prayer. If he performed it well, he will be prosperous. Otherwise, he will be loser.”1

الله تعالیٰ فرمائي: {دوزخ ته څه شي تاسو وړي؟ دوی به وایي: موږ له لمونځ کونکو څخه نه وو، او نه موږ مسکینانو ته خواړه ورکول، او موږ د باطل خبرو کونکو سره باطل خبرې کولې، او موږ د قیامت ورځې انکار کاوه، تر دې چې موږ ته هغه یقیني شی راغی. نو د هیچا شفاعت به دوی ته نفع ونه کړي.} (المدثر: 42-48)

Allah, the Most High, says, {What led you into Hell-Fire? They will say, 'We were not of those who prayed, nor were we of those who feed the indigent. But we used to talk vanities with vain talkers, and we used to deny the Day of Judgment until there came to us (the Hour) that is certain. Then will no intercession of any intercessor profit them.} (Al-Muddathir: 42-48)

پیغمبر ﷺ فرمایا: «زموږ او د دوی ترمنځ تړون لمونځ دی؛ څوک چې هغه پرېږدي، هغه کفر وکړ۔»

The Prophet (pbuh) said, "The covenant between us and them consists of the Prayer:Whoever leaves it has disbelieved.” 1

روایت شده چې رسول الله ﷺ وفرمایل: «د انسان او کفر تر منځ د لمانځه پرېښودل دي.»2

It was related that the Messenger of Allah (pbuh) said, "Between a man and unbelief is the nonperformance of the Prayer.”2

هغه څوک چې د عصر لمونځ پریږدي، د هغه عملونه باطل شي.3

"Whoever neglects the Prayer of 'Asr (Late Afternoon Prayer) will have his deeds vain.”3

څوک چې په قصد سره لمونځ پریږدي، هغه له الله تعالیٰ د ذمې (ژمنې) څخه بیزاره دی۔4

"Whoever neglects the Prayer intentionally will be free from Allah's covenant.”4

ماته شوی یم چې له خلکو سره جنګ وکړم تر هغو چې دوی شهادت ورکړي چې له الله پرته بل معبود نشته او محمد ﷺ د الله رسول دی، لمونځ وکړي او زکات ورکړي. که دوی دا ووايي، نو دوی خپل وينه او مال له ما څخه وساتل، مګر د اسلام حق پر دوی باندې نور هم شته، او د دوی حساب په نهایت کې د الله سره دی.5

"I have been commanded to fight people until they testify that there is no god but Allah and that Muhammed is the Messenger of Allah and perform the Prayer, and pay Zakah. If they say it, they have saved their blood and possessions from me, except for the right of Islam over them, and their final reckoning is with Allah.”5

جو څوک لمونځ په خپل وخت کې پابندي سره ادا کوي، نو دا به د هغه لپاره د قیامت په ورځ رڼا، دلیل او نجات وي. که نه، نو هغه به د فرعون، قارون، هامان او أُبي بن خلف سره راټول کړل شي.6

"Whoever keeps on performing Prayers (in its due time), it will be a light, a proof and redemption for him on the Day of Judgment. Otherwise, he will be assembled with Pharaoh, Qarun Haman and 'Ubai Ibn Khalaf .”6

عمر رضي الله عنه وفرمايل: «څوک چې لمونځ پرېږدي، هغه د اسلام له محور څخه بهر دی.»7

'Umar (may Allah be pleased with him) said, "Whoever neglects the Prayer is beyond the pole of Islam.”7

یو له عالمانو د دین نو وویل: «هغه څوک چې لمونځ پریږدي به د دې څلورو کسانو سره راټول شي، ځکه هغه یا د مال، یا د بادشاهۍ، یا د وزارت، یا د سوداګرۍ له امله د لمانځه له ادا کولو څخه بوخت دی. که د مال له امله بوخت وي، نو د قارون سره به راټول شي. که د بادشاهۍ له امله، نو د فرعون سره به وي. که د وزارت له امله، نو د هامان سره به وي او که د سوداګرۍ له امله، نو د أبي بن خلف سره به وي.» معاذ بن جبل رضي الله عنه روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: «هر هغه څوک چې په قصد سره یو فرض لمونځ پریږدي، همدا سره کافر کیږي.»8

One of the scholars of sacred knowledge said, "He (the one who neglects the Prayer) will be assembled with these four people because he is either preoccupied from performing Prayer by property, kingdom, ministry or trade. If he is preoccupied by wealth, he will be assembled with Qarun. If by kingdom, he will be with Pharaoh. If by ministry, he will be with Haman and if by trade, he will be with Ubai Ibn Khalaf." Mu'adh Ibn Jabal (may Allah be pleased with him) related that the Prophet (pbuh) said, "Whoever intentionally missed an obligatory Prayer there by becomes an unbeliever.”8

