4 Devletin Yapısı
4 The structure of the state
Devlet sekiz temel üzerine kurulmuştur:
The state is founded on eight pillars:
1) Halife,
1) The Khaleefah,
2) Yetkilendirilmiş Yardımcılar,
2) Delegated Assistants,
3) İnfaz Eden Yardımcılar,
3) The Executing Assistants,
4) Cihad Emiri,
4) The Ameer of Jihad,
5) Yöneticiler (Vulat),
5) The Governors (Wulah),
6) Yargı,
6) The Judiciary,
7) İdari Daireler,
7) The Administrative Departments,
8) Ümmetin Meclisi,
8) The Council of the Ummah,
Bu yapının kanıtı, Allah'ın Elçisi ﷺ'in eylemlerinde görülmektedir; zira devletin yapısını bu biçimde kurmuştur. O ﷺ devletin başkanıydı ve Müslümanlara bir Halife veya bir İmam atamalarını emrettiğinde, bir devlet başkanı oluşturmalarını emretmiştir. Yardımcılara gelince, Allah'ın Elçisi ﷺ iki yardımcısı olarak Ebu Bekir ve Ömer'i seçmiştir. Hakim ve Tirmizi, Ebu Said el-Hudri'den rivayet etmişlerdir ki Allah'ın Elçisi ﷺ şöyle buyurmuştur:
Evidence of this structure is reflected in the actions of the Messenger of Allah (pbuh) since this was the form in which he set up the structure of the State. He (pbuh) was the head of State and he ordered the Muslims to establish a head of State when he ordered them to establish a Khaleefah or an Imam. As for the assistants, the Messenger of Allah (pbuh) chose Abu Bakr and ‘Umar as his two assistants. Al-Hakim and Al-Tirmithi narrated from Abu Sa’id Al Khudri that the Messenger of Allah (pbuh) said:
“Benim göklerden iki vezirim Cibrîl ve Mikâîl, yeryüzü halkından iki vezirim ise Ebû Bekr ve Ömer’dir.” Buradaki “iki vezirim” ifadesinin anlamı, iki yardımcımdır; çünkü Arapçada “vezir” kelimesi sözlük anlamıyla budur. Bugün insanların kullandığı “bakan” anlamındaki “minister” kelimesine gelince, bu, belirli bir tür yönetimin işlevini ifade eden Batılı bir terimdir. Bu terim Müslümanların bildiği şeye yabancıdır ve İslâmî yönetim sistemiyle çelişir. Nitekim Allah Resûlü ﷺ’in vezir adını verdiği yardımcı, belirli bir göreve atanmaz. O, halifenin görevleri yürütmesi için kendisine genel bir yetki verdiği bir yardımcıdır ve belirli bir işe tahsis edilmemelidir. Valilere (Vulât) gelince, Allah Resûlü ﷺ onları vilayetlere (Vilâyât) tayin etmiştir. Mekke’nin fethinden sonra Attâb İbnu Üseyd’i Mekke’ye vali olarak atamıştır. Bâzân İbnu Sâsân İslâm’ı kabul ettikten sonra onu Yemen’e vali (hâkim) olarak atamıştır. Allah Resûlü ﷺ başka birçok valiyi de atamıştır. Allah Resûlü ﷺ, yargı işini doğrudan kendi üzerine almıştı. İnsanlar arasındaki anlaşmazlıkları çözmek için kadılar atamıştır. Böylece Ali İbnu Ebî Tâlib’i Yemen’e kadı olarak atamış, Muâz İbn Cebel ve Ebû Mûsâ’yı ise Yemen’de yargı ve emirlik görevleriyle görevlendirmiştir. Taberânî, Mesrûk’tan güvenilir ravilerle şunu rivayet etmiştir, dedi ki:
“My two ministers from the heavens are Jibra’eel and Mika’el and from the people of the earth are Abu Bakr and ‘Umar.” The meaning of the term “my two ministers” here is my two assistants, because this is what the word Wazir (minister) linguistically means in Arabic. As for the word ‘minister’, which people currently refer to, this is a Western term that means the function of a particular type of ruling. This is alien to that which the Muslims know and it contradicts the Islamic ruling system. Indeed the assistant, who the Messenger of Allah (pbuh) called minister (Wazir), is not assigned to a certain function. He is rather an assistant to whom the Khaleefah gives a general delegation to carry out tasks; and he should not be assigned to a specific task. As for the governors (Wulah), the Messenger of Allah (pbuh) appointed them over the provinces (Wilayaat). He (pbuh) appointed Attab Ibnu Usayd as Wali over Makkah after its conquest. After Bazan Ibnu Sasan had embraced Islam he (pbuh) appointed him Wali (governor) of Yemen. The Messenger of Allah (pbuh) also appointed many other Wulah. The Messenger of Allah was in direct charge of the judiciary. He (pbuh) appointed the judges in order to settle the disputes between the people. So he (pbuh) appointed ‘Ali Ibnu Abi Talib as judge over Yemen, and he (pbuh) charged Mua’z Ibn Jabal and Abu Mousa with Judiciary and Imarah over Yemen. Al-Tabarani reported through trustworthy narrators from Masrooq, he said:
"Allah'ın Elçisi'nin (sav) zamanında yargı görevini yürüten kişiler altı kişiydi: Ömer, Ali, Abdullah İbn Mesud, Übey İbn Kab, Zeyd İbn Sabit ve Ebu Musa el-Eş'ari." "İdari sisteme gelince, Allah'ın Elçisi ﷺ çeşitli devlet dairelerini yönetmek üzere katipler görevlendirdi; bunlar daire müdürleri gibiydi. Ganimet dairesine müdür (müsteşar) olarak Mu'eyka İbn Ebi Fatıma'yı, Hicaz'ın hasat ürününü değerlendirmekle görevli müdür olarak da Huzeyfe İbnü'l-Yeman'ı atadı. Diğer dairelerin başına da başkalarını getirdi ve bunların her birinin üzerinde bir katip bulunuyordu." "Ordu ise idari olarak Cihad Emiri'nin yetkisi altındaydı; fiilen Allah'ın Elçisi ﷺ'nin denetimindeydi ve ordunun fiili komutanı oydu. Ordunun yönetimiyle ilgilenir, işlerini o yürütürdü. Bununla birlikte Allah'ın Elçisi ﷺ belirli seferlere komutan olarak kişiler atardı. Bir keresinde Kureyş'e karşı bir keşif görevine Abdullah İbn Cahş'ı başkan olarak atadı. Başka bir seferde ise Allah'ın Elçisi ﷺ, Ebu Seleme İbn Abdi'l-Esed'i 150 kişilik bir birliğin komutanı olarak görevlendirdi ve ona sancağını verdi. Bu birlik, Müslümanların en seçkin savaşçılarından bazılarını içeriyordu; bunların arasında Ebu Ubeyde İbnü'l-Cerrah, Sa'd İbn Ebi Vakkas ve Useyd İbn Hudayr da vardı." "Ümmetin Meclisi'ne gelince; bu meclisin işlevi danışma (şura) ve yöneticinin hesap vermesini sağlamaktır. Allah'ın Elçisi ﷺ, hayatı boyunca sürekli bir meclis kurmadı; ancak uygun gördüğü zamanlarda Müslümanlarla istişare etti. Nitekim Uhud Günü'nde ve İfk Hadisesi (Aişe r.anha'ya iftira) günü ile başka birçok durumda Müslümanları toplayıp onlarla istişare etti." Peygamber ﷺ Müslümanları istişare için toplamakla birlikte, düzenli olarak bazı sahabilerini çağırır ve onlarla istişare ederdi; bunlar halkın önderleri sayılırdı. Bunlar Hamza, Ebu Bekir, Ca'fer, Ömer, Ali, İbnu Mes'ud, Selman, Ammar, Huzeyfe, Ebu Zer, El-Mikdad ve Bilal'dir. Bunlar onun şura meclisi sayılırdı, çünkü onlarla düzenli olarak