Inleiding

Introduction

door Shu‘bah ibn al-Hajjaaj, Sufyaan ibn ‘Uyaynah and it was translated by Dr. M. Abdul Haq Ansari3 min. lezen26 keer bekeken

De titel van dit boek, Usool at-Tafseer (letterlijk: De Fundamentele Principes van Koranexegese (Tafsir)), verwijst in essentie naar de takken van kennis die noodzakelijk zijn om een nauwkeurige interpretatie van de Koranische teksten te bieden, zoals de Arabische grammatica en syntaxis, de Arabische literatuur en de Koranische wetenschappen (‘uloom al-Qur’aan). Bekendheid met moderne vakgebieden, zoals de exacte wetenschappen en de sociale wetenschappen, is eveneens noodzakelijk voor een commentator in dit tijdperk om de Koranische verklaringen relevant te maken voor de moderne menselijke samenleving. Usool at-Tafseer behandelt de feitelijke stapsgewijze methodologie van het interpreteren van de Koran om te waarborgen dat interpretaties niet louter het resultaat zijn van menselijke willekeur en fantasie. Deze onderwerpen werden traditioneel vermeld in de boeken van de grondbeginselen van de jurisprudentie (Usul al-Fiqh) en in de inleidingen van de klassieke boeken van Koranexegese (Tafsir).

The title of this book, Usool at-Tafseer (lit. The Fundamental Principles of Qur’aanic Interpretation), essentially refers to the branches of knowledge which are necessary to provide an accurate interpretation of the Qur’aanic texts, such as Arabic grammar and syntax, Arabic literature and Qur’aanic sciences (‘uloom al-Qur’aan). Familiarity with modern fields of learning, like the pure sciences and social sciences, is also necessary for a commentator in this era to make the Qur’aanic explanations relevant to modern human society. Usool atTafseer addresses the actual step-by-step methodology of interpreting the Qur’aan to ensure that interpretations are not merely the result of human whims and fancies. These subjects were traditionally mentioned in the books of usool al-fiqh (The Fundamental Principles of Islaamic Law) and the introductions to the classical books of Tafseer.

Onder de meest bekende vroege werken gewijd aan het onderwerp Usool at-Tafseer is een verhandeling genaamd Muqaddimah fee Usool at-Tafseer, 1

Among the most well known early works dedicated to the subject of Usool at-Tafseer is a treatise called Muqaddimah fee Usool at-Tafseer, 1

verricht door de vooraanstaande geleerde van de 13e eeuw n.Chr., Ibn Taymeeyah.2 Van de latere werken is dat van de Indiase geleerde, ‘Abdul-Hameed al-Faraahee, wellicht het meest opmerkelijk. Hij gaf zijn werk de titel, at-Takmeel fee Usool at-Ta’weel. 3

done by the outstanding scholar of the 13th century CE, Ibn Taymeeyah.2 Of the latter day works, that of the Indian scholar, ‘Abdul-Hameed al-Faraahee, is perhaps the most notable. He entitled his work, at-Takmeel fee Usool at-Ta’weel. 3

De vaker gebruikte term ‘uloom al-Qur’aan verwijst naar alle kennisgebieden die dienen om de Qur’aan toe te lichten of die eruit zijn afgeleid. Daaronder vallen de kennis van tafseer (exegese), qiraa’aat (recitaties), ar-rasmul-‘Uthmaanee (het ‘Uthmaanse schrift), i‘jaaz al-Qur’aan (de wonderbaarlijke aspecten van de Qur’aan), asbaab an-nuzool (redenen voor openbaring), an-naasikh wal-mansookh (de opheffende en opgeheven verzen), i‘raab al-Qur’aan (Qur’aanische grammatica), ghareeb al-Qur’aan (ongebruikelijke Qur’aanische termen), religieuze regels, en de Arabische taal en literatuur.4

