قرآن کریم د پیغمبر محمد ﷺ ته د هغه د نبوت په دیرش کلنو کې په برخو برخو سره نازل شو. هر کله چې یوه ستونزه پیدا کیده یا هر کله چې الله تعالیٰ غوښتل چې پیغمبر ﷺ او د هغه ملګرو ته ځانګړی لارښوونه ورکړي، نو الله به جبرئیل علیه السلام د قرآن یوه برخه ورلېږله، هغه به یې پیغمبر ﷺ ته لوستله. په دې ډول قرآن کریم د پخوانیو آسماني کتابونو په شان په بشپړ شکل یو ځل نازل نه شو، بلکې په یوه موده کې په برخو برخو سره نازل شو.

The Qur’aan was revealed to Prophet Muhammad (ﷺ) in sections throughout the twenty-three years of his prophethood. Whenever a problem arose or whenever Allaah wanted to give the Prophet (ﷺ) and his follower’s special advice, Allaah would send angel Jibreel with a part of the Qur’aan, which he would recite to the Prophet (ﷺ). Thus, the Qur’aan was not revealed all at once in its complete form like the earlier books of revelation, but in parts over a period of time.

کله چې جبرئیل علیه السلام لومړی ځل د قرآن یوه برخه د پیغمبر ﷺ ته ولوستله، پیغمبر ﷺ هڅه وکړه چې د هغه په پسې، کلمه په کلمه، هغه تکرار کړي. وروسته الله تعالی جبرئیل ته امر وکړ چې دې ته ووایي چې داسې ونه کړي. پر ځای یې دې ته امر وشو چې د قرآن په ښه توجه اوریدل وکړي. کله چې پیغمبر ﷺ همداسې وکړل، الله تعالی ورته داسې توان ورکړ چې ټول شیان له کومې ځانګړې هڅې پرته یاد وساتي. الله تعالی په قرآن کې فرمایي:

When Jibreel first recited a part of the Qur’aan to the Prophet (ﷺ), the Prophet (ﷺ) tried to repeat it after him, word for word. Allaah later had Jibreel tell him not to do so. He was told instead to listen to the Qur’aan carefully. When the Prophet (ﷺ) did that, Allaah caused him to be able to remember everything without any effort on his part. Allaah said in the Qur’aan,

دا ډیر مهمه وه چې پیغمبر (ﷺ) هغه ټول څه په یاد ولري چې ده ته نازل شوي وو، ځکه چې هغه نه لوستل کولی شو او نه لیکل.

It was very important that the Prophet (ﷺ) remember all that was revealed to him, because he could neither read nor write.

پیغمبر (ﷺ) د وفات څخه مخکې ټول قرآن خپلو صحابه کرامو ته ورساوه. هغه د مختلفو لارو څخه کار واخیست ترڅو دا یقین وکړي چې دوی یې هماغسې یاد او ثبت کړي لکه څنګه چې هغه یې له ځانه زده کړی وو.

The Prophet (ﷺ) passed on all of the Qur’aan to his companions before he died. He used a number of different ways to make sure that they memorized and recorded it exactly as he learned it.

1. نبي ﷺ به لمونځونو (جماعت لمونځونو) کې د قرآن کریم د مختلفو برخو په لوړ آواز تلاوت کاوه. په دې ډول د ده صحابه کرام هره ورځ د قرآن کریم برخې اورېدلې.69

1. The Prophet (ﷺ) used to recite aloud various parts of the Qur’aan in the salaahs (congregational prayers). In that way, his followers used to hear parts of the Qur’aan daily.69

۲۔ هر هغه څوک چې اسلام ته داخل شو، هغه ته د قرآن هغه برخې ښوول کیدې چې هغه به د خپلو ورځنیو لمونځونو کې کارولې. په دې ډول مسلمانان تل د قرآن مختلف برخې زده کولې یا ښوولې.

2. Everyone who entered Islaam would be taught parts of the Qur’aan that they would have to use in their daily prayers. Thus, Muslims were always learning or teaching various parts of the Qur’aan.

۳۔ پیغمبر (ﷺ) نے اپنے پیروکاروں کو خبر دی کہ ان میں سب سے بہتر وہ لوگ ہیں جو قرآن سیکھتے اور سکھاتے ہیں۔ اس نے انہیں قرآن حفظ کرنے اور دوسروں کو سکھانے کے لیے اور زیادہ کوشش کرنے کی ترغیب دی۔

3. The Prophet (ﷺ) informed his followers that the best of them were those who learned and taught the Qur’aan. This encouraged them to make even greater efforts to memorize the Qur’aan and teach it to others.