عمر بن الخطاب رضی اللہ عنہ فرماتے ہیں: "ایک شخص رسول اللہ ﷺ کے پاس آیا اور پوچھا: اے اللہ کے رسول! اسلام میں اللہ کو سب سے زیادہ محبوب عمل کون سا ہے؟ رسول اللہ ﷺ نے فرمایا: "وقت پر نماز ادا کرنا، اور جو شخص نماز چھوڑ دے اس کا کوئی دین نہیں۔ نماز اسلام کا ستون ہے۔"..۹ جب عمر کو خنجر مارا گیا تو انہیں نماز کے لیے بلایا گیا، انہوں نے جواب دیا: "ہاں، جو شخص نماز چھوڑ دے اس کا اسلام میں کوئی حصہ نہیں۔" پھر خون بہتے ہوئے ہی انہوں نے نماز ادا کی۔" عبداللہ بن شقیق، جو تابعین میں سے تھے، رحمہ اللہ فرماتے ہیں: "نبی ﷺ کے صحابہ نماز کے سوا کسی بھی عمل کے ترک کو کفر نہیں سمجھتے تھے۔"1

'Umar Ibn Al-Khattab said, "A man came to the Messenger of Allah and asked, "O Messenger of Allah, what are most beloved deeds to Allah in Islam?" The Messenger said, "To perform Prayers on time, and whoever neglect Prayers has no religion. Prayers are the pillar of Islam..”9 When Umar was stabbed he was called to Prayer and replied by saying, "Yes, whoever misses Prayer is non-Muslim." He then prayed while bleeding." 'Abdullah Ibn Shaqiq, one of the Tabi'een, may Allah be pleased with him, said, "The Prophet's Companions did not view the nonperformance of anything as unbelief besides the Prayers.”1

کله چې علي (رضي الله عنه) د هغې ښځې په اړه پوښتنه وشوه چې لمونځ نه کوي، ونه ویل: «څوک چې لمونځ پرېږدي هغه کافر دی.» ابن مسعود هم وویل: «څوک چې لمونځ نه کوي هغه بې‌دینه دی.» ابن عباس وویل: «څوک چې په قصد د فرض لمانځه پرېږدي، کله چې مړ شي، د الله غضب ته اړ کېږي.» د الله رسول ﷺ وفرمایل: «څوک چې لمونځ پرېږدي او په دې حال کې مړ شي، الله به د هغه له هیڅ نیک عمل ته پام ونه کړي.» [2]

When' Ali (may Allah be pleased with him) was asked about a woman who did not Prayers, he said, "Whoever neglects Prayers is unbeliever." Ibn Mas'ud also said, "Whoever does not pray is an infidel." Ibn 'Abbas stated, "Whoever intentionally missed an obligatory Prayer entails Allah's wrath when he dies." The Messenger of Allah (pbuh) said, "Whoever dies neglecting the Prayers, Allah will not regard any of his good deeds.” 2

ابن حزم وویل: د شرک څخه وروسته تر ټولو لوی ګناهونه د لمانځه ځنډول او د مؤمن ناحقه وژل دي. ابراهیم نخعي وویل: هغه څوک چې لمونځ پرېږدي، کافر شو. سربیره پر دې، عون بن عبدالله وویل: کله چې بنده په قبر کې کېښودل شي، لومړی د لمانځه په اړه پوښتنه کېږي. که چېرې دا قبول شي، نو د هغه نور عملونه څېړل کېږي. که نه، نو نور هېڅ نه څېړل کېږي. د الله رسول ﷺ وفرمایل: کله چې بنده لمونځ په خپل وخت کې وکړي، نو هغه د رڼا په توګه پورته کېږي تر دې چې عرش ته ورسېږي. هلته د کونکي لپاره تر قیامت پورې مغفرت غواړي او وايي: الله دې تا وساتي لکه څنګه چې ته ما وساته. خو که بنده لمونځ له خپل وخته وروسته وکړي، هغه د تورتم په توګه پورته کېږي. کله چې آسمان ته ورسېږي، د زاړه جامې په شان تړل کېږي او بیا د کونکي مخ ته ور وغورځول کېږي او وايي: الله دې تا ضایع کړي لکه څنګه چې ته ما ضایع کړ.3

