آیا تاریخ تاکنون کسی را شناخته که بتواند پس از رها شدن این هیولای الکلیسم در میان یک ملت، آن را مهار کند؟
Has history ever known anyone else with the ability to tame the beast of alcoholism once it has been unleased upon a nation?
چرا مسلمانان توانستند آن را کنار بگذارند؟ پیامبر صلی الله علیه وسلم ﷺ این را در زمان حیات خود در میان مردمی به دست آورد که شکوه و درآمدشان با شراب گره خورده بود. او ﷺ با پیروی از نقشه‌راه الهی تدریج‌گرایی، شاهد آن بود که برنامه‌ی روشمند او (نگاه کنید به فصل ۴) به جایی رسید که شراب در خیابان‌های مدینه جاری شد، در حالی که مسلمانان آنچه را از خمره‌های شراب خود باقی مانده بود خالی کردند.۱۵۷
آیا کسی دیگر هرگز توانسته است رسوم دیرینه‌ی چندهمسری بی‌حد و حصر، قوانین ارث که تنها به مردان می‌رسد، و کشتن نوزادان دختر را ممنوع کند، تا چه رسد به این‌که چنین کاری را در این بازه‌ی زمانی کوتاه انجام دهد؟ برای نمونه، همه‌ی قوانینی که امروز در هند برای مقابله با کشتن نوزادان دختر وضع شده‌اند، پس از بیش از یک قرن اجرای سخت‌گیرانه، این رویه را از میان نبرده‌اند.۱۵۸
آیا تاکنون در تاریخ، پیش یا پس از دوران پیامبر صلی الله علیه وسلم ﷺ، نمونه‌ای مشابه وجود داشته است که نژادپرستی قومی در نظر و عمل چنین به‌شدت کاهش یابد؟ بسیاری از معاصران او که نژادپرستان عرب متعصبی بودند، به رهبری غیرعرب‌ها و بردگان آزادشده تن دادند.
Why were Muslims able to just give it up? The Prophet صلى الله عليه وسلم achieved that within his lifetime in a people whose glory and income was interlocked with wine. Following a divinely charted roadmap of gradualism, he صلى الله عليه وسلم was able to witness his methodical program (see Chapter 4) culminate in wine flowing in Madinah’s streets as its Muslims emptied what remained of their own wine barrels.157 Has anyone else ever been able to ban the age-old customs of unrestricted polygyny, male-only inheritance laws, and female infanticide—let alone in such a short span of time? All the laws in today’s India, for instance, designed to combat female infanticide have not eradicated the practice after more than a century of strict enforcement.158 Has there ever been another historical parallel before or after the Prophet’s صلى الله عليه وسلم era where ethnic chauvinism declined so dramatically in both theory and practice? Many of his contemporaries who were vehement Arab supremacists became people who conceded to the leadership of non-Arabs and former slaves.
سالم، آزادشدهٔ ابوحُذیفه، به سبب مهارتش در تلاوت قرآن، بزرگترین یاران پیامبر ﷺ را در نماز امامت میکرد. خلیفه عمر بن خطاب یک بار پرسید که چرا والی مکه، در غیاب خود، ابنابزی، یکی دیگر از آزادشدگان، را برای اداره پایتخت دینی اسلام برگزیده است. او به عمر گفت که این انتخاب به سبب تسلط ابنابزی بر قرآن و احکام آن درباره تقسیم میراث بوده است. عمر با نقل این سخن از پیامبر ﷺ که فرمود: «خداوند به سبب این قرآن گروهی را بالا میبرد و گروهی دیگر را به سبب آن پایین میآورد»، این توجیه را پذیرفت. ملا علی قاری (درگذشت ۱۰۱۴ ق / ۱۶۰۵ م) درباره این حدیث گفت: این پدیده در این واقعیت دیده میشود که در میان پیشینیان صالح ما، بیشتر عالمان آزادشده بودند و با این حال، رهبران بیچونوچرای امت مسلمان و چشمههای رحمت آن بودند، در حالی که کسانی از تبار شاهی که عالم نبودند، در حوزههای نادانیشان فراموش شدند.161