۴۔ هغه کسان چې لیک لوست یې کاوه، پیغمبر (ﷺ) د دې لپاره امر کاوه چې د قرآن کریم برخې هغه شان وليکي لکه څنګه چې نازلې کیږې. پیغمبر (ﷺ) به هغوی ته د آیتونو د ترتیب په اړه ښودنه کوله چې باید څه شان وليکي. البراء بن عازب روایت کوي چې کله دا آیت نازل شو: «نه دي برابر هغه مؤمنان چې کورونو کې ناست دي او هغه څوک چې د الله په لاره کې جهاد کوي»، نو پیغمبر (ﷺ) وفرمایل: «فلانی ته ووایاست (راشي)». هغه یو مستی (د لیکلو د سیاهۍ لوښی) او یوه تخته یا د اوږې هډوکی راوړ. پیغمبر (ﷺ) وفرمایل: «ولیکه: "نه دي برابر هغه مؤمنان چې کورونو کې ناست دي له هغو سره چې د الله په لاره کې جهاد کوي..."»70

4. Those who were able to read and write were told by the Prophet (r) to write down the various sections of the Qur’aan as they were revealed. The Prophet (ﷺ) would tell them the order in which they should record the verses. Al-Baraa’ ibn ‘Aazib stated that when the verse, “Those believers who sit (at home) are not equal with those who strive,” was revealed, the Prophet (ﷺ) said, “Call So-and-so.” He came with an inkpot and a wooden board or a shoulder blade. The Prophet (ﷺ) said, “Write: ‘Those believers who sit (at home) are not equal with those who strive in the cause of Allaah...’ ”70

ځکه چې په عربستان کې په هغه وخت کې کاغذ نه و، نو د قرآن کریم آیتونه په هرڅه ولیکل شول چې شتون یې درلود. صحابه کرامو د کجورو په ټاڼو، هوارو ډبرو، د ونو په پوستکي، لرګیو، وچو حیواني پوستکو او حتی د پسونو یا اوښانو د اوږو په هډوکو باندې د قرآن آیتونه ولیکل. په دې ترتیب د قرآن آیتونه د پیغمبر ﷺ په ژوند کې هم د مسلمانانو په زړونو کې محفوظ وو او هم ولیکل شوي وو. ځکه چې خلک د پیغمبر ﷺ د رسالت په مختلفو مرحلو کې اسلام ته راځي، نو یوازې ځینې کسان وو چې د قرآن ټول کلام یې په مستقیم ډول د پیغمبر ﷺ څخه اورېدلی و. ځینې صحابه کرام د نورو په پرتله ښه یادولای شول. نو که څه هم ټولو د قرآن برخې یادې کړې، خو د پیغمبر ﷺ په ژوند کې یوازې یو لږ شمېر کسان وو چې ټول قرآن یې یاد کړی و.

Because there was no paper in Arabia at that time, the Qur’aan was written down on anything that was available. The companions wrote the verses of the Qur’aan on date palm leaves, flat stones, tree bark, wood, dried animal skins, and even the shoulder blades of sheep or camels. Thus, the verses of the Qur’aan were preserved in the hearts of Muslims, as well as written down, during the lifetime of the Prophet (ﷺ). Since people entered Islaam at various points during the Prophet’s mission, only a few of them heard all of the Qur’aan directly from the Prophet (ﷺ). Some companions were able to memorize better than others. So, even though all of them memorized portions of the Qur’aan, only a few were able to memorize all of the Qur’aan during the Prophet’s lifetime.

کله چې پیغمبر (ﷺ) په ۶۳۲ میلادي کال کې وفات شو، نو د قرآن ټول متن په یوه بشپړ کتاب کې نه و لیکل شوی. دا په مختلفو لیکلو وسیلو باندې ثبت شوی و او د پیغمبر (ﷺ) د مختلفو صحابه کرامو په ساتنه کې و. هر یو یې ځینې برخې درلودې، خو هیچا ټول نه درلودل. ځکه چې د قرآن آیتونه د پیغمبر (ﷺ) د وفات څو میاشتې دمخه هم نازلیدل، صحابه کرام د ثبت او حفظ کولو ته د ټول یو کتاب کې راټولولو په پرتله ډیر پام کاوه. له همدې امله، د قرآن یو متن ته راټولول د پیغمبر (ﷺ) د ژوند په وخت کې ترسره نه شول.

When the Prophet (ﷺ) died in the year 632 CE, the whole of the Qur’aan was not written down in one complete book. It was recorded on various pieces of writing material and kept in the possession of different followers of the Prophet (ﷺ). Each had sections, but none of them had all of it. Because of the fact that the verses of the Qur’aan continued to be revealed up until a few months before the Prophet’s death, the companions were more concerned with recording and memorizing than putting it all together in one book. Consequently, the gathering of the Qur’aan into one text was not done during the lifetime of the Prophet (ﷺ).

سورة القیامة (۷۵):۱۶-۱۸

68 Soorah al-Qiyaamah (75):16-18.

ام هشام بنت حارثه روایت کوي چې هغه د جمعې په خطبه کې د نبي ﷺ له لوستلو څخه یوازې د سورت ق د اوریدو په اساس دا سوره یاده کړه. [صحیح مسلم، ټوک ۲، مخ ۴۱۲، شمارې ۱۸۹۳-۱۸۹۴]

69 Umm Hishaam bint Haarithah reported that she memorized Soorah Qaaf simply from hearing the Prophet (r) recite it during the khutbah on Fridays. (Sahih Muslim, vol. 2, p. 412, nos. 1893- 4.)

70 سورة النساء (4): 95۔ دا حدیث البخاری روایت کړی دی، صحيح البخاری، ج 6، ص 95، شمېره 118۔

70 Soorah an-Nisaa’ (4):95. The hadeeth was collected by al-Bukhaaree, Sahih Al-Bukhari, vol. 6, p. 95, no. 118.