Ibn Hazm said, "The most heinous sins next to Shirk (polytheism) are the delayment of Prayers and taking a life of a believer except for just cause." Ibrahim An-Nakh'i also said, "Whoever leaves the Prayers has disbelieved." Moreover, 'Aun Ibn 'Abdullah said, "When a servant is laid in his grave, he will be asked, first about the Prayers. If it is accepted, his other works will be examined. If not, nothing will be examined any more." The Messenger of Allah (pbuh) said, "When a servant performed a Prayer on time, it will rise skyward enveloped with light until it reaches the Throne. There, it asks forgiveness to its doer up to the Day of Judgment, and says, "May Allah preserve you as you have preserved me." But if the servant performs a Prayer out of its time, it will rise skyward enveloped with darkness. When it reaches the sky, it will be folded as an old cloth and then kicked back to the doer's face and says, "May Allah make you lose as you missed me.”3

عبدالله بن عمرو بن العاص روایت کوي چې نبي ﷺ وفرمایل: "الله تعالیٰ د دریو کسانو لمونځ نه قبلوي: هغه څوک چې د داسې یوې ډلې امامت وکړي چې هغه ورسره ناخوښ وي، هغه څوک چې د لمانځه د وخت له تېرېدو وروسته لمونځ وکړي، او هغه څوک چې یو چا ته ازادي ورکړي او بیا هغه غلام کړي."4

'Abdullah Ibn 'Amr Ibn AI-As related that the Prophet (pbuh) said, "Allah does not accept the Prayers of three people: whoever leads a group of people who dislike him, whoever prays after missing the due time of the Prayer, and he who enslaved someone after freeing him.”4

د الله رسول ﷺ وفرمایل: «څوک چې پرته له شرعي عذره دوه لمونځونه سره یوځای کوي، نو هغه لوی ګناه کوي.»5

The Messenger of Allah (pbuh) said, "Whoever joins two Prayers together without a legal excuse, he then commits a major sin.”5

د الله رسول فرمایلي: «کله چې هلک اوه کلنۍ ته ورسیږي، نو هغه ته لمونځ وروزده کړئ، او کله چې لس کلنۍ ته ورسیږي او په لمانځه کې کوتاهي وکړي، نو هغه ته سزا ورکړئ.» ﷺ 6

The Messenger of Allah (pbuh) said, "When a boy reaches the age of seven years, teach him the Prayers (Salat), and punish him, when he commits a default (in his Prayers) at the age often years.” 6

روایت شوی چې پیغمبر ﷺ وفرمایل: «کله چې ستاسو ماشومان اوه کلنۍ ته ورسیږي، نو هغوی ته لمونځ امر وکړئ، او کله چې لس کلنۍ ته ورسیږي، نو د دوی د بستر سره بستر جلا کړئ.»¹

It was related that the Prophet (pbuh) said, "When your children attain the age of seven years, ask them to perform the Prayer and chastise them in respect of any fault in this behalf; when they are ten years old, let them sleep in separate beds.” 1

امام سلیمان الخطابی (رضی الله عنه) فرمایی: «دا حدیث دا څرګندوي چې کله ماشوم بالغ شي، نو د لمانځه نه کولو سزا زیاتیږي۔ د امام شافعی (رحمه الله)ځینې شاګردانو دغه حدیث دا ثابتولو لپاره وکاروه چې که ماشوم بالغیدو وروسته په قصدي ډول لمونځ پریږدي، نو هغه باید ووژل شي۔ دوی داسې استدلال وکړ چې که ماشوم د ماشومتوب په حالت کې هم وهل کیدای شي، نو بالغیدو وروسته باید لا سخته سزا ورکړل شي، او له مرګ نه سخته سزا بل نشته۔»

Imlam Sulyman AI-Khattabi (may Allah be pleased with him) said, "This hadith indicates that the punishment of nonperformance of the Prayer increases when the child reaches puberty. Some disciples of Imam Shafi'i cited the above hadith as an evidence to kill the child if he persisted to neglect the Prayer purposely 'after reaching puberty. They assumed that if he deserves to be struck while still a child thus he should rather face more severe punishment after reaching puberty and nothing can be lost severe than death.

د اسلامي فقهاوو ترمنځ هغه چا د حکم په اړه اختلاف دی چې لمونځ پريږدي.

There are differences among Islamic legal scholars as to the judgment of he who neglects the Prayer.

