د اسلام حکم
1 Ruling in Islam
حکم، ملک او سلطان یو له بله ورته معنا لري، یعنې هغه واک چې قاعدې او قوانین عملي کوي، یا د امارت هغه دنده چې شریعت د مسلمانانو پر ذمه فرض کړې ده چې قائم یې کړي. د امارت دنده دا ده چې ظلم مخنیوی وکړي او هغه اختلافات حل کړي چې پیدا کیږي. په بل عبارت، حکم د سرپرستۍ معنا لري، لکه څنګه چې الله (ج) وحي کړې ده. الله (ج) فرمائي:
Ruling (al-hukm), reign (al-mulk) and authority (al-sultan) have the same meaning which is the authority that executes the rules, or it is the task of the leadership (al-imarah) which the Shar’a has made an obligation on Muslims to establish. The task of al-imarah is to avert injustice and to settle disputes that may arise. In other words the ruling means the guardianship, as revealed by Allah (swt). He (swt) says:
د الله تعالی اطاعت وکړئ او د رسول اطاعت وکړئ او هغه کسان چې له تاسو څخه د واک خاوندان دي۔ [د قرآن کریم، سورۃ النساء: ۵۹]۔ او ده (جل جلاله) نور هم فرمایلي دي:
“Obey Allah and obey the Messenger and those of you in authority.” [TMQ An- Nisa: 59] And He (swt) also says:
"که دوی دا خبره رسول ته او په دوی کې د واک خاوندانو ته ړاندې کړي وای." [د قرآن کریم، النساء: ۸۳] نو حکومت کول دا دی چې د خلکو چارو ته په فعال ډول پاملرنه وشي.
“If they had only referred it to the Messenger and those among them with authority.” [TMQ An-Nisa’: 83] Therefore to rule is to actively look after the people’s affairs.
چونکه اسلام یو داسې نظریه ده چې دولت، ټولنه او ژوند ټول په خپل احاطه کې راولي، نو حکم هم د دې یوه برخه ده، او مسلمانان مکلف دي چې دا حکم د دولت د قیام له لارې پلی کړي، یعنې د اسلامي قوانینو له مخې حکومت وکړي. د قرآن کریم په ډیرو آیتونو کې د هغه څه له مخې د حکم کولو فرض والی تایید شوی دی چې الله (ج) نازل کړي دي. الله (ج) فرمایي:
Since Islam is an ideology that covers the state, society and life as a whole, the ruling becomes part of it, and the Muslims are commanded to implement this ruling by establishing the state i.e. to govern by the Islamic laws. A host of verses have been revealed in the Qur’an confirming the obligation of ruling by what Allah (swt) has revealed. Allah (swt) says:
پس تاسو د هغه څه له مخې چې الله نازل کړي دي، د دوی تر منځ حکم وکړئ، او د هغه حق څخه چې تاسو ته راغلی، د دوی خواهشاتو ته پیروي مه کوئ. [TMQ Al-Ma’idah: 48]
“So judge between them by that which Allah has revealed and follow not their desires away from the truth that has come to you.” [TMQ Al-Ma’idah: 48]
هغه (سبحانه وتعالیٰ) همدا رنګه فرمایي:
He (swt) also says:
په هغه څه سره فیصله وکړه چې الله نازل کړي دي، او د دوی خواهشاتو پسې مه ځه، او له دې څخه ځان وساته چې دوی دې تا د هغه څه له یوې برخې څخه ګمراه نه کړي چې الله دې ته نازل کړي دي. [TMQ Al-Ma’idah: 49]
“Judge between them by that which Allah has revealed and follow not their desires and beware of them lest they seduce you from some part of that which Allah has revealed to you.” [TMQ Al-Ma’idah: 49]
الله (سبحانه وتعالى) فرمائی:
Allah (swt) says:
جوک چې د هغه څه له مخې فیصله نه کوي چې الله نازل کړي دي، نو دغه کسان کافران دي. [TMQ Al-Ma’idah: 44]
“Whosoever does not judge by that which Allah has revealed, such are disbelievers.” [TMQ Al-Ma’idah: 44]
«هرڅوک چې د هغه څه له مخې فیصله نه کوي چې الله نازل کړی، نو دغه کسان ظالمان دي.» [TMQ Al-Ma’idah: 45]
“Whosoever does not judge by that which Allah has revealed, such are oppressors.” [TMQ Al-Ma’idah: 45]
څوک چې د هغه څه له مخې فیصله نه کوي چې الله نازل کړي دي، نو دوی ظالمان دي۔ [TMQ Al-Ma’idah: 47]
“Whosoever does not judge by that which Allah has revealed, such are transgressors.” [TMQ Al-Ma’idah: 47]
هغه (سبحانه وتعالیٰ) همدا رنګه فرمایي:
He (swt) also says:
نه، ستا د رب قسم، دوی هیڅکله مؤمنان نه شي کیدای، تر هغه چې ستا څخه د خپلو ټولو شخړو په منځ کې د حکم غوښتنه ونه کړي، او بیا د هغه فیصلې په اړه په خپلو زړونو کې هیڅ تنګښت ونه مومي، بلکې په بشپړ تسلیمۍ سره ومني. [TMQ 4:65]
