۶.۲ دویمه وحی
6.2 The Second Revelation
له لومړني آسمان څخه د قرآن برخې د جبرئیل ؑ له لارې محمد ﷺ ته نازلې شوې. دا د وحي دا بهیر د ده د نبوت د ۲۳ کلونو په اوږدو کې دوام وکړ. دا وحي د سورة العلق لومړۍ پنځه آیتونو سره پیل شوه. دا آیتونه محمد ﷺ ته نازل شول ﷺ.
From the lowest heaven sections of the Qur’aan were then taken down by the angel Jibreel to Prophet Muhammad (ﷺ). This process of revelation continued over the twenty-three years of his prophethood. This revelation began with the first five verses of Soorah al-‘Alaq. These verses were revealed to the Prophet (ﷺ)
هغه وخت چې هغه د مکې نږدې د حرا په غار کې روحاني اعتکاف کې و۔ ۴۲ په دې حال کې چې لومړۍ بشپړه سورت چې نازل شو سورة الفاتحه وه۔ ۴۳ د قرآن د دې برخې نزول د نبوت د وروستي پړاو پیل ونښلاوه۔ وروستۍ سورت چې نازل شو سورة النصر وه۔ ۴۴ دا سورت د هجرت له لسمې کال په پای کې د رسول اللہ ﷺ د وروستي حج پر مهال په منى کې نازل شو۔ د ابن عباس په وینا وروستۍ آیت چې نازل شو د سورة البقرة آیت ۲۸۱ و، چې د سود په اړه د آیتونو د یوې لړۍ وروستی آیت دی۔ الله تعالی د دویمې نزول یادونه په لاندې ډول کړې ده:
while he was on a spiritual retreat in the cave of Hiraa’ near Makkah.42 However, the first complete soorah to be revealed was Soorah al-Faatihah. 43 The revelation of this portion of Qur’aan marked the beginning of the final phase of prophethood. The last soorah to be revealed was Soorah an-Nasr. 44 This soorah was brought down in Minaa during the Farewell Hajj of the Prophet (ﷺ), which took place at the end of the tenth year after the Hijrah. According to Ibn ‘Abbaas, the last verse to be revealed was verse 281 in Soorah al-Baqarah, the last of a series of verses dealing with interest.45 Allaah has referred to the second revelation in the following way:
او دا قرآن دی چې مونږ يې په برخو ويشلی دی، ترڅو ته (ای محمده ﷺ) هغه خلکو ته په تدریجي ډول ولولې، او مونږ دا په پرله پسې نازلولو سره نازل کړی دی۔ 46
“And (it is) a Qur’aan which I have divided into parts in order that you (Muhammad) may recite it to the people gradually, and I have revealed it by successive revelation.” 46
42 د عائشہ رضي الله عنها څخه روایت دی او البخاري یې راټول کړی ده (صحیح البخاري، ټوک ۱، مخونه ۲-۴، شمېره ۳)
42 Reported by ‘Aa’ishah and collected by al-Bukhaaree (Sahih Al-Bukhari, vol. 1, pp. 2-4, no. 3)
او مسلم (صحیح مسلم، ج ۱، ص ۹۶-۸، شمارہ ۳۰۱)
and Muslim (Sahih Muslim, vol. 1, pp. 96-8, no. 301).
۴۳ دا روایت البیهقی په «دلائل النبوة» او الواحدي په «اسباب النزول» کې راوړی دی. السیوطي ویلي چې د دې روایت راویان ثقه دي، خو سند یې مرسل دی. وګورئ: «الاتقان»، ټوک ۱، مخونه ۷۰-۷۱.
43 Collected by al-Bayhaqee in Dalaa’il an-Nuboowah and al-Waahidee in Asbaab an-Nuzool. AsSuyootee said its narrators were reliable but the isnaad is mursal. See al-Itqaan, vol. 1, pp.70-71.
دا د ابن عباس رضي الله عنهما نظر و، څنګه چې امام مسلم روایت کړی دی ([صحيح مسلم، ج ۴، ص ۱۵۵۴، شمارې ۷۱۷۴-۷۱۷۵]). نورو صحابه کرامو نورې نظریې درلودې. وګورئ: الإتقان، ج ۱، ص ۷۷-۸۱.
44 That was Ibn ‘Abbaas’s opinion, as collected by Imaam Muslim (Sahih Muslim, vol. 4, p. 1554, nos. 7174-5). Other sahaabah had differing opinions. See al-Itqaan, vol. 1, pp. 77-81.
45 د البخاري روایت (صحیح البخاري، ج ۶، ص ۵۱، شمېره ۶۷)۔ دا آیت: «او له هغه ورځې وویریږئ چې تاسو به الله ته بېرته راوړل شئ، بيا هر نفس ته د هغه چې کړي یې دی پوره بدله ورکول کېږي او دوی ته ظلم نه کېږي» په اسلامي شریعت کې د کومې اضافې سبب نه ګرځېدلې، نو دا روایت د الله تعالى د سورة المائدة (۵:۳) قول سره اختلاف نه لري، هغه قول چې د الوداع حج په وخت نازل شوی: «نن ما ستاسو لپاره ستاسو دین بشپړ کړ.»
45 Collected by al-Bukhaaree (Sahih Al-Bukhari, vol. 6, p. 51, no. 67). This verse, “And guard yourselves against a day when you will be brought back to Allaah; then every soul will be paid in full what it earned, and they will not be wronged,” did not involve an addition to Islaamic legislation, therefore there is no contradiction between this report and the statement of Allaah in Soorah al-Maa’idah (5):3, revealed at the Farewell Hajj, “This day I have completed your deen for you.”
د اسراء سورت (۱۷)106
46 Soorah al-Israa’ (17):106