مالک، الشافعی اور احمد کا موقف ہے کہ جو شخص نماز چھوڑ دے اسے قتل کیا جائے گا۔ پھر وہ اس کے عقیدے کے بارے میں اختلاف کرتے ہیں کہ آیا اسے کافر کہا جائے یا نہیں (اس صورت میں کہ کوئی شرعی عذر نہ ہو اور وہ نماز ترک کر دے)۔ یہ رائے کہ ایسا شخص کافر ہو جاتا ہے، ابراہیم النخعی، ایوب السختیانی، عبداللہ ابن المبارک، احمد ابن حنبل اور اسحاق ابن راہویہ کی طرف منسوب کی گئی ہے۔ جو لوگ یہ کہتے ہیں کہ جو شخص ایک نماز بھی چھوڑ دے وہ کافر ہو جاتا ہے، وہ درج ذیل دلائل پیش کرتے ہیں:

Malik, Shafi'i and Ahmed all hold that the one who misses the Prayer is executed. Then they differ as regards his belief, should they call him an unbeliever or not (incase of neglectil1g the Prayer without a legal excuse)? The opinion that such a person become an unbeliever has been ascribed to Ibrahim AnNakh'iy, AYyub As-Sakhtiyani, 'Abdullah Ibn AI-Mubarak, Ahmed Ibn Hambal and Ishaq Ibn Rahawyah. Those who hold that whoever misses a Prayer becomes an unbeliever adduce the following evidence:

رسول الله ﷺ فرمایلي دي: «هر هغه څوک چې د فرض لمانځه پابندي کوي، الله تعالی ورته پنځه ډېرې عزتمنې انعامونه درکوي: هغه به خوشاله ژوند کوي، د قبر له عذابه به خوندي وي، د اعمالو پاڼه به یې په ښي لاس ورکول کیږي، د صراط (هغه پل چې د اور په سر دی) به د بربښنا په چټکتیا تېر شي، او بې له حسابه به جنت ته داخل شي. خو هغه څوک چې د لمانځه په ادا کولو کې سستي کوي، الله به ورته پنځلس ډوله عذابونه ورکړي: پنځه په دې دنیا کې، درې د مرګ په وخت، درې په قبر کې، او درې د قیامت په ورځ د راپاڅیدو په وخت کې. دنیوي عذابونه دادي: د ژوند د عمر برکت او ښکلا ورڅخه ورکیږي، د نیکانو ښکلی څېره د هغه له مخ څخه لاړه شي، کار یې بې ګټې کیږي، دعاګانې یې نه قبلیږي، او د نیکو خلکو له دعاګانو هم ګټه نه اخیستلی شي.

The Messenger of Allah (pbuh) said, "Whoever keeps on performing the prescribed Prayer, Allah will grant him five honorable rewards: he will lead a happy life, avoid the torment in the grave, receive his record by his right hand, cross Sirat (the bridge on Fire) as swift as lightening and enter Paradise without being reckoned. But who is remiss in performing the Prayer, Allah will make him suffer fifteen kind of punishment, five in this world, three when dying, three in the grave, and three when being resurrected. The worldly punishments are: he loses the glamor (the blessing) of his life span, the righteous appearance diminishes from his face, he works in vain, he will not have his supplications answered and he will not make use of the righteous people's supplications.

هنگام مرگ: هغه ذلیل، لوږه او تندی سره مړ کیږي، که څه هم د نړۍ ټول سیندونه وڅښي. په قبر کې: هغه دومره کلک فشار ورکړل کیږي چې د هغه غاښونه یو پر بل راوځي، هره ورځ او شپه په اور کې سوځیږي، او هغه د یو تور سر شوی زهرجن نارینه مار سره مخ کیږي چې د سترګو پورته دوه تور نښې لري، چې له اور او د اوسپنې ناخنونو څخه پیدا شوي دي؛ هر یو ناخن د یوې ورځې د واټن په اندازه دی. دا مار په ډیره ګړندۍ او د رعد په څیر په زوره غږ مړي ته وایي: "زه هغه تور سر شوی زهرجن نارینه مار یم، زما رب ما ته امر کړی چې تا وویشته، ځکه چې ته د سهار لمونځ تر لمر راختلو پورې، د ماسپښین لمونځ تر عصر پورې، د عصر لمونځ تر ماښام پورې، د ماښام لمونځ تر خفتن پورې او د خفتن لمونځ تر سهار پورې پرېښودی." هر چا ته چې دا وویشته، هغه د اوو لاسونو ژوروالی ځمکې ته ځي او تر قیامت پورې همداسې ژوره کیږي.

When dying: he dies humiliated, hungry, thirsty even if he drinks all the rivers of the world. In the grave: he will be compressed so tightly that his ribs permute, blazing in fire day and night and will face a baldheaded poisonous male serpent with two black spots over its eyes which are created of Fire and the fingernails of iron; each fingernail is equal to the distance covered in a day. It will address the deceased in a very roaring sound like thunder saying, "I am the baldheaded poisonous male serpent, My Lord commanded me to beat you for missing the Fajr Prayer until sunrise, the Dhuhr until Asr, Asr Prayer until Maghrib, Maghrib Prayer until 'Isha' and Ish until Fajr." Whoever he strikes him, he sinks in the earth for seventy arms deep and he will keep sinking therein until the Day of Judgment.