11 Yargı - İslam'da Hüküm Sistemi | Quran Course

11 Yargı - İslam'da Hüküm Sistemi | Quran Course

Sünnete gelince, Allah'ın Elçisi (s.a.v.) bizzat yargılamaya bakmış ve insanlar arasında hükmetmiştir. Buhârî, Allah'ın Elçisi'nin eşi Âişe'den şöyle rivayet etmiştir: "Utbe İbnu Ebî Vakkâs, kardeşi Sa'd bin Ebî Vakkâs'a, Zem'a'nın çocuğunun kendisine ait olduğunu ve onu yanında tutmasını söylemişti. Fetih yılında Sa'd onu aldı ve 'Bu çocuk benim yeğenimdir; kardeşim onu bana emanet etmiştir' dedi. Abd İbnu Zem'a durdu ve 'O benim kardeşimdir, babamın yatağında doğan oğludur' dedi. Bunun üzerine ikisi de Allah'ın Elçisi'ne koştu. Sa'd, 'Ey Allah'ın Elçisi! O benim yeğenimdir ve kardeşim onu bana emanet etmiştir' dedi; Abd bin Zem'a ise, 'O benim kardeşimdir ve babamın yatağında doğan bir oğludur' dedi. Allah'ın Elçisi (s.a.v.) şöyle buyurdu: 'Çocuk yatağa aittir, zina edene ise taş vardır.'" Allah'ın Elçisi (s.a.v.) yargıçları da atardı. Yemen'e yargıç olarak Ali'yi atadı ve nasıl hükmedeceği konusunda ona şu talimatı verdi: "Yanınıza iki davacı adam gelirse, diğerinin de ne diyeceğini dinlemeden birinin lehine hüküm vermeyin." Ayrıca Mu'âz'ı da Cund'a yargıç olarak atadı. Bu, yargı mirasını göstermektedir. Elçi'nin (s.a.v.) yargılama yöntemine gelince, Âişe'nin hadisinden anlaşılmaktadır ki Sa'd ile Abd İbnu Zem'a, Zem'a'nın çocuğu konusunda anlaşmazlığa düşmüşlerdi. Her biri çocuğun kendisine ait olduğunu iddia ediyordu. Allah'ın Elçisi (s.a.v.) onlara, Zem'a'nın çocuğunun Abd İbnu Zem'a'nın kardeşi olduğuna ve çocuğun yatağında doğduğu kişiye ait olduğuna dair ilahi hükmü bildirdi. Dolayısıyla onun (s.a.v.) hükmü ilahi hükmün bir bildirimiydi ve sonra bunu onlara uyguladı; böylece Abd İbnu Zem'a çocuğu aldı. Bu, yargının tanımını veren ve bu tanımın gerçekliğin bir betimlemesi olarak işlediği delildir. Ancak bu, ilahi bir gerçeklik olduğundan ve ilahi tanım aslında ilahi bir kural olduğundan, ondan çıkarılacağı bir delile ihtiyaç duyar; bu Hadis de yargılama (kadılık) tanımı için bir delil niteliğindedir.

As for the Sunnah, the Messenger of Allah (pbuh) was himself in charge of the Judiciary and He judged between people. Al- Bukhari narrated about A’isha, wife of the Messenger of Allah (pbuh), that she said; “Utba Ibnu Abi Waqqas told his brother Sa’d bin Abi Waqqas that the child of Zuma’a belongs to him, so keep Him with you. In the year of the conquest, Sa’d took Him and said, ‘The child is my nephew, and He (his brother) has entrusted Him to me.’ Abd ibn Zuma’a stopped and said, ‘He is my brother, the son born to my father, and He was born on his bed.’ So they both rushed to the Messenger of Allah (pbuh) and Sa’d said ‘O Messenger of Allah! He is my nephew and my brother has entrusted Him to me’ and ‘Abd bin Zuma’a said, ‘He is my brother and a son born to my father on his bed.’ The Messenger of Allah (pbuh) said, ‘The child is for the bed and for the fornicator is stoning.’” The Messenger of Allah (pbuh) used to appoint the judges. He appointed ‘Ali as judge over Yemen and He gave Him instructions about how to judge by saying; “If two disputing men come to you do not give a judgement for one of them until you have heard what the other has had to say.” He (pbuh) also appointed Mu’az as a judge over Al-Janad. This indicates the legacy of the judiciary. As for the method of judicature carried out by the Messenger (pbuh), it can be deduced from the Hadith of ‘A’iesha that Sa’d and Abd Ibnu Zuma’a disputed over the son of Zuma’a. Each one claimed that He was his. The Messenger of Allah (pbuh) informed them of the divine rule that the son of Zuma’a was the brother of Abd Ibnu Zuma’a, and that the child belongs to the one on whose bed it is born. Therefore, his (pbuh) judgement was information about the divine rule and then He enforced it upon them, and thus ‘Abd Ibnu Zuma’a took the child. This is the evidence that gives the definition of the Judiciary and this definition serves as a description of the reality. However, since it is a divine reality, and since the divine definition is in fact a divine rule, it therefore requires evidence from which it is to be deduced, and this Hadith serves as an evidence for the definition of the judiciary.

