Vali, Halife adına, vilayeti içindeki çeşitli dairelerin faaliyetlerini yönetmek ve denetlemek yetkisine sahiptir. Bu nedenle Vali, mali işler, yargı ve silahlı kuvvetler dışında, vilayeti içindeki tüm yetkilere sahiptir. Vilayetindeki insanlar üzerinde İmare yetkisine sahiptir ve vilayetle ilgili tüm meselelerin denetiminden sorumludur. Ancak polis, yalnızca icra açısından onun komutasında olur, idari açıdan değil.

The Waali has a mandate to rule and to supervise the activities of the various departments within his Wilayah, and this is done on behalf of the Khaleefah. So the Waali enjoys all the powers within his Wilayah except the funds, the judiciary, and the armed forces. He has the Imarah over the people in his Wilayah and is responsible for supervising all matters relating to the Wilayah. However the police would be under his command in terms of the execution only and not in terms of the administration.

Bu, Vali'nin atandığı yerde Halife'nin vekili olması ve Halife'nin sahip olduğu zorunlu yetkilerin aynısına sahip olması demektir. Genel vesayet (Vilayet-i Âmme) yetkisi verilmişse, yani o yerde genel denetim yetkisiyle görevlendirilmişse, Mu'avin gibidir. Yetkisi özel olursa (Vilayet-i Hâssa), yalnızca kendisine görev verilen konularla ilgili özel bir denetim rolü olur; böyle bir durumda başka konuları inceleme yetkisi bulunmaz. Allah'ın Resulü ﷺ bazılarını hüküm vermede sınırsız bir yetkiyle, bazılarını her şeyi kapsayan genel bir yetkiyle (Vilayet-i Âmme), bazılarını ise belirli bir bölgeye ve özel bir yetkiyle görevlendirirdi. Muâz'ı Yemen'e göndermiş ve nasıl davranacağını öğretmiştir. Beyhakî, Ahmed ve Ebû Dâvûd, Muâz'dan rivayet etmişlerdir ki: Allah'ın Resulü ﷺ onu Yemen'e gönderirken şöyle buyurmuştur: "Sana bir dava getirildiğinde nasıl hükmedersin?" O, "Allah'ın Kitabı ile hükmederim" demiştir. "Orada bulamazsan ne yaparsın?" buyurmuş, o da "Allah'ın Resulü'nün Sünneti ile hükmederim" demiştir. "Orada da bulamazsan?" buyurunca, "Hiçbir çaba esirgemeden içtihat ederim" demiştir. Bunun üzerine Allah'ın Resulü ﷺ elini göğsüne koyarak şöyle buyurmuştur: "Allah'ın Resulü'nün elçisini, Allah'ın ve Resulü'nün sevdiği şeye muvaffak kılan Allah'a hamd olsun." Ayrıca Allah'ın Resulü ﷺ, Ali bin Ebî Tâlib'i de bilgisine ve yeterliliğine güvendiği için herhangi bir talimat vermeden Yemen'e göndermiştir. Muâz'ı görevlendirirken ona namaz ve sadaka işlerini de vermiştir. Farve bin Müseyk'i Murâd, Muzhij ve Zubeyd üzerine amil olarak atamış, yanında sadaka işinden sorumlu olarak Hâlid bin Saîd'i de göndermiştir. Tüm bunlar, Vali'nin yönetimin tüm zorunlu yetkilerine sahip olduğunu göstermektedir; bunu Mu'az'a verilip Ali'ye verilmeyen talimatlar da açıkça ortaya koymaktadır. Ayrıca Allah'ın Elçisi ﷺ'nin bazı valilere namaz ve zekât (sadaka) üzerinde genel bir velayet verdiğini, diğerlerine ise yalnızca namaz üzerinde ya da yalnızca sadaka üzerinde belirli bir velayet verdiğini de göstermektedir.

