۵.۲۰ پیشدستی کردن بر پرسشگر
5.20 Preempting The Questioner
همانگونه که قرآن توصیف میکند عیسی علیه السلام اسرار پنهانشده در اعماق خانههای مردم را به آنان بازگو میکرد،۳۱۰ معمول بود که پیامبر محمد ﷺ افکار درونی کسانی را که با ایشان در ارتباط بودند مطرح میکرد. برای نمونه، وابصة بن معبد روایت کرده است: نزد رسول خدا ﷺ آمدم و ایشان فرمود: «آمدهای تا دربارهٔ نیکی و گناه بپرسی؟» گفتم: «آری.» پیامبر ﷺ دستش را جمع کرد، به سینهام زد و فرمود: «با دلت مشورت کن، با دلت مشورت کن، با دلت مشورت کن. گناه آن است که جانت را ناآرام میکند و در سینهات مردد میماند، هرچند مردم پیوسته به تو خلاف آن را توصیه کنند.»۳۱۱ همچنین عایشه، همسر پیامبر، گزارش میدهد که ایشان ﷺ روزی به او فرمود: «یا خودت به من میگویی، یا لطیفترین و آگاهترین (خداوند) مرا خبر میدهد… آیا گمان کردی که خدا و پیامبرش به تو ستم خواهند کرد؟» عایشه پاسخ داد: «آنچه مردم پنهان میکنند، خدا میداند... آری، همینطور است.»۳۱۲ امام نووی تصریح میکند که همهٔ نسخههای خطی «آری، همینطور است» را به عایشه نسبت میدهند. به بیان دیگر، این پرسشی نبود که پیامبر ﷺ به آن پاسخ مثبت داده باشد، بلکه گویی عایشه با خود دربارهٔ واقعیتی که همان لحظه گواهی داده بود هممعنا شده است.313
Just as the Qur’an describes Jesus telling others about the secrets they concealed in the depths of their homes,310 it was common for the Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم to address the inner thoughts of those he interacted with. For instance, Wābiṣah ibn Ma‘bad narrated: I came to the Messenger of Allah صلى الله عليه وسلم and he said, “You came to ask about righteousness and sin?” I said, “Yes.” He صلى الله عليه وسلم closed his hand, tapped my chest, and said, “Consult your heart. Consult your heart. Consult your heart. Sin is what discomforts your soul and wavers in your chest, even if the people continue to advise you otherwise.”311 Similarly, ‘Āishah , the Prophet’s wife, reports that he صلى الله عليه وسلم once told her, “You will either tell me, or the Most Subtle, the Most Acquainted, will inform me… Did you think that Allah and His Messenger would shortchange you?” She responded, “Whatever people conceal, Allah knows... Yes, indeed.”312 Imam al-Nawawī comments that all the manuscripts attribute “Yes, indeed” to ‘Āishah . In other words, it was not an inquiry which the Prophet responded to in the affirmative, so it was as if she was agreeing with herself about the reality she had just attested to.313
۳۱۰ قرآن ۳:۴۹
310 The Qur’an 3:49.
311 ابن حنبل، مسند أحمد، 29:533 #18006؛ سندش حسن (مقبول) است به گفته النووی در الأربعین النوویة، #27.
311 Ibn Ḥanbal, Musnad Aḥmad, 29:533 #18006; a ḥasan (acceptable) chain according to al-Nawawī in al-Arba‘īn al-Nawawīyah, #27.
مسلم، صحیح مسلم، ۲:۶۶۹ #۹۷۴.
312 Muslim, Ṣaḥīḥ Muslim, 2:669 #974.
۳۱۳ یحییٰ بن شرف النووی، شرح صحیح مسلم (بیروت: دار احیاء التراث العربی، ۱۹۷۲م)، ج ۷، ص ۴۴۔
313 Yaḥyá ibn Sharaf al-Nawawī, Sharḥ Ṣaḥīḥ Muslim (Beirut: Dār Iḥyā’ al-Turāth al-‘Arabī, 1972), 7:44.