“‘Bu nedir?’ dedi. ‘Yağmurla ıslanmıştı, ey Allah'ın Resulü.’ Peygamber ﷺ şöyle buyurdu: ‘Halkın görebilmesi için onu üstüne koymuyor musun? Hile yapan benden değildir.’” Bu, mezâlimi de kapsar; çünkü mezâlim, yönetimden değil yargıdan bir parçadır, zira yöneticiye karşı yapılan şikâyetlerdir. Mezâlim şöyle tanımlanır: “Vatandaşlar ile Halife veya onun valilerinden ya da çalışanlarından biri arasında çıkabilecek bir uyuşmazlıkta veya Müslümanlar arasında, hükmetmek ve hükümle yargılamak için kullanılan Şer'î nasların yorumuna dair herhangi bir çatışmada, ilahî hükmün zorlayıcı yoldan uygulanması.” Mezâlim, Peygamber ﷺ'in fiyatların belirlenmesine ilişkin hadisinde de geçmektedir; o şöyle buyurmuştur: “Ben, Allah Azze ve Celle'ye, bana karşı kan ya da mal bakımından bir mazlumiyet (şikâyet) iddiasında bulunan hiç kimse olmaksızın kavuşmayı umarım.” [Ahmed, Enes'ten rivayet etmiştir.] Bu, yöneticiye, valiye veya memurlara karşı yapılan şikâyetlerin mezâlim hâkimine sunulması gerektiğini gösterir ve mezâlim hâkimi ilahî hükmü zorlayıcı yoldan uygulayacaktır. Dolayısıyla bu tanım, Peygamber ﷺ'in hadislerinde ve fiillerinde yansıyan yargının üç alanını kapsar. Bunlar: insanlar arasındaki uyuşmazlıkların çözülmesi, topluluğun haklarına zarar verebilecek her şeyin önlenmesi ve vatandaşlarla yöneticiler, ya da vatandaşlarla görevleri dahilinde memurlar arasındaki uyuşmazlıkların çözülmesidir.

“‘What is this?’ He said; ‘It was dampened by the rain O Messenger of Allah.’ He (pbuh) said; ‘Why don’t you put it on the top so that people can see it? He who cheats does not belong to me.’” It also includes the Mazaalim (unjust acts), because they are part of the judiciary and not part of the ruling, since they are complaints against the ruler. The Mazaalim would be defined as: ‘Delivering of the divine rule by way of compulsion with regards to the dispute that may arise between the citizens and the Khaleefah or any of his Wulah or employees, or any conflict between the Muslims about the interpretation of any of the Shar’a texts used in order to judge by them and to rule according to them.’ The Mazaalim (unjust acts) were mentioned in the Hadith of the Messenger of Allah (pbuh) regarding the fixing of prices where He said; “And verily I hope that I will meet Allah Azza wa Jall without having anyone claiming against me a Mazlama (complaint) I inflicted on him, be it of blood or funds.” [Narrated by Ahmad on the authority of Anas] This indicates that complaints against the ruler, or the Waali or the civil servants should be submitted to the judge of Mazaalim, and the Judge of Mazaalim would deliver the divine rule by way of enforcement. Therefore the definition would include the three areas of judiciary reflected in the Ahadith and actions of the Messenger of Allah (pbuh). These are: settling disputes between people, preventing whatever may harm the rights of the community and the settling of disputes between the citizens and the rulers, or between the citizens and the civil servants within their duties.