Vali'ler Halife tarafından atanır; ‘Amiller ise Halife tarafından ve, bu yetkiyi kendilerine verilmişse, Valiler tarafından atanır. Vali ve ‘Amiller için gereken şartlar, Muavinlerin şartlarıyla aynıdır. Müslüman, erkek, hür, bülûğa ermiş, akıllı ve adil olmaları ve görevlerini yapmaya yetkin olmaları gerekir; ayrıca dindar ve nüfuz sahibi Müslümanlar arasından seçilmelidirler.

The Wulah are appointed by the Khaleefah, whereas the ‘Aamileen are appointed by the Khaleefah and by the Wulah if they are delegated to do so. The conditions required for the Wulah and ‘Aamileen are the same as those of the Assistants. They should be Muslim, male, free, mature, sane and just, as well as competent in their task, and they should be chosen from among the pious and the influential Muslims.

Allah'ın Resulü (sav) valileri ve ülkelerin emirlerini tayin ederdi. Onları bazen bütün bir vilayet üzerine tayin ederdi; nitekim Amr İbnu Hazm'ı bütün Yemen üzerine tayin ettiğinde olduğu gibi. Bazı durumlarda ise Resulullah ﷺ bir vilayetin bir kısmı üzerine vali tayin ederdi; Muaz bin Cebel ve Ebu Musa'da olduğu gibi. Resulullah ﷺ her birini Yemen'in farklı bir bölgesine gönderdi, her bölge diğerinden bağımsızdı ve onlara şöyle dedi:

It was the Messenger of Allah (pbuh) who used to appoint the Wulah and the Ameers of the countries. He (swt) used to appoint them over a whole Wilayah as in the case of Amr Ibnu Hazm when He appointed Him over the whole of Yemen. In some cases, He (pbuh) used to appoint a Waali over a part of the Wilayah as was the case with Mu’az bin Jabal and Abu Moussa. He (pbuh) sent each one of them to a different part of Yemen, each part independent of the other, and He said to them:

"Yumuşak olun, sert davranmayın, müjde verin ve insanları uzaklaştırmayın, birbirinize yardım edin." [Buhârî tarafından rivayet edilmiştir.] Başka bir rivayette, Peygamber ﷺ şunu eklemiştir: "Ve birbirinizle iş birliği yapın." Vali'nin kendi Vilayet'i dahilinde Âmilleri (memurları) atamasına dair delil ise, Halifenin Âmillerin atanması yetkisini Vali'ye devredebilmesinden alınmaktadır.

“Be gentle and do not be harsh, bring glad tidings and do not drive people away and do help each other.” [Narrated by Al-Bukhari] In other narration, He (pbuh) added; “and co-operate with each other.” As for the evidence regarding the fact that the Waali is permitted to appoint the ‘Aamileen within his Wilayah, this is taken from the fact that the Khaleefah reserves the right to delegate the appoinment of ‘Aamileen to the Waali.

Waali'nin görevinin, yetki verilen Mu'awin'in (Yardımcı) görevinin şartlarıyla aynı olması gerektiğine dair delil, Waali'nin Mu'awin gibi olduğu gerçeğinden çıkarılmaktadır. O, yönetim işlerinde Halife'nin naibidir. Dolayısıyla o da bir yöneticidir ve Halife'nin sahip olması gereken şartları taşımalıdır. Erkek olmalıdır, çünkü Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurmuştur: "Ümmetinin işlerine bir kadını vali olarak tayin eden kavim asla felah bulmaz." [Buhârî, Ebû Bekre'den rivayet etmiştir.] Buradaki "Wilayah" kelimesi yönetmek anlamına gelir; bağlamında kullanıldığında "Amr" kelimesi de yönetim ve yetki anlamına gelir. Ayrıca hür olmalıdır, çünkü köle kendisine sahip değildir, dolayısıyla başkaları üzerinde yönetici olamaz. Müslüman olmalıdır, çünkü Allah şöyle buyurmaktadır: "Allah, kâfirlere mü'minler üzerinde asla bir yol vermez." [TMQ An-Nisa’: 141]