Sālim , the freed slave of Abū Ḥudhayfah, would lead the senior-most Companions of the Prophet صلى الله عليه وسلم in prayer due to his skill in reciting the Qur’an.159 The caliph ‘Umar ibn al-Khaṭṭāb once inquired why the Meccan governor had left Ibn Abzā , another freed slave, of all people to preside over the religious capital of Islam during his absence. He told ‘Umar that this choice was in light of Ibn Abzā’s mastery of the Qur’an and its laws on estate distribution. ‘Umar expressed his approval of this justification by reporting that the Prophet صلى الله عليه وسلم did in fact say, “Allah elevates people in rank by virtue of this Qur’an and demotes others because of it.”160 Mulla ‘Alī al-Qārī (d. 1605) commented on this hadith, saying, This phenomenon is observable in the fact that among our righteous predecessors, most of the scholars were freed slaves, and yet they were the undisputed leaders of the Muslim nation and its fountains of mercy while those with royal ancestry who weren’t scholarly were forgotten in their spheres of ignorance.161
یکی از روایت‌های گویای این هنجارهای دگرگون‌شده، برخورد مستندِ عطاء بن أبی رباح (درگذشته ۷۳۲ میلادی)، یکی از برجسته‌ترین قاضیان نخستین مکه، با سلیمان بن عبدالملک (درگذشته ۷۱۷ میلادی)، خلیفهٔ أموی است که بر بزرگترین امپراتوری شناخته‌شده تا آن زمان در تاریخ بشر فرمان می‌راند. عطاء برده‌ای آزادشده بود که سیاهپوست، نابینا و معلول بود و در بسیاری از سال‌های نخست زندگی‌اش بی‌خانمان بود. با این همه، دگرگونی‌های بنیادینی که اسلام در پویایی تحرک اجتماعی پدید آورده بود چنان بود که در مدت یک نسل، هیچ‌یک از این محرومیت‌های اجتماعی نتوانست مانع از آن شود که او در برابر سلیمان که از نظر سیاسی و نظامی قدرتمندترین مرد زمانهٔ خود بود، از منزلتی برخوردار باشد. هنگامی که سلیمان در مکه به عطاء روی آورد تا در امور دینی با او مشورت کند و بیم داشت که مناسک حج را درست به جا آورده باشد، این قاضی پارسا بی‌آنکه حتی به روی او نگاه کند پاسخ داد و تأکید کرد که به دریافت هیچ ثروت یا جایگاهی از سوی حاکم علاقه‌ای ندارد. سلیمان که احترام و تملقی را که به آن عادت داشت نمی‌دید، رو به فرزندانش کرد و گفت: «پسرانم، در جست‌وجوی دانش مقدس پیگیر باشید، زیرا هرگز خواری‌ای را که در برابر آن برده سیاهپوست متحمل شدم فراموش نخواهم کرد.»162
A telling account of these revolutionized norms is the well-documented encounter between ‘Aṭā’ ibn Abī Rabāh (d. 732), one of the foremost early judges of Mecca, and Sulaymān ibn ‘Abdil- Malik (d. 717), the Umayyad caliph who ruled over the largest empire known until that point in human history. ‘Aṭā’ was a freed slave who was black, blind, disabled, and had been homeless for many years of his early life. However, the dynamics of social mobility had undergone such significant changes with the advent of Islam that, within one generation, none of these social disadvantages could prevent him from enjoying prestige over Sulaymān who was, in the politico-military sense, the most powerful man alive at the time. When he approached ‘Aṭā’ in Mecca to consult him on religious matters, anxious to confirm that he was performing the Hajj rites correctly, the pious judged answered without ever facing him, to assert that he was not interested in being awarded any fortune or status from the ruler. Not finding the regard and flattery he was accustomed to receiving, Sulaymān turned to his children and said, “My sons, be relentless in your pursuit of sacred knowledge, for I will never forget our humiliation in front of that black slave.”162
