Halife, valilerin faaliyetlerini araştırmalı ve onları yakından izlemelidir. Durumlarını kontrol edebilecek ve teftişler yapabilecek birini atamalıdır. Halife ayrıca zaman zaman hepsiyle veya bazılarıyla bir araya gelmeli ve tebaanın onlar hakkındaki şikâyetlerini dinlemelidir.

The Khaleefah should inquire about the actions of the Waali and He should monitor them closely. He should appoint someone, who can check their state of affairs and carry out inspections. The Khaleefah should also meet with all of them or some of them from time to time and listen to the complaints of the subjects against them.

Allah'ın Elçisi'nin (ﷺ), vali atadığında onları sınadığı; Muaz ve Ebu Musa ile yaptığı gibi, sabit bir şekilde bilinmektedir. Görevlerini nasıl yerine getirmeleri gerektiğini, Amr bin Hazm ile yaptığı gibi onlara açıklardı. Ayrıca, Bahreyn'e vali olarak atadığı Aban bin Sa'id'in dikkatini bazı önemli hususlara çekmiş ve ona şöyle demiştir:

It has been confirmed that the Messenger of Allah (pbuh) would examine the Wulah when appointing them, as He did with Mu’az and Abu Moussa. He used to explain to them how they should conduct their duties, as He did with ‘Amr bin Hazm. He also drew their attention to some important matters as He did with Aban bin Sa’id when He appointed Him Waali over Bahrain and said to him:

“Abd Qays’ine iyi davran ve liderlerine saygı göster.” Aynı şekilde, O'nun (sav) Vâlilerini hesap sorduğu, durumlarını denetlediği ve hakkındaki haberleri dinlediği de sabittir. Vâlilerden, harcanan gelir ve giderleri hesaba katmalarını isterdi. Buhârî ve Müslim, Ebû Humeyd es-Sâ'idî'den rivayet etmiştir; o şöyle demiştir: "Allah'ın Resûlü (sav), İbnü'l-Utbiyye'yi Benî Selîm'in sadakalarına memur olarak görevlendirdi. O geri dönüp Peygamber'e (sav) hesap verdiğinde şöyle dedi: 'Bu sizin, bu da bana hediye edilmiştir.' Bunun üzerine Allah'ın Resûlü (sav) şöyle buyurdu: 'Doğru söylüyorsan, baban ve annenin evinde oturup hediyenin sana gelmesini beklemeseydin ya!' Sonra Allah'ın Resûlü (sav) minbere çıktı, Allah'a hamd ettikten sonra insanlara hitap ederek şöyle buyurdu: 'Ne oluyor, size bir görev verdiğim devlet memurlarına? Gelip, "Bu sizin, bu da bana hediye edildi" diyorlar. Doğru söylüyorsa, babasının veya annesinin evinde oturup hediyelerinin kendisine gelmesini beklemeseydi ya! Allah'a andolsun, sizden biri bu sadakadan haksız yere bir şey alırsa, kıyamet günü boynunda böğüren bir deve, melemeye devam eden bir koyun ya da bağıran bir inek olarak onu getirecektir.' Sonra ellerini kaldırdı; öyle ki koltuk altlarının beyazlığını gördüm. Ardından iki kez şöyle dedi: 'Allah'ım, emrini tebliğ ettim.'" Ömer, Vâlileri yakından takip ederdi. Durumlarını incelemek ve denetlemek üzere Muhammed İbnu Mesleme'yi görevlendirdi. Ömer, hac mevsiminde Vâlileri toplar, performanslarını gözden geçirir, halkın onlar hakkındaki şikâyetlerini dinler, ayrıca vilayetlerin işlerini onlarla görüşür ve kendi durumlarını da sorardı. Rivayet edildiğine göre Ömer, etrafındakilere şöyle demiştir: "Sizin arasınızdan en iyi kişiyi size yönetici olarak atayıp ona adil davranmasını emretsem, görevimi yerine getirmiş olur muyum?" Onlar, "Evet" dediler. Ömer şöyle dedi: "Hayır. Onun işlerini denetleyip, emrettiğim şeyi yapıp yapmadığını görmedikçe olmaz." Ömer, valilerini ve memurlarını hesaba çekmede titiz olduğu bilinirdi. Hatta kesin delil olmadan, sadece bir şüphe üzerine bile bazılarını görevinden alırdı. Hatta şüphe düzeyine bile ulaşmayan en hafif bir kuşku üzerine bir valiyi görevden aldığı olurdu. Bir gün bu konuda kendisine soru sorulduğunda şöyle dedi: "Halkın işlerini düzeltmek için bir emiri başkasıyla değiştirmek kolaydır." Ancak onlara karşı bu titizliğine rağmen, yönetimlerinde onlara geniş bir serbestlik tanır ve itibarlarını korurdu. Onları dinler, söylediklerini değerlendirirdi. Bir görüşü beğenirse bunu onayladığını ve ona inandığını gösterir, sonrasında da memuru övgüyle taltif ederdi. Bir gün ona, Hımıs minberinde iken memuru Umeyr İbnu Sa'd'ın şöyle dediği haberi ulaştı: "İslam, otorite güçlü olduğu sürece heybetli kalacaktır. Otoritenin gücü ise kılıçla öldürmekle ya da kamçıyla dövmekle değil, hakkı esas alarak hüküm vermek ve adaleti ayakta tutmakla sağlanır." Bunu duyunca Ömer şöyle dedi: "Keşke Müslümanların işlerinde bana yardımcı olacak Umeyr İbnu Sa'd gibi bir adamım olsaydı."