Regarding the evidence about the conditions required for the Waali’s post being the same as those for the delegated Assistant, this is extracted from the fact that the Waali is like the Mu’awin (the Assistant) He is a deputy to the Khaleefah in ruling matters. Therefore, He is a ruler and He should fulfil the same requirement of the Khaleefah. He should be male, for the Messenger of Allah (pbuh) said; “People who appoint a woman to have a Wilayah over their Amr (affairs) shall never succeed.” [Narrated by Al-Bukhari on the authority of Abi Bakra] Here the word Wilayah means ruling; and the word Amr, when used in the context of Wilayah, means ruling and authority. He should also be a free man, for the slave does not own himself, thus He cannot be a ruler over others. He should also be Muslim, for Allah (pbuh) says; “Allah will never allow authority to the disbelievers over the believers.” [TMQ An-Nisa’: 141]

Ayrıca, Allah Resulü ﷺ şöyle buyurduğu için akıllı ve olgun olması da gerekir: “Üç tür insan cezadan muaftır...” ve bunlar arasında “...ergenliğe erinceye kadar çocuk ve iyileşinceye kadar akıl hastası” da vardır. [Ebu Davud rivayet etmiştir] Cezalandırılamayan kimse hesap verebilir de olamaz; ceza kaldırılmışsa hesap sorumluluğu da kalkar, dolayısıyla kurallara uygulama görevini, yani yetkiyi üstlenemez. Bir diğer şart, Vali'nin adil olmasıdır; çünkü Allah (swt) bunu şahit için bir şart kılmıştır ve bu şartın yöneticiye daha da fazla gerekli olması gerekir. Nitekim Allah (swt) şöyle buyurur: “Ey iman edenler! Eğer bir fasık size bir haber getirirse, onu iyice araştırın.” [Kur'an-ı Kerim, Hucurat: 6] Dolayısıyla fasık bir haber getirdiğinde araştırma yapılması emredilmiştir. Yönetici ise, sözü araştırılmadan kabul edilenlerden olmamalıdır. Bu nedenle, hüküm verirken sözü ancak araştırıldıktan sonra kabul edilen birinin yönetici olması yasaklanmıştır. Vali'nin, kendisine verilen yönetim görevlerini yerine getirebilecek yetkinlikte ve güçte olması da bir şarttır. Nitekim Allah Resulü ﷺ, bir vilayete atanmayı isteyen Ebu Zer'e şöyle buyurmuştur:

He should also be mature and sane, for the Messenger of Allah (pbuh) said; “Three types of people are exempt from punishment...” and they include “...the child until He is mature and the insane until He is cured.” [Narrated by Abu Dawood] Whoever is not punishable cannot be accountable, and if punishment is lifted so is his accountability, therefore He cannot take the responsibilty of executing rules i.e. take the authority. Another condition is that the Waali must be just, for Allah (swt) has made it a condition for the witness, and there is more reason for it to be a condition required for the ruler, because Allah (swt) says; “O you who believe, if a Fasiq (sinner) came to you with some news then do verify it.” [TMQ Al-Hujurat: 6] So verification has been ordered when a Fasiq comes with the news, and the ruler should of those whose verdict is taken without verification. Therefore, it would be forbidden that the ruler be from among those whose word is not accepted except after verification when He judges. It is also a condition for the Waali to be competent and able to perform the ruling tasks that have been assigned to him. This is because the Messenger of Allah (pbuh) said to Abu Dharr when He requested appointment over a Wilayah:

"Bence sen zayıfsın." Başka bir rivayette şöyle denir: "Ey Ebu Zerr! Sen zayıfsın ve bu görev bir emanettir." [İkisi de Müslim'in, Ebu Zerr'den rivayet ettiği hadislerdir.] Bu, zayıf, yani yetersiz olan kimsenin bir Vâlî olmaya uygun olmadığına delildir.

