۵.۱۶ اختلاف کی خلیج کو پاٹنا
5.16 Repairing The Rift
ابوبکره الثقفی روایت میکند که پیامبر ﷺ روزی نوهٔ خود الحسن را بیرون آورد و همراه او به منبر بالا رفت. سپس ﷺ فرمود: «این پسرم سرور است و امید است که خداوند به دست او میان دو گروه از مسلمانان صلح برقرار کند.»۳۰۱ در حقیقت، الحسن بهتنهایی پس از رسیدن به خلافت، جدایی طولانی و غمانگیز میان مسلمانان کوفه و مسلمانان شام را برطرف کرد؛ او خلافت خود را به معاویه بن ابی سفیان واگذار کرد. با این کار، دو گروه بزرگ از مؤمنان را متحد ساخت و به پیشرفت اسلام اجازه داد تا دههها بار دیگر شتاب خود را بازیابد. پیامبر ﷺ همچنین پیشبینی کرد که امت مسلمان در همین نقطهٔ مشخص از خلافت به سلطنت گذار خواهد کرد: «خلافت سی سال خواهد بود، سپس پس از آن سلطنت خواهد بود.»۳۰۲ ابوبکر حدود دو سال حکومت کرد، سپس عمر ده سال، عثمان دوازده سال، و علی پنج سال، پیش از آنکه الحسن ظرف چند ماه خلافت را به معاویه واگذارد؛ معاویه سلسلهٔ امویان را بنیان نهاد. ابن العربی (درگذشت ۱۱۴۸) میگوید: «و وعدهٔ راستگو ﷺ محقق شد… [مدت خلافت] نه یک روز بیشتر شد و نه کمتر، پس منزه است آن که همهچیز را در بر دارد؛ جز او پروردگاری نیست.»303
Abū Bakrah al-Thaqafī narrated that the Prophet Muhammad صلى الله عليه وسلم brought his grandson al-Ḥasan out one day and ascended with him to the pulpit. Then, he صلى الله عليه وسلم said, “This son of mine is a chief, and perhaps Allah will use him to reconcile between two factions of Muslims.”301 In truth, al-Ḥasan singlehandedly mended a long and tragic split between the Muslims of Kufa and those of Shām upon becoming caliph, by abdicating his caliphate to Mu‘āwiyah ibn Abī Sufyān . In doing so, he unified two great factions of believers and allowed the progress of Islam to regain its momentum for decades. The Prophet صلى الله عليه وسلم also foretold that, at this precise point, the Muslim nation would transition from a caliphate to a monarchy. “The caliphate will be for thirty years, then there will be a monarchy after that.”302 Abū Bakr ruled for approximately two years, then ‘Umar for ten, then ‘Uthmān for twelve, then ‘Alī for five, before al-Ḥasan within months abdicated it to Mu‘āwiyah who founded the Omayyad dynasty. Ibn al-‘Arabī (d. 1148) says, “And the promise of the Truthful صلى الله عليه وسلم came to pass… [the period of the caliphate] neither exceeded nor fell short a day, so glory be to the All-Encompassing; there is no other Lord but He.”303
[صحیح البخاری، ۴:۲۰۴ شماره ۳۶۲۹]
301 al-Bukhārī, Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, 4:204 #3629.
۳۰۲ ابن حنبل، مسند احمد، ۳۱:۱۷۸ #۱۸۸۸۳؛ سندی حسن (قابل قبول) بنا بر نظر الارناؤوط در حاشیهها.
302 Ibn Ḥanbal, Musnad Aḥmad, 31:178 #18883; a ḥasan (acceptable) chain according to al-Arna’ūṭ in the comments.
303 ابوبکر محمد بن العربی، أحکام القرآن (بیروت: دار الکتب العلمیۃ، ۲۰۰۳)، ۴:۱۵۲.
303 Abū Bakr Muḥammad ibn al-‘Arabī, Aḥkām al-Qurʼān (Beirut: Dār al-Kutub al-‘Ilmīyah, 2003), 4:152.