This is because the Waali is a deputy of the Khaleefah in the place where He appoints him. He has the same mandatory powers that the Khaleefah has, and He is like the Mu’awin in terms of general supervision (Wilayah ‘Aammah) if his Wilayah were general, i.e. if He was given general supervision in that place. He would have a specific supervisory role, and in matters related to those for which He was appointed, if his Wilayah was specific (Wilayah Khaassah); then in such a case He would have no mandate to examine other matters. The Messenger of Allah (pbuh) used to appoint some people in an unrestricted Wilayah over ruling, others in a general Wilayah (Wilayah ‘Aammah) covering everything, and others to a specific area and with a specific Wilayah. He (saws) sent Mu’az to Yemen and taught Him how to procced. Al-Bayhaqqi, Ahmad and Abu Dawood narrated on the authority of Mu’az that “The Messenger of Allah (pbuh) said to him, when He (pbuh) sent Him to Yemen; ‘How would you rule if a case was presented to you?’ He said; ‘By the Book of Allah.’ He (pbuh) said; ‘What if you do not find it (the verdict) there?’ He replied; ‘I would judge by the Sunnah of Allah’s Messenger.’And He (pbuh) said; ‘What if you do not find it there?’ He said; ‘I would exert an opinion (perform Ijtihad), saving no effort.’ Upon this the Messenger of Allah (pbuh) put his hand on my chest and said; ‘Praise be to Allah Who has guided the Messenger of the Messenger of Allah (pbuh) to what Allah and His Messenger love.’” He (pbuh) also sent Ali bin Abi Talib to Yemen without instructing him, because He was confident about his knowledge and competence. When He (pbuh) appointed Mu’az He assigned the Salah and the Sadaqah to him. He (pbuh) appointed Farwa bin Musayk as an ‘Amil over Murad, Muzhij and Zabeed and He sent with Him Khalid bin Sa’eed in charge of the Sadaqah. All this demonstrates that the Waali has all the mandatory powers of ruling, as is evident by the instructions given to Mu’az and not given to ‘Ali. It also demonstrates that the Messenger of Allah (pbuh) gave some Wulah general Wilayah over the Salah and the Sadaqah, while He gave others a specific Wilayah covering the Salah only, or the Sadaqah only.

Ancak Halife'nin genel bir vilayete veya belirli bir vilayete Vali atamasının caiz olduğu gibi, Muâviye'ye verilen genel vilayetten de onun, Osman'ın zamanında halifeden bağımsız hale geldiği ve Osman'ın onun üzerindeki otoritesinin belirgin olmadığı sabittir. Osman'ın ölümünün ardından, Şam'daki her şey üzerinde kendisine verilen zorunlu yetkiler nedeniyle Fitne'yi (iç karışıklığı) çıkardı. Abbâsî Halifelerinin gerilediği dönemde de durum aynıydı; Vilayetler bağımsız hale geldi ve Halife'nin bunlar üzerindeki otoritesi, onun için dua edilmesi ve paranın üzerine adının kazınmasıyla sınırlı kaldı. Bu nedenle genel bir vilayet vermek İslam Devleti'ne zarar verir. Dolayısıyla Vali'ye, onun halifeden bağımsızlaşmasını önleyecek şekilde sınırlı bir vilayet verilmelidir. Ayrılığa yol açan başlıca etkenler ordu, mali kaynaklar ve yargı olduğundan; ordu gücü temsil ettiği, mali kaynaklar "hayat kanı" anlamına geldiği ve yargı hakların korunmasını ve ceza hükümlerinin uygulanmasını gösterdiği için, Vali'ye özel (Hassa) bir vilayet verilmeli ve bu vilayet yargıyı, orduyu ve mali kaynakları dışarıda bırakmalıdır. Bunların Vali'ye devredilmesi olası bir ayrılığı teşvik eder ve Devletin otoritesini zayıflatır. Ancak Vali bir yönetici olduğundan ve icra yetkisine sahip olması gerektiğinden, polis onun emrinde olmalı ve onun İmâresi, yukarıda sayılan üç daire dışında, polisi ve Vilayet içindeki diğer tüm alanları kapsamalıdır. Polis gücü ordunun bir parçası olduğundan, yönetimi ordu komutanlığı altında kalmalıdır. Bununla birlikte, uygulama bakımından Vali'nin emrinde olacaktır.