“I think you are weak.” Another narration says; “O Abu Dharr! You are weak and this post is a trust.” [Both are narrated on the authority of Muslim on the authority of Abu Dharr] This serves as evidence that He who is weak, i.e. incompetent is not fit to be a Waali.

Allah'ın Elçisi ﷺ, valilerini (Wulah) iyi insanlar arasından, ilim sahibi olan ve takvasıyla tanınan kişiler arasından seçerdi. Alanında uzman olan, insanların kalplerine İman ve Devlete saygı duygusunu yerleştirebilecek kişileri seçerdi. Süleyman İbnu Berîde, babasından naklen şöyle dediğini rivayet etmiştir: "Allah'ın Elçisi ﷺ bir orduya veya bir seriyeye bir Emir atadığında, onu Allah'a karşı takva sahibi olmaya ve yanındaki Müslümanlara iyi davranmaya tavsiye ederdi." [Müslim tarafından rivayet edilmiştir] Vali, aslında kendi Vilayeti üzerinde bir Emirdir; dolayısıyla bu Hadis ona da uygulanır.

The Messenger of Allah (pbuh) used to select his Wulah from among the good people, and those who had knowledge and were known for their piety. He used to select them from among those who were experts in their field, and who would fill people’s hearts with Iman and respect for the State. Sulayman Ibnu Barida reported on the authority of his father that He said; “Whenever the Messenger of Allah (pbuh) appointed an Ameer over an army or an expedition, He used to advise Him to fear Allah and to be good to the Muslims who accompany him.” [Narrated by Muslim] Since the Waali is, in fact, an Ameer over his Wilayah, the Hadith would then apply to Him as well.

Valinin görevden alınmasına gelince, bu Halife'nin yetkisindedir; ayrıca Vilayeti'ndeki halkın çoğunluğu veya temsilcileri ondan memnuniyetsizlik gösterirse, bu da Halife'nin takdirindedir. Valiyi görevden alan Halife'dir. Bunun nedeni, Allah'ın Elçisi ﷺ'in Mu'az bin Cebel'i herhangi bir sebep olmaksızın Yemen'deki görevinden almış olması ve Bahreyn'deki amili el-Ala' İbnu'l-Hadramî'yi, Abdulkays heyetinin ona karşı şikâyette bulunması üzerine görevden almış olmasıdır. Ömer bin el-Hattab, valileri sebepli veya sebepsiz görevden alırdı. Ziyad İbnu Ebi Süfyan'ı herhangi bir gerekçe göstermeden görevden aldı; Sa'd İbnu Ebi Vakkas'ı ise halk onunla ilgili şikâyette bulunduğu için görevden aldı ve sonra şöyle dedi: "Onu yetersizlik veya ihanet nedeniyle görevden almadım." Bu da, Halife'nin, Vilayetinde yaşayan halk ona karşı şikâyette bulunduğunda, valiyi dilediği zaman görevden alma hakkını elinde tuttuğunu kanıtlamaktadır.

As for the dismissal of the Waali, this would be up to the Khaleefah, and the majority of people in his Wilayah or their representatives if they showed discontent towards him. It is the Khaleefah who removes him. This is because the Messenger of Allah (pbuh) dismissed Mu’az bin Jabal from Yemen without any reason, and He (pbuh) removed Al-Ala’ Ibnul- Hadhrami, his ‘Amil over Bahrain, because the delegation of Abdu Qays complained about him. ‘Umar ibn Al-Khattab used to dismiss the Wulah with or without reason. He dismissed Ziad Ibnu Abi Sufyan without giving a reason, and He dismissed Sa’d Ibnu Abi Waqqas because the people complained about him, and then said; “I did not remove Him because of incompetence or betrayal.” This proves that the Khaleefah reserves the right to remove the Waali whenever He wished if the people living in his Wilayah filed a complaint against him.