“But no, by your Lord, they can have no (real) faith until they make you judge in all disputes between them and find in their souls no resistance against your decisions, but accept them with the fullest submission.” [TMQ 4:65]
هغه (سبحانه وتعالیٰ) همدا رنګه فرمایي:
He (swt) also says:
"الله ته اطاعت وکړئ، او رسول ﷺ ته اطاعت وکړئ، او هغو کسانو ته چې ستاسو په منځ کې د امر خاوندان دي." [TMQ An- Nisa: 59]
“Obey Allah and obey the Messenger and those of you in authority.” [TMQ An- Nisa: 59]
هغه (سبحانه وتعالیٰ) همدا رنګه فرمایي:
He (swt) also says:
او کله چې تاسو د خلکو تر منځ قضاوت کوئ، نو په انصاف سره قضاوت وکړئ. [TMQ An-Nisa: 58]
“And if you judge between people, judge with justice.” [TMQ An-Nisa: 58]
دا د حکومت کولو او واک په اړه نورو ډیرو آیتونو ته اضافه ده. نور آیتونه هم نازل شوي چې د حکومت د مختلفو برخو تفصیل بیانوي؛ ځینې د پوځي قانون په اړه، ځینې د سیاسي قانون په اړه، ځینې د جزايي قانون په اړه، ځینې د ټولنیز قانون په اړه، او ځینې د معاملاتو د قانون په اړه، او نور. الله (سبحانه و تعالی) فرمایي:
This is in addition to many other verses dealing with ruling as an authority and power. Other verses have also been revealed providing details with respect to the different areas of ruling; some regarding military legislation, political legislation, criminal legislation, social legislation and the legislation of transactions as well as others. Allah (swt) says:
«هغو کافرانو سره جنګ وکړئ چې ستاسو تر ټولو نږدې دي، او باید هغوی ستاسو کې سختي وویني.» [TMQ At-Tauba: 123]
“Fight those of the disbelievers who are near you and let them find harshness in you.” [TMQ At-Tauba: 123]
هغه (سبحانه وتعالیٰ) همدا رنګه فرمایي:
He (swt) also says:
که تاسو په جګړه کې دوی ته مخ شئ، نو داسې برخورد وکړئ چې د هغوی شاته پاتې کسان وویریږي، ترڅو په یاد ولري. که تاسو د کوم قوم څخه خیانت ته ویره ولرئ، نو د هغوی تړون دوی ته بیرته وګرځوئ (ترڅو تاسو او دوی) په مساوي شرایطو کې وي۔ [TMQ Al-Anfal: 57- 58]
“If you come on them in the war, deal with them so as to strike fear in those who are behind them, that they may remember. If you fear treachery from any group throw back (their covenant) to them (so as to be) on equal terms.” [TMQ Al-Anfal: 57- 58]
هغه (سبحانه وتعالیٰ) همدا رنګه فرمایي:
He (swt) also says:
«وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ» [TMQ Al-Anfal: 61]
“And if they incline to peace, incline you also to it, and trust in Allah.” [TMQ Al-Anfal: 61]
هغه (سبحانه وتعالیٰ) همدا رنګه فرمایي:
He (swt) also says:
ای هغه کسانو چې ایمان یې راوړی دی، خپلې تړونونه (ژمنې) پوره کړئ. [TMQ Al-Ma’idah: 1]
“O you who believe fulfil the contracts (undertakings).” [TMQ Al-Ma’idah: 1]
او یو بل ترمنځ خپل مالونه په ناحقه مه خورئ، او نه یې د حاکمانو تر مخه داسې وسیله کوئ چې پوهیدلي د بل د مال یوه برخه په ناروا توګه وخورئ۔ [TMQ Al-Baqarah: 188]
“And eat up not your property among yourselves in vanity, nor seek by it to gain the hearing of the judges that you may knowingly devour a portion of the property of the others wrongfully.” [TMQ Al-Baqarah: 188]
او ای عقل والو! ستاسو لپاره په قصاص کې ژوند دی۔ [TMQ Al-Baqarah: 179]
“And there is (a saving of life) life for you in (the law of) retaliation, O men of understanding.” [TMQ Al-Baqarah: 179]
او غله، چې نارینه وي یا ښځه، دواړو لاسونه پرې کړئ، د هغوی د عمل سزا او د الله له لوري عبرتناکه مجازات په توګه. [TMQ Al-Ma’idah: 38]
“As for the thief, both male and female, cut off their hands, as a retribution for their deed and an exemplary punishment from Allah.” [TMQ Al-Ma’idah: 38]
«که دوی ستاسو لپاره شیدې ورکوي، نو هغوی ته د هغوی اجرت ورکړئ.» [TMQ 65:6]
“Then, if they suckle for you, give them their due payment.” [TMQ 65:6]
هغه څوک چې نعمت لري، باید له خپل نعمت څخه انفاق وکړي، او هغه څوک چې رزق یې تنګ وي، باید د هغه څه له مخې انفاق وکړي چې الله ورکړی دی. [TMQ At-Talaq: 7]
“Let him who has abundance spend of his abundance, and he whose provision is measured, let him spend according to what Allah has given him.” [TMQ At-Talaq: 7]