The more commonly used term, ‘uloom al-Qur’aan, refers to all the fields of knowledge which serve to elucidate the Qur’aan or which are derived from it. Included among them are knowledge of tafseer (exegesis), qiraa’aat (recitations), ar-rasmul-‘Uthmaanee (the ‘Uthmaanic script), i‘jaaz al-Qur’aan (miraculous aspects of the Qur’aan), asbaab an-nuzool (reasons for revelation), an-naasikh wal-mansookh (abrogating and abrogated verses), i‘raab al-Qur’aan (Qur’aanic grammar), ghareeb al-Qur’aan (unusual Qur’aanic terms), religious rulings, and Arabic language and literature.4

Tijdens het tijdperk van de compilatie van boeken werden er veel boeken geschreven op de diverse gebieden van ‘uloom al-Qur’aan. De aandacht was in eerste instantie gericht op het veld van tafseer, aangezien alle verschillende Koranwetenschappen daarin worden toegepast. Onder de vroege schrijvers uit de 8e eeuw n.Chr. waren Shu‘bah ibn al-Hajjaaj, Sufyaan ibn ‘Uyaynah en Wakee‘ ibn al-Jarraah. Hun tafseers waren verzamelingen van de meningen van de metgezellen (Sahabah) van de Profeet ﷺ en hun studenten (taabi‘oon). Zij werden opgevolgd door Ibn Jareer at-Tabaree (gest. 310 AH), wiens Koranexegese (Tafsir) als de grootste wordt beschouwd, aangezien hij de eerste was die de meningen analyseerde en de sterkste koos; en hij analyseerde de grammaticale constructies en leidde regels af uit de verzen. De belangstelling voor tafseer heeft zich tot op de dag van vandaag voortgezet, wat heeft geleid tot een grote verscheidenheid aan methodologieën voor Koranische verduidelijking.

During the era of book compilation, many books were written in the various areas of ‘uloom al-Qur’aan. Concern was first focused on the field of tafseer, since all the various Qur’aanic sciences are utilized in it. Among the early writers of the 8th century CE were Shu‘bah ibn al-Hajjaaj, Sufyaan ibn ‘Uyaynah and Wakee‘ ibn al-Jarraah. Their tafseers were collections of the opinions of the Prophet’s companions (sahaabah) and their students (taabi‘oon). They were followed by Ibn Jareer at-Tabaree (d. 310 AH), whose Tafseer is considered the greatest, as he was the first to analyze the opinions and choose the strongest; and he analyzed the grammatical constructions and deduced rulings from the verses. Concern for tafseer has continued until the present day, producing a large variety of methodologies for Qur’aanic elucidation.

Wat betreft de andere gebieden van ‘uloom al-Qur’aan, behoren tot de vooraanstaande schrijvers uit de 9e eeuw ‘Alee ibn al-Madeenee (de leraar van imam al-Bukhaaree), die schreef over Asbaab an-Nuzool, en Aboo ‘Ubayd al-Qaasim ibn Salaam, die schreef over abrogatie. De vooraanstaande geleerde uit de 10e eeuw die schreef over de ongebruikelijke constructies van de Qur’aan was Aboo Bakr as-Sijistaanee, terwijl de geleerde uit de 11e eeuw, ‘Alee ibn Sa‘eed al-Hoofee, een werk produceerde over de grammaticale constructies in het algemeen. In de 12e eeuw was de vooraanstaande geleerde die schreef over Mubhamaat al-Qur’aan (Qur’aanische ambiguïteiten) Abul-Qaasim ‘AbdurRahmaan as-Sabeelee. Hij werd opgevolgd door Ibn ‘Abdis-Salaam, die schreef over Qur’aanische metaforen (majaaz al-Qur’aan), en ‘Alamud-Deen as-Sakhaawee, die in de 13e eeuw schreef over de recitaties. 5

