11.9 Mazâlim Hâkiminin Zorunlu Yetkileri
11.9 The mandatory powers of the Mazaalim judge
Kadi'l-Mezâlim, herhangi bir hükümdarı veya devlet memurunu görevden alma zorunlu yetkisine sahiptir ve ayrıca Halife'yi görevden alma hakkına da sahiptir.
The Qadhi al-Mazaalim has the mandatory power to remove any ruler or civil servant, and He also has the right to remove the Khaleefah.
Mezâlim Kadısının yöneticileri görevden alma hakkı vardır; çünkü yönetici, tayin sözleşmesi olarak bilinen ve tekliden (taklîd) de denilen bir akitle atanır. Halifenin velayet hakkı, yani yönetme hakkı vardır ve atama, yani tayin hakkı da ona aittir; atama ise ancak açık bir ifadeyle yapılabilir. Dolayısıyla Halife tarafından atanmış bir yöneticinin görevden alınması, o akdin feshi anlamına gelir ve Halife bu hakka kuşkusuz sahiptir. Bunun nedeni, Allah'ın Elçisi ﷺ'in de valileri atayıp görevden almış olmasıdır. Hulefâ-i Râşidîn de valileri atamış ve görevden almıştır. Halife, atadığı kişilere atama ve görevden alma yetkisini de devredebilir. Ancak Mezâlim mahkemesi, Halife adına yöneticileri görevden alma hakkına sahip değildir; çünkü mahkeme atama ve görevden almada Halife adına hareket etmez, aksine Mezâlim davalarına bakmada onun adına hareket eder. Bu nedenle, o yöneticinin valiliğinde bulunması bir mezalim ise mahkemenin o mezalimi kaldırma hakkı vardır; yani o yöneticiyi görevinden alma hakkı vardır. Dolayısıyla onu görevden alma yetkisi Halife adına değil, yalnızca mezalimi ortadan kaldırmak içindir. Bu yüzden hakkında görevden alınması yönünde hüküm verilen kişi, Halife bu hükümle mutabık olmasa bile görevden alınmalıdır. Çünkü o yöneticinin görevden alınması bir mezalimin ortadan kaldırılmasıdır ve bu hüküm herkes hakkında geçerlidir, Halife de dahil; zira hâkimin hükmü herkese şamildir. Halifeyi görevden alma yetkisine gelince, bu da yine bir mezalimi ortadan kaldırmaya yönelik bir hükümle olur. Çünkü Halife, görevden alınmasını gerektiren bir durumda ya da görevden alınmasına yol açan bir halde bulunursa, onun makamda kalması bir mezalim olur. Mezalimin ortadan kaldırılmasına hükmeden de Mezâlim mahkemesidir; dolayısıyla o da Halifenin görevden alınmasına hükmeder. Bu nedenle, Mezâlim mahkemesinin halifeyi görevden almaya yönelik hükmü, bir mazlumiyeti (mezalimi) ortadan kaldırmaya yönelik bir hüküm olacaktır.