این‌ها تنها برخی از موفقیت‌های یگانه‌ای است که خداوند به پیامبر نهایی ﷺ عطا فرمود. خوانندگان بی‌طرف تاریخ گواهی خواهند داد که هر یک از این‌ها به‌تنهایی دستاوردی شگفت‌انگیز است، و با این حال این‌ها و بیشتر از این‌ها به دست نسلی تحقق یافت که زیر تربیت ﷺ او شکل گرفته بود. او کسانی را که زیر تربیتش بودند از قومی وحشی و بی‌قانون به بهترین امت ممکن تبدیل کرد. بی‌همتا بودن این دستاورد تاریخی خود نشانه‌ای دیگر است که این کار جز کاری از جانب خداوند نمی‌توانست باشد. همان‌گونه که خداوند در قرآن می‌فرماید: ﴿وَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ ۚ لَوْ أَنفَقْتَ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مَّا أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ وَلَٰكِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ ۚ إِنَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ﴾ [الأنفال: ۶۳]. «و میان دل‌هایشان الفت انداخت. اگر آنچه را در زمین است همه انفاق می‌کردی، نمی‌توانستی میان دل‌هایشان الفت اندازی، ولی خدا میان ایشان الفت انداخت. بی‌گمان او شکست‌ناپذیر و حکیم است.»163
Captured here are just some of the unique successes granted by God to the Final Prophet صلى الله عليه وسلم. Impartial readers of history will attest that each one of these is an astonishing accomplishment on its own, and yet these and more were actualized by the generation molded under his صلى الله عليه وسلم care. He transformed those under his tutelage from a savage and lawless people to the best community possible. The unparalleled nature of this historical achievement serves as another sign that this could only be an act of God. As Allah says in the Qur’an, “And [He] brought together their hearts. If you had spent all that is in the earth, you could not have brought their hearts together; but Allah brought them together. Indeed, He is Exalted in Might and Wise.”163
پس از آن، تمدن‌های مسلمان به‌طور کلی، برای نزدیک به یک هزاره، و به‌ویژه در قرن‌های نخست، به‌سبب تعادل متمایزشان میان معنویت، اخلاق، عدالت، برادری، پویایی علمی و اندیشهٔ پیشرو شناخته می‌شدند.
Thereafter, Muslim civilizations in general, for almost a millennium but especially during the earlier centuries, were recognized for their distinctive balance of spirituality, morality, justice, fraternity, scientific vibrancy, and progressive thought.
روشن بود که اسلام آرمان‌های روشن‌اندیشانه‌ای ارائه می‌داد که اگرچه همیشه به‌طور کامل پذیرفته و محقق نشد، با این وجود، جهش‌های شگفت‌انگیزی در رفاه فردی و اجتماعی الهام بخشید.
It was clear that Islam offered enlightened ideals which, while not always fully embraced and realized, nevertheless inspired some incredible leaps in individual and societal wellbeing.
درک این مطلب که عقب‌ماندگی کنونی برخی کشورهای مسلمان در جنبه‌های معینی ممکن است توانایی برخی افراد را برای قدردانی از عظمت تاریخی تمدن اسلامی کاهش دهد، دشوار نیست. با این حال، باید مراقب باشیم که آن وضعیت اسفبار امروز را به دوران‌های طلایی گذشته‌ی مسلمانان، که درخشان و استثنایی بودند، پس‌افکنی نکنیم. مسلماً، اگر اسلام از جانب خداوند است که کامل است، اما پیروانش پس از پیامبران ﷺ کامل نبوده‌اند، پس جای شگفتی نیست که در هر عصری از تاریخ بشر، لحظات تاریک و دردناکی وجود داشته باشد.
It is understandable that the underdevelopment—in certain respects—of many Muslim countries today may detract from some people’s ability to appreciate the historical greatness of Islamic civilization. However, we must be careful not to back-project that sad state today onto the terrific and exceptional “golden ages” of the Muslim past. Certainly, if Islam is from the Divine who is perfect but its practitioners after the prophets were not, then it should not be surprising that dark painful moments exist in every epoch of human history.