As for the other areas of ‘uloom al-Qur’aan, among the leading 9th centurywriters were ‘Alee ibn al-Madeenee (Imaam al-Bukhaaree’s teacher), who wrote on Asbaab an-Nuzool, and Aboo ‘Ubayd al-Qaasim ibn Salaam, who wrote on abrogation. The leading scholar of the 10th century to write on the unusual constructions of the Qur’aan was Aboo Bakr as-Sijistaanee, while the 11th century scholar, ‘Alee ibn Sa‘eed al-Hoofee, produced a work on its grammatical constructions in general. In the 12th century, the leading scholar to write on Mubhamaat al-Qur’aan (Qur’aanic Ambiguities) was Abul-Qaasim ‘AbdurRahmaan as-Sabeelee. He was followed by Ibn ‘Abdis-Salaam, who wrote on Qur’aanic metaphor (majaaz al-Qur’aan), and ‘Alamud-Deen as-Sakhaawee, who wrote on the recitations in the 13th century. 5

De geleerden die tijdens deze periode schreven, streefden ernaar om de onderwerpen waarop zij zich concentreerden op een allesomvattende wijze te behandelen. Gevolglijk zouden zij die schreven over ghareeb al-Qur’aan bijvoorbeeld elk enkel woord in de Qur’aan vermelden dat vreemd of van ambigue betekenis was; en zij die werken over metaforen samenstelden, zouden elk type woord of frase in de Qur’aan onderzoeken dat allegorische betekenissen had, enzovoort in de verschillende takken van de Qur’aanische wetenschappen. De omvang van de werken maakte het voor enig individu onmogelijk om alle vakgebieden te beheersen, zelfs als hij zijn hele leven zou wijden en al zijn energie zou inzetten. Als gevolg hiervan verlangden latere geleerden naar de evolutie van een nieuwe wetenschap die zou fungeren als een index of register voor al deze vakgebieden. Dit werd het vakgebied dat officieel bekend staat als ‘uloom al-Qur’aan. Hoewel er geen verslag is van geleerden die vóór de 10e eeuw een compilatie van dit type schreven of probeerden te schrijven, was het verzameld in de intellecten van de vooraanstaande vroege geleerden.

The scholars who wrote during this period sought to comprehensively cover the topics they focused on. Consequently, those who wrote on ghareeb alQur’aan, for example, would mention every single word in the Qur’aan which was strange or of ambiguous meaning; and those who compiled works on metaphors would investigate every type of word or phrase in the Qur’aan which had allegorical meanings, and so on in the various branches of Qur’aanic fields of learning. The vastness of the works made it impossible for any single individual to master all fields, even if he spent his whole life and utilized all his energy. As a result, later scholars longed for the evolution of a new science which would act like an index or directory for all these fields. This became the field officially known as ‘uloom al-Qur’aan. Although there is no record of any scholars writing or attempting to write a compilation of this type before the 10th century, it was collected in the intellects of the leading early scholars.

Het eerste gespecialiseerde werk over ‘uloom al-Qur’aan dat is opgenomen in de index van auteurs, Fihrist Ibn Nadeem, is het werk uit de 10e eeuw, al-Haadee fee ‘Uloom al-Qur’aan, door Aboo Bakr Muhammad ibn Khalaf (gest. 309 AH). Het werd geschreven in 47 delen, maar er zijn echter geen exemplaren tot ons overgekomen.8 Het volgende oudste werk is al-Burhaan fee Tafseer al-Qur’aan 9