However, although the Khaleefah is permitted to appoint a Waali in a general Wilayah, or in a specific one, it has also been confirmed from the general Wilayah given to Mu’awiya that He managed to become independent of the Khaleefah during the days of ‘Uthman, and ‘Uthman’s authority over Him was not apparent. In the wake of ‘Uthman’s death He caused the Fitna (civil strife) due to the mandatory ruling powers given to Him over everything in Ash-Sham. This was also the case during the decline of the Abbassid Khulafaa’ where the Wilayaat became independent and the Khaleefah’s authority over them was reduced to having Dua’a (supplications) performed for Him and the currency engraved with his name. Therefore, giving a general Wilayah causes harm to the Islamic State. Thus, the Waali should be given a restricted Wilayah in a way that would prevent Him from becoming independent of the Khaleefah. Since the main factors contributing to a breakaway would be the armed forces, funds and the judiciary, because the armed forces represent the power, the funds represent the “life blood” and the judiciary demonstrates the safeguarding of the rights and the execution of the penal codes. Therefore the Wulah should be given a specific (Khassah) Wilayah that excludes the judiciary, the armed forces and the funds, Delegating these to the Waali would encourage a potential breakaway and this would undermine the State’s authority. However, because the Waali is a ruler, and because He ought to have the executive power, the police would be under his command, and his Imarah would cover the police force as well as all other domains within the Wilayah, except for the three departments mentioned above. Since the police force is part of the armed forces, its administration should remain under the army command. Nevertheless it would be at the Waali’s disposal in terms of execution.

Vali, emaresi çerçevesinde yerine getirdiği görevleri halifeye bildirmek zorunda değildir, ancak bunu tercih ederse bildirebilir. Olağandışı bir durum ortaya çıkarsa, halifeyi bilgilendirmeli ve onun talimatını beklemeli, ardından halifenin emrettiğini uygulamalıdır. Eğer durumun beklemeye tahammülü olmadığını ve derhal müdahale edilmesi gerektiğini düşünürse, meseleyi hemen ele almalı, ardından halifeye danışmadan hareket etmesinin gerekçelerini belirterek onu bilgilendirmelidir.

The Waali is not obliged to report back to the Khaleefah on the tasks He performs according to his Imarah unless if He chooses to do so. If an unusual matter were to arise, He should inform the Khaleefah and wait for his instructions, and then execute what the Khaleefah ordered. If He felt that the matter could not wait and needed immediate action, He should deal with the matter immediately, and then inform the Khaleefah stating his reasons for not consulting Him before taking action.

Halife'ye bağlı yardımcı (vezir-i tefviz) ile vali (vali) arasındaki fark hakkında, yardımcının yaptığı her işi Halife'ye bildirme zorunluluğunun bulunması, valinin ise bunu yapmak zorunda olmaması şöyledir: Yetki devredilmiş yardımcı, bizzat Halife'nin naibi ve onun vekilidir, ve onun işlerini Halife adına yürütür. Bu nedenle Halife vefat ederse yardımcı görevinden alınır. Vali için durum böyle değildir, çünkü vali ne Halife'nin şahsına ait bir vekil ne de naibidir ve onun işlerini Halife adına yürütmez. Dolayısıyla Halife vefat ettiğinde valinin görevi sona ermez.

Regarding the difference between the delegated assistant and the Waali in terms of the necessity that the assistant reports to the Khaleefah on every action He performs, while the Waali needs not to do so, this is because the delegated assistant is a deputy of the Khaleefah himself and a Wakeel (representative) for him, and He performs the Khaleefah’s actions. Hence if the Khaleefah were to pass away the assistant would be removed. This does not apply to the Waali, because the Waali is neither his Wakeel nor deputy for Him personally or does He perform his actions. Therefore, He is not removed once the Khaleefah passes away.