اما تنها در چهارصد تا پانصد سال گذشته بود که جهان اسلام چنین شکست‌های بزرگ و بی‌سابقه‌ای را تجربه کرد، و آن هم تنها زمانی که مسلمانان از فهم و عمل درست به اسلام منحرف شدند. اما تا زمانی که مسلمانان به دینشان احترام لازم را می‌گذاشتند و آن را درست و با تعهد دینی رعایت می‌کردند، ذلت‌هایی به این بزرگی امروز وجود نداشت. این یک واقعیت تاریخی قابل اثبات است که مسلمانان هرگاه به اسلام و هدایت پیامبرشان ﷺ پایبندتر بودند، شکوفا می‌شدند [164]. این برخلاف اروپا و قاره آمریکا است، برای نمونه، که رنسانسشان با جدا کردن ایمان از زندگی عمومی یا کنار گذاشتن کامل آن به پیش رانده شد. به همین دلیل است که بسیاری از جهان مدرن با این ایده که «کلیسا و دولت» در هم آمیخته شوند مخالف است، زیرا در حافظه جمعی آنان، دین همان زنجیری بود که در گذشته مانع پیشرفت و ترقی می‌شد. از این رو، احساس غالب، به‌ویژه در غرب سکولار، این است که احیای دین مستلزم بازگشت به عقب‌ماندگی و رکود است. اما بر پایه تجربه ما مسلمانان، دین و قدرت معنوی نیروهای محرکی بودند که مسلمانان نخستین را به برتری در امور دنیوی و اخروی برمی‌انگیختند. ایجاد این تمایز به خوانندگان تیزبین تاریخ کمک بسیاری می‌کند تا بدگمانی‌هایی را که بافت کنونی ما درباره فایده دین به‌طور کلی، و سهم عمیق اسلام در جهان به‌طور خاص، ایجاد کرده کنار بگذارند. کسانی که، صرف‌نظر از شمار حقایق آشکاری که ارائه میشود، در پذیرفتن این دستاوردها تلاش می‌کنند، احتمالاً از چارچوبی به گفتگو می‌نگرند که در آن نمی‌توانند «دین» را جز مترادفی برای نظام‌های ساختهٔ بشر که مدت‌هاست منسوخ شده‌اند، تصور کنند. این بار روانی بر پایه آسیب تمدنی به ارث‌رسیده از این نظام‌های اعتقادی بنا شده و کلیشه‌ها و تعمیم‌های نادرستی را درباره «دین» پدید میآورد که بسیاری از مردم امروز نمی‌توانند از آن رها شوند. اما در نهایت، کسانی که شجاعت زیر سؤال بردن پیش‌فرض‌های خود را داشته باشند، همچنان به این نتیجه خواهند رسید که محمد ﷺ باید پیامبری از سوی خدا بوده باشد، و که او و تعالیم او مسئول دستاوردها و موفقیت‌های یگانه بسیاری بوده‌اند.
However, only in the last 400-500 years did the Muslim world suffer such great and unprecedented setbacks, and only when Muslims strayed from the proper understanding and practice of Islam. But for as long as Muslims gave due respect to their religion, observing it correctly and religiously, disgraces of today’s magnitude were non-existent. It is a demonstrable historical reality that Muslims thrived whenever there was greater adherence to Islam and the guidance of their Prophet 164 .صلى الله عليه وسلم This is unlike Europe and the Americas, for instance, whose renaissance was propelled by separating their faith from public life or dismissing it altogether. It is for this same reason that much of the modern world is averse to the idea of merging “church and state,” because in their collective memory, religion was the very shackle that hindered progress and advancement in the past. Hence, a dominant sentiment especially in the secular West is that the revival of religion necessitates a return to backwardness and stagnation. But in our experience as Muslims, religion and spiritual strength were the driving forces that motivated the early Muslims to excel in both their worldly and otherworldly pursuits. Making that distinction will greatly assist the discerning readers of history to shed the suspicisions our current context fosters surrounding the utility of religion in general, and Islam’s profound contributions to the world in particular. People who struggle, irrespective of how many hard facts are presented, to acknowledge these achievements, are likely engaging the conversation from a paradigm in which one is unable to perceive “religion” as anything but a synonym for the man-made systems that have long become obsolete. This psychological baggage is predicated on an inherited civilization trauma from these belief systems and generates the stereotypes and overgeneralizations about “religion” that many people cannot escape today. But ultimately, those with the courage to challenge their presuppositions will continue to recognize that Muhammad صلى الله عليه وسلم must have been a prophet of God, and that he and his teachings were responsible for many unique accomplishments and successes.