The first specialized work on ‘uloom al-Qur’aan recorded in the index of authors, Fihrist Ibn Nadeem, is the 10th century work, al-Haadee fee ‘Uloom alQur’aan, by Aboo Bakr Muhammad ibn Khalaf (d. 309 AH). It was written in 47 volumes, however, no copies have reached us.8 The next oldest is al-Burhaan fee Tafseer al-Qur’aan 9

door ‘Alee ibn Ibraaheem ibn Sa‘eed, beter bekend als al-Hoofee (gest. 330 AH). De oorspronkelijke tekst bestond uit 30 delen, waarvan er 15 beschikbaar zijn in manuscriptvorm. De tekst is geen systematische compilatie van de wetenschappen van ‘uloom al-Qur’aan, maar volgt het format van tafseer, waarbij de auteur de verschillende takken van ‘uloom al-Qur’aan introduceert waar relevant. In de 12e eeuw schreef Ibn al-Jawzee (gest. 597 AH) twee boeken op dit gebied genaamd Funoon al-Afnaan fee ‘Uyoon ‘Uloom al-Qur’aan en al-Mujtabaa fee ‘Uloom Tata‘allaq bil-Qur’aan. Het eerste is gedrukt. Het tweede is nog steeds in manuscriptvorm aanwezig bij Daar al-Kutub al-Misreeyah in Egypte. De 13e eeuw zag nog twee werken: Jamaal al-Qurraa’ door ‘Alamud-Deen as-Sakhaawee (gest. 641 AH), en al-Murshid al-Wajeez fee maa Yata‘allaq bil-Qur’aan al-‘Azeez, door Aboo Shaamah ‘Abdur-Rahmaan ibn Ismaa‘eel al-Maqdasee (gest. 775 AH).

by ‘Alee ibn Ibraaheem ibn Sa‘eed, better known as alHoofee (d. 330 AH). The original text was in 30 volumes, of which 15 are available in manuscript.10 The text is not a systematic compilation of the sciences of ‘uloom al-Qur’aan, but follows the tafseer format in which the author introduces the various branches of ‘uloom al-Qur’aan where relevant. In the 12th century, Ibn al-Jawzee (d. 597 AH) wrote two books in the field called Funoon al-Afnaan fee ‘Uyoon‘Uloom al-Qur’aan and al-Mujtabaa fee ‘Uloom Tata‘allaq bil-Qur’aan. The first has been printed. The second remains in manuscript at Daar al-Kutub al-Misreeyah in Egypt. The 13th century witnessed two more works, Jamaal al-Qurraa’ by ‘Alamud-Deen as-Sakhaawee (d. 641AH), and al-Murshid al-Wajeez fee maa Yata‘allaq bil-Qur’aan al-‘Azeez, 11 by Aboo Shaamah ‘Abdur-Rahmaan ibn Ismaa‘eel al-Maqdasee (d. 775 AH).

Badrud-Deen az-Zarkashee (d. 794 AH) schreef zijn klassieker, getiteld al-Burhaan fee ‘Uloom al-Qur’aan, in de 14e eeuw. Het is gepubliceerd.12 In de 15e eeuw werd hij opgevolgd door Muhammad ibn Sulaymaan al-Kaafeejee (d. 873 AH) en Jalaalud-Deen al-Balqeenee, die vijftig verschillende soorten Koranwetenschappen identificeerden in zijn boek, Mawaaqi‘ al-‘Uloom min Mawaaqi‘ an-Nujoom. In dezelfde eeuw schreef Jalaalud-Deen as-Suyootee (d. 911 AH) twee boeken op het gebied van ‘uloom al-Qur’aan. Hij noemde de eerste, voltooid in 872 AH, at-Tahbeer fee ‘Uloom at-Tafseer. Het bestaat uit één dun deel, maar raakt aan 102 verschillende gebieden van de Koranwetenschappen. Later combineerde en condenseerde hij de gebieden tot 80, waar hij vervolgens dieper op inging in zijn werk, Kitaab al-Itqaan fee ‘Uloom al-Qur’aan. 13 De laatste tekst werd het standaardbronboek in de studie van ‘uloom al-Qur’aan voor latere generaties geleerden.

