خلفائے راشدینؓ کی بیعت اور صحابہ کرامؓ کے اجماع پر غور کرنے سے یہ نتیجہ نکلتا ہے کہ خلافت بیعت کے ذریعے منعقد ہوتی ہے۔ ابوبکرؓ کی بیعت میں مدینہ منورہ کے مسلمانوں کے بااثر افراد (اہل الحل والعقد) کی بیعت ہی خلافت منعقد کرنے کے لیے کافی تھی۔ نہ مکہ مکرمہ کے مسلمانوں سے مشورہ کیا گیا، نہ جزیرۂ عرب کے دوسرے علاقوں میں رہنے والوں سے، بلکہ ان سے اس معاملے میں رائے تک نہیں لی گئی۔ عمرؓ کی بیعت کا معاملہ بھی یہی تھا۔ عثمانؓ کی بیعت کے بارے میں عبدالرحمن بن عوفؓ نے مدینہ کے مسلمانوں سے ان کی رائے دریافت کی اور صرف بااثر لوگوں پر اکتفا نہیں کیا۔ علیؓ کے لیے بیعت لی گئی تو مدینہ اور کوفہ کے اکثر لوگوں نے ان کی بیعت کی، اور وہ بیعت میں منفرد رہے۔ ان کی بیعت ان لوگوں کے حق میں بھی درست تھی جنہوں نے ان کی مخالفت کی اور ان سے جنگ کی، کیونکہ انہوں نے نہ کسی دوسرے شخص کی بیعت کی اور نہ ہی علیؓ کی بیعت پر اعتراض کیا، بلکہ وہ عثمانؓ کے خون کا قصاص مانگتے تھے (یعنی ان کے قتل کا بدلہ)۔ اس لیے ان کے بارے میں حکم یہ تھا کہ وہ باغی تھے جنہوں نے ایک خاص مسئلے کی بنا پر خلیفہ سے علیحدگی اختیار کی۔ اس صورت میں خلیفہ پر لازم تھا کہ ان کے سامنے معاملے کی وضاحت کرے اور ان سے جنگ کرے۔ ان باغیوں نے کوئی دوسری خلافت قائم نہیں کی۔

From reviewing what took place in the Bay’ah of the Khulafaa’ Ar- Rashidoon and the consensus of the Sahabah (Ijmaa’), one can conclude that the Khilafah is contracted by the Bay’ah. In the Bay’ah to Abu Bakr, the Bay’ah from the influential figures amongst the Muslims, (Ahlul Hall Wal ‘Aqd) in Madina alone was enough to contract the Khilafah. The Muslims of Makkah were not consulted, nor were those living in other parts of the Arabian Peninsula, indeed they were not even asked about their opinion concerning the matter. This was also the case in the Bay’ah to ‘Umar. With regards the Bay’ah to ‘Uthman, ‘Abdul Rahman Ibnu ‘Awf asked the Muslims of Madina regarding their opinion and He did not merely content himself by asking the influential people. When the Oath was taken for ‘Ali, most of the people of Madina and Kufa gave him their Bay’ah, and He was singled out in the Bay’ah. His Bay’ah was valid even for those who opposed him and fought against him because they never actually gave their Bay’ah to another man nor did they object to his Bay’ah. They rather demanded revenge for the blood of ‘Uthman (for his killing). So the verdict regarding them was that they were rebels who withdrew from the Khaleefah over one particular issue. In this instance the Khaleefah had to explain the situation to them and fight against them. These rebels did not establish another Khilafah.

تمام دا څه چې پیښ شول، په تیر وخت کې وشول - د خلیفه لپاره د مدینې د خلکو بیعت، د نورو سیمو په پرتله یوازې د پلازمینې د خلکو له خوا - د صحابه کرامو په شتون کې. هیڅوک دې ته اعتراض ونه کړ او دا کار یې ونه غنده چې دې ډول عمل د مدینې د خلکو پورې محدود وي. دا د صحابه کرامو عمومي اجماع (اجماع) ګڼل کیږي، چې دا خبره ښئي چې هغه کسان چې د حکومت په موضوعاتو کې د مسلمانانو نظر استازیتوب کوي، کولی شي خلافت وټاکي. دا یوازې له دې امله ده چې هغه بانفوذ خلک او د مدینې خلکو اکثریت، په هغه وخت کې د اسلامي دولت د ټولو سیمو د امت د نظر د استازو اکثریت وو په حکومتي موضوعاتو کې.

All of this occurred in the past - the Bay’ah for the Khaleefah by the people of the capital to the exclusion of the other regions - in the presence of the Sahabah. Nobody objected to or condemned that such action be confined to the people of Madina. This is considered to be a general consensus of the Sahabah (Ijmaa’) that states that those who represent the Muslims’ opinion in matters relating to ruling can contract the Khilafah. This is simply because the influential people and the majority of the people of Madina, were the majority of those who represented the opinion of the Ummah regarding the ruling matters, all over the territories of the Islamic State at the time.

