Şûra, Halife'nin yerine getirmesi gereken, bütün Müslümanların hakkıdır. Müslümanlar istişare edilmeye hak sahibidirler ve Halife onlara başvurmalı ve onlarla istişare etmelidir. Allah (swt) şöyle buyurur: "Onlara işte danış. Bir işe karar verdiğin zaman da Allah'a tevekkül et." [TMQ Âl-i İmrân: 159] Allah'ın Elçisi ﷺ insanlara başvurur ve onlarla istişare ederdi. Bedir günü savaş alanının yeri hakkında onlarla istişare etti, Uhud günü ise Medine'nin içinde mi dışında mı savaşılacağı konusunda onlarla istişare etti. Bedir günü ﷺ, bir uzmanın dile getirdiği teknik bir görüş konusunda Habbâb bin el-Munzir'in tavsiyesini aldı ve bunu kabul etti. Uhud günü ise kendi kişisel görüşü farklı olmasına rağmen çoğunluğun görüşünü kabul etti.

Shura is a right of all the Muslims that the Khaleefah should fulfil. They are entitled to be consulted and the Khaleefah should refer to them and consult them. Allah (swt) says; “And do consult them in the matter, and if you decide (on an action/on an opinion) put your trust in Allah.” [TMQ Al-Imran: 159] The Messenger of Allah (pbuh) used to refer to people and consult with them. He (pbuh) consulted them on the day of Badr about the location of the battlefield and He consulted them on the day of Uhud about whether to fight inside or outside Madinah. On the day of Badr He took the advice of Habab bin Al- Munthir regarding a technical opinion voiced by an expert that He accepted. On the day of Uhud He accepted the opinion of the majority, despite the fact that his personal opinion was different.

Ömer bin el-Hattab, Irak topraklarının durumu hakkında Müslümanlara danıştı: Bu topraklar ganimet olduğu için Müslümanlar arasında mı taksim edilsin, yoksa toprağın mülkiyeti Hazine'de kalmak şartıyla halkının elinde mi bırakılsın ve onlardan harac mı alınsın? Bunun üzerine kendi içtihadına göre hareket etti ve Sahabe'nin çoğu bunu onayladı. Böylece toprağı halkının elinde bıraktı ve onlara harac ödemelerini emretti. Ayrıca Sa'd bin Ebi Vakkas'a yapılan şikâyetler üzerine onu valilikten aldı ve şöyle dedi: "Onu bir ihanet ya da zaaf yüzünden görevden almadım." Halife'nin danışılma hakkına sahip olmanın yanında, Müslümanlar yöneticilerini de yaptıkları ve davranışları bakımından hesap sormalıdır. Allah (c.c.), Müslümanlara yöneticilerden hesap sormalarını emretmiş ve halkın haklarını çiğnedikleri, onlara karşı görevlerini ihmal ettikleri, işlerinden herhangi birini görmezden geldikleri, İslam'ın hükümlerine muhalefet ettikleri veya Allah'ın indirdiğinden başka bir şeyle hükmettikleri takdirde onlara karşı kararlı olmalarını kesin bir dille emretmiştir. Müslim, Ümmü Seleme'den rivayet etmiştir ki Resulullah ﷺ şöyle buyurmuştur: "Sizin hem tanıyıp hem inkâr edeceğiniz emirler gelecek. Kim tanırsa (yaptıklarından) beri olur, kim inkâr ederse güvende olur. Ancak kim razı olur ve onlara uyarsa (güvende olamaz)." Sahabe, "Onlarla savaşmayalım mı?" diye sordu. Buyurdu ki: "Hayır, namaz kıldıkları sürece." Sahabe, Resulullah ﷺ'in bazı davranışlarını da zaman zaman onaylamadı. Ömer, Hudeybiye Antlaşması'nda yer alan şu hükme şiddetle karşı çıkmıştır: "Kureyş'ten, velisinin izni olmaksızın Muhammed'e gelen kimse onlara geri verilecek; Muhammed'in yanında bulunanlardan Kureyş'e gelen kimse ise geri verilmeyecektir." Bunu İbn Hişam, es-Sîre'sinde Zührî'den nakletmiştir. Müslümanlar, özellikle Ömer, Ebu Bekir'in mürtedlerle savaşmaya karar verdiğinde bu tutumuna başta karşı çıktılar. Talha ve Zübeyr de onun Ömer'i kendisinden sonra halife olarak atayacağını öğrendiklerinde, onun bu davranışına karşı çıktılar.