Gedurende de volgende drie eeuwen kende het vakgebied van ‘uloom al-Qur’aan weinig ontwikkeling. In de 20e eeuw begon er echter een nieuwe golf van geschriften met het 300 pagina's tellende werk van Shaykh Taahir al-Jazaa’iree, getiteld at-Tibyaan fee ‘Uloom al-Qur’aan. 14 Halverwege de twintigste eeuw schreven een aantal professoren aan de al-Azhar Universiteit beknopte teksten over het onderwerp ‘uloom al-Qur’aan voor hun respectievelijke colleges. Sommige hiervan werden later gepubliceerd. Onder de meer opmerkelijke is Minhaaj al-Furqaan fee ‘Uloom al-Qur’aan 15, geschreven voor studenten aan het College of Da‘wah wal-Irshaad door Shaykh Muhammad ‘Alee Salaamah.16 Manaahil al-‘Irfaan fee ‘Uloom al-Qur’aan, 17 een werk in twee delen van meer dan 1000 pagina's, werd geschreven door Shaykh Muhammad ‘Abdul-‘Atheem az-Zarqaanee, voormalig docent ‘uloom al-Qur’aan en ‘uloom al-Hadeeth aan het College of Islaamic Disciplines (usool ad-Deen). In het laatste deel van de 20e eeuw zijn er in dit vakgebied een aantal uitstekende werken geschreven door universiteitsprofessoren, zoals Mabaahith fee ‘Uloom al-Qur’aan door Subhee as-Saalih, Mabaahith fee ‘Uloom al-Qur’aan door Mannaa‘ al-Qattaan, Madkhal ilaa al-Qur’aan al-Kareem 18 door Muhammad ‘Abdullaah Daraaz, al-Madkhal li Diraasah al-Qur’aan, 19 door Muhammad Aboo Shahbah, en Lamahaat fee ‘Uloom al-Qur’aan 20 door Dr. Muhammad ibn Lutfee as-Sabbaagh.

For the next three centuries the field of ‘uloom al-Qur’aan saw little development. However in the 20th century, a new flurry of writing began with Shaykh Taahir al-Jazaa’iree’s 300-page work entitled, at-Tibyaan fee ‘Uloom alQur’aan. 14 In the mid twentieth century, a number of professors at al-Azhar University wrote concise texts on the subject of ‘uloom al-Qur’aan for their respective colleges. Some of these were later published. Among the more notable is Minhaaj al-Furqaan fee ‘Uloom al-Qur’aan 15 written for students in the College of Da‘wah wal-Irshaad by Shaykh Muhammad ‘Alee Salaamah.16 Manaahil al-‘Irfaan fee ‘Uloom al-Qur’aan, 17 a two volume work of over 1000 pages was written by Shaykh Muhammad ‘Abdul-‘Atheem az-Zarqaanee, former lecturer of ‘uloom al-Qur’aan and ‘uloom al-Hadeeth in the College of Islaamic Disciplines (usool ad-Deen). In the latter part of the 20th century, a number of excellent works have been written in the field by university professors like Mabaahith fee ‘Uloom al-Qur’aan by Subhee as-Saalih, Mabaahith fee ‘Uloom al-Qur’aan by Mannaa‘ al-Qattaan, Madkhal ilaa al-Qur’aan al-Kareem 18 by Muhammad ‘Abdullaah Daraaz, al-Madkhal li Diraasah al-Qur’aan, 19 by Muhammad Aboo Shahbah, and Lamahaat fee ‘Uloom al-Qur’aan 20 by Dr. Muhammad ibn Lutfee as-Sabbaagh.

1 Het is vertaald door Dr. M. Abdul Haq Ansari voor de Imaam Ibn Sa‘ood Islamic University in Riyadh en later in Engeland opnieuw gedrukt door Al-Hidaayah Press onder de titel, An Introduction to the Principles of Tafseer.

1 It was translated by Dr. M. Abdul Haq Ansari for Imaam Ibn Sa‘ood Islamic University in Riyadh and later reprinted in England by Al-Hidaayah Press under the title, An Introduction to the Principles of Tafseer.