«د دوی له مالونو صدقه واخلئ، چې په هغې سره تاسو دوی پاکوئ.» [TMQ At-Tauba: 103]
“Take alms of their wealth, with which you may purify them.” [TMQ At-Tauba: 103]
د دې لپاره موږ د قانون پراخ کرښې د هغې مختلفو اړخونو کې ومومو، پدې کې نظامي، جزایي، سیاسي او معاملاتي اړخونه شامل دي، چې په سلګونو آیتونو او د رسول الله ﷺ د ډیرو صحیحو احادیثو کې ښکاره دي، او دا ټول د پلي کېدو او عملي کولو لپاره نازل شوي دي. دا احکام په واقعیت کې د رسول الله ﷺ د ژوند په زمانه کې، د خلفاء راشدینو په دوره کې، او هغو خلفاؤ په واکمنۍ کې چې ورپسې راغلل، عملي شوي دي. دا یوازې دا ثابتوي چې اسلام د واکمنۍ او دولت نظام دی، د ټولنې او ژوند نظام دی، او د امت او افرادو نظام دی. دا همدارنګه ثابتوي چې هیڅ دولت د واکمنۍ حق نه لري، تر هغه چې د اسلامي نظام پابند نه وي. اسلام به هیڅ وجود نه درلودای، که چیرې ژوندی نه وای، او داسې دولت په کې نه وای چې د هغې قواعد پلي کوي. اسلام یو دین او یوه عقیده ده، او دولت او د واکمنۍ نظام د هغې برخه دي. دولت هغه یوازینی قانوني ادارې ده چې اسلام یې د خپلو قوانینو د پلي کولو او په عامه ژوند کې د عملي کولو لپاره ټاکلې ده. اسلام به په هر حال کې د داسې دولت پرته نه وای شتون درلودای چې هغه پلي کوي. سربیره پردې، دولت یو سیاسي او بشري ادارې ده، نه یو مقدس یا روحاني ادارې. دې ته د تقدس مقام نه دی ورکړل شوی، او د هغې مشر هم معصوم صفات نه لري.
Thus, we find the broad lines of the legislation in its various aspect, including the military, criminal, political and transactions evident in hundreds of verses in addition to the numerous sound Ahadith of the Messenger of Allah (pbuh), which have all been revealed to be implemented and executed. They have effectively been implemented in the lifetime of the Messenger of Allah (pbuh), the period of the Khulafaa’ Ar-Rashidoon, as well as during the ruling of the Khulafaa’ who came after them. This could only prove that Islam is a system for ruling and state, for society and life, and for the Ummah and the individuals. It also proves that the state has no authority for ruling unless it adheres to the Islamic system. Islam would have no existence unless it was alive, represented by a state that implements its rules. Islam is a deen (religion) and an ideology, with the State and the ruling system being part of it. The State is the only legal body that Islam has laid down to implement its laws and execute them in public life. Islam would not exist without a state that implements it under all conditions. Furthermore, the State is a political and human entity, not a holy or spiritual one. It has no sainthood and its leader has no infallible characteristics.
د حکومت نظام هغه نظام دی چې د دولت شکل او کردار، د هغې بنسټ، ستنې او ارکان، هغه اساس چې دولت پرې ولاړ دی، د هغو بنسټیزو افکارو، مفهومونو او معیارونو سره یوځای چې د خلکو چارې پرې اداره کیږي، همدارنګه اساسي قانون او هغه قوانین چې پلي کیږي، ټاکي. دا یو ځانګړی او بې ساری نظام دی د یوې ځانګړې او بې ساري دولت لپاره، چې د بشریت ته معلومو نورو ټولو نظامونو څخه بالکل توپیر لري، خواه دا توپیر د هغه اساس له مخې وي چې پرې ولاړ دی، یا د هغو افکارو، مفهومونو او معیارونو له مخې چې د خلکو چارې پرې سمبالیږي، یا د هغه شکل له مخې چې غوره کوي، یا د هغو قوانینو او اساسي قانون له مخې چې عملي کوي.
The ruling system is the one that determines the shape of the State and its character, its foundation, pillars and bodies, and the basis upon which it is built, together with the basic thoughts, concepts and the criterion with which it looks after the affairs, as well as the constitution and the laws it It is a distinct and unique system for a distinct and unique state, being totally different from all other systems known to mankind whether in terms of the basis upon which it is built or the thoughts, concepts and criteria with which it deals with people’s affairs, or the shape that it takes or the laws and constitution it implements.