لہٰذا، خلافت اس وقت منعقد ہوتی ہے جب اس امت اسلامیہ کی اکثریت کے نمائندوں سے بیعت لی جائے جو آخری خلیفہ کی حکومت کے تحت رہتی ہے، اور جس کی جگہ کسی دوسرے خلیفہ کا تقرر مطلوب ہو، جیسا کہ خلفائے راشدین کے دور میں ہوا۔ ان کی بیعت، بیعتِ انعقاد شمار ہوگی، جبکہ دوسروں کے لیے، خلافت منعقد ہوجانے کے بعد، ان کی بیعت بیعتِ طاعت کے طور پر شمار ہوگی، یعنی خلیفہ کی اطاعت کی بیعت، نہ کہ بیعتِ انعقاد۔

Therefore, the Khilafah is contracted if the Bay’ah was taken from those who represent the majority of the Islamic Ummah that lives under the authority of the (last) Khaleefah, in whose place another Khaleefah is sought to be appointed, as it was the case at the time of the Khulafaa’ Ar- Rashidoon. Their Bay’ah would constitute a Bay’ah of contract, while for the others, once the Khilafah has been contracted; their Bay’ah would be classed as a Bay’ah of obedience, i.e. a Bay’ah of allegiance to the Khaleefah and not a Bay’ah of contract.

یو داسې حالت به وای چې یو خلیفه مړ شوی یا له منصب څخه لیرې شوی وای او د هغه د ځای ځانشین ته لټون کېده. مګر که هیڅ خلیفه په واک کې نه وای او مسلمانان په دې مکلف وای چې د شریعت د احکامو د تطبیق او د اسلامي دعوت د نړۍ ته رسولو لپاره یو خلیفه وټاکي. دا حالت د ۱۳۴۳ هجري کال (۱۹۲۴ع) کې د استانبول د اسلامي خلافت له ړنګیدو راهیسې دی. د اسلامي نړۍ هر هېواد دا حق لري چې یو خلیفه ته بیعت وکړي، او په دې ډول خلافت هغه ته قرارداد کېږي. که د اسلامي نړۍ کوم هېواد یو خلیفه ته بیعت وکړي او خلافت هغه ته قرارداد شي، نو په نورو ټولو هېوادونو کې اوسېدونکو ټولو مسلمانانو باندې فرض کېږي چې هغه ته د اطاعت بیعت، یعنې د وفادارۍ بیعت وکړي، وروسته له هغه چې د خپل هېواد د مسلمانانو په بیعت خلافت هغه ته قرارداد شوی وي. دا حکم د هېواد د لوئ والي پرواه نه کوي، لکه مصر، ترکیه او اندونیزیا، یا کوچنی، لکه اردن، تونس او لبنان. مګر دا هېواد باید څلور شرطونه پوره کړي.

This would be the case if there was a Khaleefah who died or was removed and a new Khaleefah was sought to replace him. However, if there was no Khaleefah at all in office, and the Muslims were under obligation to appoint a Khaleefah for them to implement the rules of the Shar’a and to convey the Islamic call to the world. This has been the case since the destruction of the Islamic Khilafah in Istanbul in the year 1343 Hijri (1924). Every country in the Islamic world would be eligible to give Bay’ah to a Khaleefah and thus the Khilafah would be contracted to him. If any country throughout the Islamic world gave Bay’ah to a Khaleefah and the Khilafah was contracted to him, then it would become an obligation on all the Muslims living in all the other countries to give him the Bay’ah of obedience, i.e. the Bay’ah of allegiance after the Khilafah was contracted to him by the Bay’ah of the Muslims in his country. This is regardless of the size of that country, big like Egypt, Turkey and Indonesia or small like Jordan, Tunisia and Lebanon. However, this country must fulfill four conditions:

لومړی. هغه ځواک چې په هغه هیواد کې وي باید یوازې د مسلمانانو پر بنسټ ولاړ وي، او باید د غیر اسلامي هیواد یا غیر اسلامي نفوذ تابع نه وي.

Firstly. The authority in that country must depend on the Muslims only and should not depend on a non-Islamic country or a non-Islamic influence.

دوهم. د هغه هیواد د مسلمانانو امنیت باید د اسلام په نوم وساتل شي، نه د کفر په نوم. دا پدې معنا ده چې د هیواد ساتنه د داخلي یا بهرني ګواښ څخه باید یوازې د یوې مسلمانې ځواک لخوا د اسلام ساتنه وي، په دې حیث چې دا یو په بشپړ ډول اسلامي ځواک دی.