2 Geboren 661 AH/1262 CE; overleden 728 AH/1327 CE.

2 Born 661 AH/1262 CE; died 728 AH/1327 CE.

3 Lamahaat fee ‘Uloom al-Qur’aan, pp. 191-2.

4 Manaahil al-‘Irfaan fee ‘Uloom al-Qur’aan, p. 16.

5 Manaahil al-‘Irfaan fee ‘Uloom al-Qur’aan, pp. 24-25.

Regeerde 786-809 n.Chr. 7 Manaahil al-‘Irfaan fee ‘Uloom al-Qur’aan, p. 25.

6 Ruled 786-809 CE. 7 Manaahil al-‘Irfaan fee ‘Uloom al-Qur’aan, p. 25.

8 ‘Ulum al-Qur’an, p. 6.

9 Shaykh az-Zarqaanee heeft het onterecht getiteld al-Burhaan fee ‘Uloom al-Qur’aan, in zijn boek Manaahil al-‘Irfaan, vol. 1, p. 27-8. Zie de encyclopedische index van auteurs en hun werken, Kashf ath-Thunoon, vol. 1, p. 242, voor een verwijzing naar de correcte titel van het werk van al-Hoofee.

9 Shaykh az-Zarqaanee mistakenly entitled it, al-Burhaan fee ‘Uloom al-Qur’aan, in his book Manaahil al-‘Irfaan, vol. 1, p. 27-8. See the encyclopedic index of authors and their works, Kashf ath-Thunoon, vol. 1, p. 242, for reference to the correct title of al-Hoofee’s work.

10 Het is beschikbaar bij Daar al-Kutub al-Misreeyah, Egypte.

10 It is available in Daar al-Kutub al-Misreeyah, Egypt.

11 Redactie van Tayyaar Qoolaaj en gepubliceerd in Beirut door Daar Saadir, 1975.

11 Edited by Tayyaar Qoolaaj and published in Beirut by Daar Saadir, 1975.

12 Redactie door Muhammad Abul-Fadl Ibraaheem, gepubliceerd in Egypte door Ibraaheem ‘Eesaa al-Baabee al-Halabee Press, 2de editie in 1972 (1391 AH).

12 Edited by Muhammad Abul-Fadl Ibraaheem, published in Egypt by Ibraaheem ‘Eesaa alBaabee al-Halabee Press, 2nd edition in 1972 (1391 AH).

13 Manaahil al-‘Irfaan fee ‘Uloom al-Qur’aan, pp. 27-30.

14 Gepubliceerd in Egypte door al-Manaar Press in 1915 (1334 AH) onder de titel, at-Tibyaan li ba‘d al-Mabaahith al-Muta‘allaqah bil-Qur’aan.

14 Published in Egypt by al-Manaar Press in 1915 (1334 AH) under the title, at-Tibyaan li ba‘d alMabaahith al-Muta‘allaqah bil-Qur’aan.

15 Gepubliceerd onder de titel, Jawaahir al-Bayaan fee ‘Uloom al-Qur’aan.

15 Published under the title, Jawaahir al-Bayaan fee ‘Uloom al-Qur’aan.

16 Manaahil al-‘Irfaan fee ‘Uloom al-Qur’aan, p. 31.

17 Gepubliceerd in Egypte door Daar Ihyaa al-Kutub al-‘Arabeeyah, 3e editie, 1953.

17 Published in Egypt by Daar Ihyaa al-Kutub al-‘Arabeeyah, 3rd ed., 1953.

18 Gepubliceerd in Beirut door Daar al-Qalam Press, 1971.

18 Published in Beirut by Daar al-Qalam Press, 1971.

19 Gepubliceerd in Egypte in 1973.

19 Published in Egypt in 1973.

20 Gepubliceerd in Beirut door al-Maktab al-Islaamee, 3de druk, 1990.

20 Published in Beirut by al-Maktab al-Islaamee, 3rd ed., 1990.