Allah'ın Resulü ﷺ, valilerini görevlendirirken onlardan yaptıkları işler hakkında kendisine rapor vermelerini istemedi ve onlar da ona rapor vermediler. Görevlerini kendi inisiyatifleriyle yerine getirdiler; her biri yetki alanı (İmare) içinde uygun gördüğü şekilde yönetiyordu. Mu'az, Attab İbnu Üseyd, El-Ala' İbnul-Hadrami ve diğer bütün valiler için durum buydu. Bu, valinin (Wali) görevlerinin hiçbirinde halifeye rapor vermek zorunda olmadığını gösterir. Bu yönüyle, mu'avinden (yardımcı) ayrılır; çünkü mu'avin yaptığı her işte halifeye rapor vermek ve danışmak zorundadır, oysa vali bunu yapmak zorunda değildir. Halife de mu'avinin her eylemini incelemek zorundadır, ancak valiye karşı aynı yükümlülüğü taşımaz; yine de valilerin durumunu sorar ve hakkındaki bilgileri gözden geçirir. Dolayısıyla vali, Vilayeti (yetki alanı) içinde kısıtlanmamış bir hareket serbestisine sahiptir. Bu yüzden Mu'az, Yemen'e gönderildiğinde Allah'ın Resulü ﷺ'ye şöyle demiştir:

The Messenger of Allah (pbuh) appointed his Wulah without asking them to report back to Him about the duties they performed, and they did not report back to him. They performed their duties on their own initiatives, each one of them ruling over his Imarah as they deemed fit. That was the case with Mu’az, ‘Attab Ibnu Usayd, Al-Ala’ Ibnul-Hadhrami and all his other Wulah. This demonstrates that the Waali does not have to report back to the Khaleefah about any of his duties. In this aspect, He differs from the Mu’awin, as the Mu’awin must report back and consult the Khaleefah in every task He performs, whereas the Waali is not obliged to do so. The Khaleefah in turn must examine every action undertaken by the Mu’awin, but He is not obliged to do the same with the Waali, although He enquires about the situation of the Wulah and review information about them. Therefore, the Waali has an unrestricted course of action within his Wilayah. This is why Mu’az said to the Messenger of Allah (pbuh) when He was sent to Yemen:

"I will exert my own opinion." Bu sözün, Vali'nin (Waali) bildirmek zorunda olmadığına ve Halife'ye danışmak zorunda olmadığına, bunun yerine kendi içtihadını kullanabileceğine dair bir delil olduğu söylenmektedir. Vali, önemli konularda Halife'ye danışabilir ve onun görüşünü isteyebilir; ancak önemli olmayan konularda, işlerin gecikmesine yol açmamak için Halife'ye danışmaz. Olağan dışı bir durum ortaya çıkarsa, onu Halife'ye havale etmelidir; çünkü Vilayet atamasının özü, Halife'nin, olağan görevlerin yerine getirilmesi için bir ülkenin veya eyaletin tüm halkı üzerindeki İmaret'i Vali'ye devretmesidir. Olağanüstü bir durum ortaya çıkarsa, Halife'ye bilgi vermelidir; ancak meselenin gecikmesi nedeniyle bir fitnenin ortaya çıkmasından korkarsa, hemen harekete geçmeli ve ardından bu konuda Halife'yi bilgilendirmelidir.

“I will exert my own opinion.” This serves as a proof that the Waali does not need to report back nor consult the Khaleefah, but exerts his own opinion. He can consult the Khaleefah and ask for his opinion on important matters, but when it comes to matters that are not important, He would not consult Him lest people’s affairs were delayed. If an unusual matter were to arise, He should refer it to the Khaleefah, because the appointment of the Wilayah is that the Khaleefah delegates to the Waali the Imarah of a country or province over its entire people to carry out the ordinary duties. If an inordinary matter were to arise, He should report to the Khaleefah, unless He feared that some mischief might occur due to the delay in dealing with the matter, in which case He should act at once and then notify the Khaleefah of that matter.

Kişinin velayet (yönetim görevi) süresinin uzun olmaması gerekir. En iyisi, kendisi yerleşip oturduğunda ya da insanlar onun kişiliğine ilgi duymaya başladığında, bu kişinin görevden alınması (ondan kurtarılması) olur.

The time period of Wilayah for the person should not be a lengthy period. It would be best to relieve Him if He became established or if people became attracted to his personality.