‘Umar bin Al-Khattab consulted the Muslims regarding the land of Iraq, whether to divide it among the Muslims because it was booty or to leave it in the hands of its people with the condition that they paid its Kharaj while the land remains the property of the Treasury. He then acted according to his own Ijtihad and most of the Sahabah approved of it, so He left the land in the hands of its people and ordered them to pay the Kharaj. He also removed Sa’d Ibnu Abi Waqqas from his Wilayah because of complaints against Him and He said; “I did not remove Him because of a betrayal or a weakness.” As well as having the right to be consulted by the Khaleefah, the Muslims should also hold the rulers accountable for their actions and conduct. Allah (swt) has commanded the Muslims to hold the rulers accountable and He (swt) strongly directed them to be firm with them if they violated the rights of the citizens, if they neglected their duties towards them, if they ignored any of their affairs, disagreed with the Ahkam (laws) of Islam or governed with other than what Allah brought down. Muslim narrated from Umm Salamah that RasoolAllah (pbuh) said “‘There will be ameers, you recognise (something of what they do) and you reject (some). Whosoever recognised, He would be absolved (of sin) and whosoever rejected, He would be safe. But whosoever accepted and followed (what they do, He would not be safe).’ They (the Sahabah) asked ‘Shouldn’t we fight them?’ He said; ‘No, as long as they pray.’” The Sahabah on some occasions did disapprove of some of the Messenger of Allah’s (pbuh) actions. ‘Umar strongly protested against what came in the treaty of Hudaybiyah, namely the part which states; “Any one who comes to Muhammad from Qur’aysh without the permission of his guardian would be returned to them, and whoever comes to Qur’aysh from among those who were with Mohammad they would not return Him back.” Ibnu Hisham in the Seerah reported this from Az-Zuhri. The Muslims, especially ‘‘Umar, at first disapproved the action of Abu Bakr when He decided to fight the apostates. Talha and Az-Zubayr also disapproved of his action when they learned that He was to nominate ‘Umar after him.

Bilal İbnu-Rabah, Ez-Zubeyr ve diğerleri, Ömer'in savaşçılar arasında Irak arazisini taksim etmeme kararını doğru bulmadılar. Ömer mehri 400 dirhem olarak belirlemek istediğinde bir kadın da ona itiraz etti ve dedi ki: "Ey Ömer, bu senin karar verebileceğin bir konu değil. Allah'ın (swt) şu sözünü duymadın mı: 'Onlara (eşlerinize) bir kantar altın vermiş olsanız bile, ondan hiçbir şey geri almayın' [TMQ An-Nisa': 20]?" Bunun üzerine Ömer şöyle dedi: "Kadın haklı, Ömer yanılmış." Bu nedenle Ümmet Meclisi'nin danışılma hakkı vardır ve yöneticileri hesap vermeye zorlamakla yükümlüdür.

Bilal Ibnu-Rabah, Az-Zubayr and others disapproved the action of ‘Umar when He decided not to divide the land of Iraq among the fighters. A woman also challenged ‘Umar when He decided to fix the dowries at 400 Dirhams, when she said to him: “‘O ‘Umar, it is not up to you. Did you not hear Allah’s (swt) saying “Even if you gave them (your wives) a whole treasure for dowery, do not take any of it” [TMQ An-Nisa’: 20]?’ Upon this, ‘Umar said; ‘The woman is right and ‘Umar was wrong.’” Therefore, the Council of the Ummah has the right to be consulted, and is obliged to hold the rulers accountable.