Secondly. The security of the Muslims in that country must be guaranteed in the name of Islam, not in the name of Kufr. This means that the protection of the country against domestic or foreign threat should be a protection of Islam solely by a Muslim force, in its capacity as a purely Islamic force.

دريمه: د اسلام پلي کول باید سمدستي، په همه اړخیزه او بنسټیز ډول پیل شي، او دا هېواد باید د اسلامي دعوت په رسولو کې برخه واخلي.

Thirdly. The implementation of Islam should take place with immediate effect in a comprehensive and radical manner, and that country must be involved in conveying the Islamic Call.

څلورم. خلیفه باید ټول د قرارداد شرطونه پوره کړي؛ که څه هم هغه د ترجیح شرطونه پوره کول اړین نه دي، ځکه چې اصلي اهمیت د قرارداد شرطونو لري.

Fourthly. The Khaleefah must fulfil all the contractual conditions; although He needs not fulfil the conditions of preference, since what really matters are the conditions of the contract.

که آن کشور این څلور شرطونه پوره کړي، نو د هغې کشور بیعت به یوازې د خلافت د تاسیس لپاره کافي وي، که څه هم دا د اسلامي امت د ډیرو مشرانو استازیتوب نه کوي. دا ځکه چې د خلافت تاسیس فرض کفایه دی، او څوک چې دا فریضه په قانوني ډول ترسره کړي، هغه به دا مکلفیت پوره کړی وي. په دې حال کې چې د بیعت لپاره د ډیرو مشرانو شرط یوازې هغه وخت پلي کیږي کله چې خلافت موجود وي او د مړ شوي خلیفه یا د لیرې شوي خلیفه د ځای ناستي لپاره خلیفه غوښتل کیږي. خو که هیڅ خلافت نه وي او موږ د تاسیس هڅه وکړو، نو د دې حقیقت له امله چې دا په قانوني ډول تاسیس شوی، خلافت به هغه خلیفه ته په قرارداد سپارل کیږي څوک چې د قرارداد شرطونه پوره کوي، د هغو مسلمانانو له شمیره پرته چې هغه ته یې بیعت کړی وي. ځکه په هغه وخت کې اصل شی د هغه فریضې تاسیس دی چې مسلمانانو د درې ورځو څخه زیات موده هیره کړې وه. د دې فریضې له پامه غورځولو سره، دوی د خپل غوره کولو حق له لاسه ورکوي. له همدې امله، په دې حالاتو کې هرڅوک چې دا فریضه ترسره کړي، د هغه لپاره کافي دی چې خلافت ورسره قرارداد شي. کله چې په هغه کشور کې خلافت تاسیس شي او په حقیقت کې یو خلیفه ورسره قرارداد شي، نو ټول مسلمانان په دې مکلف دي چې د خلافت د بیرغ لاندې راشي او خلیفه ته بیعت وکړي، که نه نو د الله (ج) په وړاندې گناهګار به وي. خلیفه باید دوی ته بلنه ورکړي چې هغه ته بیعت وکړي. که دوی انکار وکړي، نو په دوی باندې د باغیانو (بغاة) حکم تطبیق کیږي، او خلیفه باید د دوی سره جنگ وکړي تر دې چې دوی د هغه د وفاداری لاندې راشي. که د لومړي خلیفه لپاره بیعت وشي، او د هغه خلافت په قانوني ډول د څلورو شرطونو په پوره کېدو سره ثابت شي، نو په همدې هېواد یا په بل هر هېواد کې که بل چاته بیعت ورکړل شي او هغه خپل ځان خلیفه وګڼي، نو مسلمانانو باندې فرض دی چې د دوهم "خلیفه" سره جګړه وکړي تر هغو چې هغه د لومړي خلیفه لپاره بیعت ورنکړي. په عبدالله بن عمرو بن العاص رضي الله عنهما څخه روایت دی چې هغه له رسول الله ﷺ څخه اورېدلي چې فرمايل:

Should that country satisfy these four conditions then the Bay’ah of that country alone would have established the Khilafah, even if it did not represent the majority of the influential people within the Islamic Ummah. This is because establishing the Khilafah is an obligation of sufficiency (Fard Kifayah), and whoever performs that duty legitimately would then have accomplished the obligation. However, stipulating that the Bay’ah should be by most of the influential people would only apply if the Khilafah existed and a Khaleefah was sought to succeed the deceased Khaleefah or one who had been removed. But if there was no Khilafah at all and we sought to establish one, then the fact that it was established legitimately, the Khilafah would be contracted to any Khaleefah who fulfilled the contractual conditions, regardless of the number of Muslims who had given him the Bay’ah. For what matters at that point in time is the establishment of a duty that Muslims have neglected for a period that has exceeded three days. Their neglect of that duty would strip them of their right to choose whom they want. Therefore, under these circumstances, whoever performs the duty would be enough for the Khilafah to be contracted by them. Once the Khilafah was established in that country, and the Khilafah was effectively contracted to a Khaleefah, all the Muslims would be obliged to come under the banner of the Khilafah and give their Bay’ah to the Khaleefah, otherwise they would be sinful before Allah (swt). The Khaleefah should invite them to give the Bay’ah to him. If they were to refuse then the verdict regarding the rebels (Bughat) would apply on them, and the Khaleefah should fight against them until they entered under his loyalty. If the Bay’ah were to be given to another Khaleefah in that country, or in any other country for that matter, once the Bay’ah had been given to the first Khaleefah, and the Khilafah had been legitimately contracted to him with the four conditions being fulfilled. The Muslims would then be obliged to fight against the second ‘Khaleefah’ until He had given his Bay’ah to the first Khaleefah. It has been narrated on the authority of ‘Abdullah Ibnu ‘Amru Ibn al-‘A‘as that He heard the Messenger of Allah (pbuh) say:

«هرکس که با امامی بیعت کند، دست خود را در دست او بگذارد و میوه‌ی دلش را بدهد، باید تا جایی که بتواند از او فرمان ببرد، و اگر کسی دیگر آمد تا با او منازعه کند، باید گردن آن مرد را بزنید.» خلیفه همچنان کسی است که مسلمانان را زیر پرچم اسلام متحد می‌کند. پس هنگامی که خلافت برقرار شد، جماعتِ مسلمانان وجود می‌یافت، و پیوستن به آن بر مسلمانان واجب می‌شد، و جدا شدن از آن گناه است. بخاری و مسلم از ابن عباس روایت کرده‌اند که رسول خدا ﷺ فرمود:

“Whoever pledged allegiance to an Imam giving him the clasp of his hand and the fruit of his heart shall obey him as long as He can, and if another comes to dispute with him you must strike the neck of that man.” The Khaleefah is also the one who unites the Muslims under the banner of Islam. So once the Khilafah was established, the Jama’ah (community) of the Muslims would have existed, and it becomes an obligation upon the Muslims to join it, and it is a sin to alienate oneself from it. Al-Bukhari and Muslim narrated from Ibnu ‘Abbas that the Messenger of Allah (pbuh) said:

"هرچه کسی در امیر خود چیزی ببیند که او را ناخوش آید، باید صبر کند، زیرا هر که به اندازه یک وجب از جماعت جدا شود و در همین حال بمیرد، مانند مردن در جاهلیت مرده است." مسلم همچنین از ابن عباس روایت کرده است که رسول الله ﷺ فرمود:

“If anyone sees in his Ameer something that displeases him, let him remain patient, for behold! He who separates himself from the Jama’ah (community) by even so much as a hand span and dies thereupon He has died the death of Jahiliyyah.” Muslim also reported on the authority of Ibnu ‘Abbas that the Messenger of Allah (pbuh) said:

«که څوک په خپل امیر کې څه ولیدل چې دې ته یې بد لګي، نو هغه باید صبر وکړي، ځکه څوک چې د سلطان (حاکمیت) څخه د یوې وجب هم جلا شي او پر همدې حال مړ شي، هغه د جاهلیت په مرګ مړ شوی دی.» له دې دوو احادیثو څخه دا معلومېږي چې د جماعت (ټولنې) او د سلطان (حاکمیت) سره ملګرتیا واجب ده۔

“If anyone sees in his Ameer something that displeases him let him remain patient, for if anyone separates himself from the Sultan (authority) by even so much as a hand span and dies thereupon, He has died the death of Jahiliyyah.” We gather from these two Ahadith that adherence to the Jama’ah (the community) and to the Sultan (authority) is obligatory.

غیرمسلمانوں کا بیعت میں کوئی حق نہیں۔ یہ اس لیے کہ یہ اسلام پر بیعت ہے، یعنی اللہ کی کتاب اور اس کے رسول ﷺ کی سنت پر۔ یہ اسلام، کتاب اور سنت پر ایمان کو لازم کرتی ہے۔ غیرمسلم حکمرانی کے عہدوں پر نہیں ہو سکتے اور نہ ہی حکمران کا انتخاب کر سکتے ہیں، کیونکہ مسلمانوں پر ان کا کوئی راستہ (اختیار) نہیں، اور بیعت میں ان کی کوئی رائے نہیں۔

The non-Muslims have no right in the Bay’ah. This is because it is a Bay’ah on Islam, i.e. on the Book of Allah (swt) and on the Sunnah of His Messenger (pbuh). It necessitates Iman (belief) in Islam, in the Book and the Sunnah. The non-Muslims can’t be in the ruling positions nor can they elect the ruler, because there is no way (power) for them over the Muslims, and they have no say in the Bay’ah.