Resulullah (sav), valileri belirli bir süre için görevlendirir ve sonra görevden alırdı; Resulullah (sav) döneminin tamamı boyunca hiçbir vali vilayetinde kalmadı. Bu, valinin asla kalıcı olarak atanmaması, yalnızca kısa bir süre görevde bırakılıp sonra görevden alınması gerektiğini göstermektedir. Ancak bu sürenin uzun mu kısa mı olması gerektiğine dair delil, Resulullah'ın (sav) uygulamalarıyla belirlenmemiştir. Bu konuyla ilgili olarak rivayet edilen tek şey, Resulullah'ın (sav) hayatı boyunca hiçbir valiyi görevinde sürekli bırakmadığıdır. Resulullah'ın (sav) valileri atayıp sonra görevden aldığı kesin bir gerçek olarak sabittir. Ancak ümmeti sarsan fitne, Ömer ve Osman dönemlerinde Muâviye'nin Şam üzerindeki uzun süreli valiliğinden kaynaklanmıştır. Bu da uzun süreli bir vilayetin Müslümanlara ve devlete zarar verebileceği sonucunu doğurmaktadır. Bu yüzden vilayet süresi uzun olmamalıdır.

The Messenger of Allah (pbuh) used to appoint Wulah for a period of time and relieve them, and no Waali remained at his Wilayah during the whole era of the Messenger of Allah (pbuh). This indicates that the Waali should never be appointed permanently, but only for a short spell after which He is removed. However, evidence about the length of this period i.e. whether it should be long or short, has not been determined by the actions of the Messenger of Allah (pbuh). All that is related to this matter is that the Messenger of Allah (pbuh) did not keep a Waali at his post during the whole of his life. It has been established as a fact that He (pbuh) used to appoint the Wulah and then relieve them. However, the Fitna that shook the Ummah was caused by the lengthy period of Mu’awiya’s Wilayah over Ash-Sham during the times of ‘Umar and ‘Uthman. This leads us to the conclusion that a lengthy period of Wilayah could harm the Muslims and the State. This is why the period of Wilayah should not be long.

Veli, bir vilayetten başka bir vilayete nakledilmemelidir; çünkü onun atanması genel nitelikte olsa da belirli bir bölge üzerinedir. Dolayısıyla önce görevinden azledilmeli, sonra yeniden atanmalıdır.

The Waali should not be transferred from one Wilayah to another, because although his appointment is of a general nature, it is over a specific area. Thus, He should be relieved first and then reappointed.

Bu, Allah Resulünün (sallallâhu aleyhi ve sellem) Vâli'yi görevden aldığı uygulamalarından açıkça anlaşılmaktadır. Ancak bir Vâli'yi bir yerden başka bir yere naklettiği nakledilmemiştir. Ayrıca Wilâyah, açık sözlerle akdedilen akitlerden biridir. Dolayısıyla bir eyalet ya da ülke üzerindeki Wilâyah akdi içinde, Vâli'nin yöneteceği bölge belirlenmelidir ve Halife onu görevden almadığı sürece hükmetme yetkisine sahip olur. Eğer o bölgeden görevden alınmamışsa, orada Vâli olmaya devam eder. Ancak başka bir yere nakledilmesi, onu ilk görevinden çıkarmaz ve yeni yerin de Vâlisi yapmaz. Çünkü ilk yerden görevinin alındığının açıkça belirtilen bir sözle bildirilmesi gerekir. Nakledildiği yere Vâli olarak atanması ise o yere özgü yeni bir atama akdi gerektirir. Bu nedenle Vâli bir yerden başka bir yere nakledilmez; bir yerdeki görevinden azledilir, ardından yeni yer üzerinde yeni bir Wilâyah verilir.

This was clear from the actions of the Messenger of Allah (pbuh), where He used to remove the Wulah. It has not been reported that He used to transfer a Waali from one place to another. Besides, the Wilayah is one of the types of contracts that are convened with explicit words. So within the contract of Wilayah over a province or a country, the area over which the Waali is to govern must be determined, and He would have the mandate of ruling as long as the Khaleefah does not remove him. If He were not removed from that area He would remain a Waali over it. However if He were transferred to another place this would not remove Him from his first position nor would it make Him a Waali over the new place. This is because his removal from the first place requires a clear word stating that He was removed from the Wilayah there. Appointing Him over the place where He had been transferred requires a new contract of appointment as a Waali specific to that place. This is why the Waali is not transferred from one place to another, but is relieved of his duties from one place and then given a new Wilayah over the new place.