“Look after Abd Qays and honour their leaders.” Likewise it has also been confirmed that He (pbuh) used to hold the Wulah accountable, inspect their situation and listen to news brought to Him about them. He (pbuh) used to ask the Wulah to account for the revenues and expenses spent. Al-Bukhari and Muslim narrated on the authority of Abu Humaid Al-Sa’idi who said; “The Messenger of Allah (pbuh) appointed Ibnul-Utbiyya as ‘Amil in charge of Sadaqat of Banu Saleem. When He returned back to the Prophet (pbuh) and He accounted him, He said; ‘This is for you and (this is a gift) that was presented to me.’ So the Messenger of Allah (pbuh) said ‘Why did you not remain in your father’s and mother’s home so that your gift comes to you if you spoke the truth.’ Then the Messenger of Allah (pbuh) stood on the pulpit, addressed the people praised, Allah (swt) and said; ‘What about a State official whom I give an assignment and who comes and says; ‘This is for you and this has been presented to me as a gift?’ Why didn’t He remain in the house of his father or the house of his mother so that his gift be presented to Him if He is truthful? By Allah, any one of you will not take anything from it (Sadaqah) unlawfully but will bring it on the Day of Judgment, carrying on his neck a camel that will be growling, or a cow that will be bellowing or a sheep that will be bleating.’ Then He raised his hands so that I could see the whiteness of his armpits. Then He said twice; ‘O Allah, I have conveyed your command.’” ‘Umar used to closely monitor the Wulah, and He appointed Muhammad Ibnu Maslama to examine their state of affairs and inspect them. ‘Umar used to gather the Wulah during the Hajj season to review their performance and to listen to the complaints of the subjects about them, and He also used to discuss with them the affairs of the Wilayaat and ask about their own conditions. It has been reported that ‘Umar once said to people around him; “‘Would you say that my duty would be fulfilled if I appointed over you the best from amongst you, and ordered Him to be just?’ They said; ‘Yes.’ He said; ‘No. Not until I had checked his performance, and seen whether or not He did what I had ordered Him to do.’ ‘Umar was known to be strict when accounting the Wulah and the ‘Aamileen. He would even remove some of them on just a suspicion without conclusive evidence. He even used to remove a Waali on the slightest doubt that did not even reach the level of suspicion. He was asked about this one day and He said; ‘It is easy to swap an Ameer for another so as to amend the people’s affairs.’” However, despite his strictness with them He used to give them a free hand and safeguarded their reputation in ruling. He used to listen to them and consider their argument. If He liked an argument He would show his approval and conviction of it and would shower the ‘Amil with praise afterwards. Oneday news reached Him about his ‘Amil Umayr Ibnu Sa’d who had said while over the pulpit of Homs; “Islam will remain formidable as long as the authority is strong. And the strength of the authority does not come about with the killing by the sword or the lashing by the whip, but with the judging by the truth and the upholding of justice.” Upon hearing this ‘Umar said; “I wish I had a man like Umayr Ibnu Sa’d to help me with the Muslims’ affairs.”