istişare ederdi. Bu, Allah'ın Elçisi ﷺ'in Devlet için belirli bir yapı kurduğunu ve Rabbine kavuşuncaya kadar bu yapıya bağlı kaldığını göstermektedir. Ardından onun halifeleri geldi ve Elçinin ﷺ kendisinin kurduğu aynı yapıya göre yönetmede ona uydular. Bunu sahabilerin huzurunda yaptılar. Bu nedenle İslam Devleti'nin yönetim yapısı bu biçimde olmalıdır. Bazıları, Allah'ın Elçisi ﷺ'in maliye işlerinden sorumlu özel bir görevli atadığını ve onu maliye dairesinin başına getirdiğini öne sürebilir. Bu, insanların maliye dairesinin devlet yapısının dışında, bağımsız bir kurum olduğunu düşünmelerine yol açabilir. Oysa gerçek şudur: Allah'ın Elçisi ﷺ maliyeden sorumlu özel bir görevli atamıştır; bu, ona yönetilecek bağımsız bir daire verilmesi anlamına gelir, ancak bunu bağımsız bir yapı yapmamış, devlet yapısının bir parçası kılmıştır. Valilerin (vali) bazıları hem yönetimi hem maliyeyi kapsayan genel yetkilerle atanmış, bazıları yalnızca yönetim yetkisiyle atanmış, maliye için ise ayrıca özel bir vali atamıştır. Örneğin Allah'ın Elçisi ﷺ, Amr'ı kendisine verdiği mektupta belirtildiği üzere maliye görevine göndermiştir. Furva İbnu Musayk, Allah'ın Elçisi ﷺ tarafından Murad, Zubeyd ve Muzhic kabilelerine amil olarak atanmış, Halid İbnu Said İbnul As ise onunla birlikte zekât toplayıcısı olarak görevlendirilmiştir. Kendi başına yönetimi yürüten Vali, "Salah Valisi" olarak biliniyordu; bu, idari, yargısal, siyasi, savaşla ilgili ve İbadat ile ilgili görevler de dahil olmak üzere mali işler dışındaki tüm işlerden sorumlu Valiyi ifade eden bir Şeriat terimidir. Mali işlerden sorumlu Vali ise alternatif olarak "Harac Valisi" olarak biliniyordu; bu, Zekat ve arazi Haracını toplamak ile diğer mali görevlerden sorumlu olan kişiyi ifade ediyordu. Genel valilik makamını elinde tutan Vali (vali) ise "Salah ve Harac Valisi" olarak biliniyordu. Bu durum, mali dairenin ayrı bir yapı olmadığını, Imarah yani Wilayah'ın görevlerinin bir parçası olduğunu açıkça göstermektedir. Bir vali, yalnızca bir bölgenin mali işlerini yürütmek üzere özel olarak atanabilir ya da bu görev genel vali tarafından üstlenilebilirdi. Her iki durumda da mali daire, devletin merkezinde (başkentte) özel bir daire olarak işlemiyor, nihayetinde Halife'nin denetiminde kalıyordu. Dolayısıyla o, ayrı bir yapı değil, (devlet) yapısının bir parçasıdır. Benzer şekilde, savaşı, dış, iç ve sanayi işlerini denetleyen Cihad İmareti, her zaman Allah'ın Resulü ﷺ'in ve onun Halifelerinin doğrudan denetiminde bulunmuştur. Allah'ın Resulü ﷺ, dış ve iç işlerini yürüttüğü gibi, ordunun hazırlanmasını, eğitimini ve silahlanmasını bizzat denetler ve tüm işlerini kendisi yürütürdü. Silah üretimini öğrenmek üzere Yemen'deki Cürəş'e insanlar gönderdi. Ondan sonra gelen Halifeler de aynı politikayı izledi. Ancak Ömer İbnul Hattab döneminde, bir savaş kabinesi (Divanü'l-Cund) kurdu ve bu kabineye bir başkan atadı; bu görev, Cihad Emirinin işlevidir.
Böylece Allah'ın Elçisi ﷺ'in kurduğu Devlet bu yapı üzerine inşa edilmişti.
Thus, the State that the Messenger of Allah (pbuh) had established was founded on this structure.