1.1 Tefsir Ekolleri
1.1 Schools Of Tafseer
Bu dönemde ortaya çıkan tefsir merkezlerinin en dikkat çekici olanları Mekke, Medine ve Irak'taydı. Mekke'de İbn Abbas'ın tefsir okulu en öne çıkan okul oldu. Abdullah İbn Abbas, sahabeler arasında en büyük tefsir âlimi olarak kabul ediliyordu. Onun rivayetine göre Peygamber ﷺ bir defasında onu kucaklayıp kendisi için şöyle dua etti:
The most notable centers of tafseer which evolved during this period were those of Makkah, Madeenah, and ‘Iraaq. In Makkah, the tafseer school of Ibn ‘Abbaas became the most prominent. ‘Abdullaah ibn ‘Abbaas was considered to be the greatest tafseer scholar among the sahaabah. He reported that once the Prophet ( ﷺ) hugged him and prayed for him as follows,
"Ey Allah'ım, onu dinde derin bir anlayışa sahip kıl ve ona yorumlama (tevil) becerisi ver." 29
“O Allaah, give him a deep understanding of the religion and make him skilled in interpretation.” 29
Sahâbe âlimlerinden büyük bir ilim adamı olan Abdullah bin Mesud'a, "Tercümânü'l-Kur'ân" (Kur'an'ın Tercümanı) unvanının verildiği rivayet edilmiştir. İbn Abbas'ın en meşhur öğrencileri şunlardır: Mücahid bin Cebr, İkrime (İbn Abbas'ın âzâd edilmiş kölesi), Saîd bin Cübeyr, Tâvûs bin Keysân el-Yemânî ve Atâ bin Ebî Rebâh.31
‘Abdullaah ibn Mas‘ood, the great scholar among the sahaabah, was reported to have conferred on him the title, “Tarjumaan al-Qur’aan,” 30 “Translator of the Qur’aan.” The most famous students of Ibn ‘Abbaas were Mujaahid ibn Jabr, ‘Ikrimah (the freed slave of Ibn ‘Abbaas), Sa‘eed ibn Jubayr, Taawoos ibn Keesaan al-Yamaanee, and ‘Ataa ibn Abee Rabaah.31
Medine'de en tanınmış tefsir ekolü, çoğu çağdaşı tarafından Kur'an'ın en üstün kıraatçisi sayılan Übey İbn Kaʿb'ın ekolüydü. Übey, Peygamber ﷺ tarafından Kur'an vahyini yazıya geçirmek üzere seçilen ilk kişiydi. Peygamber ﷺ'in ona şöyle dediği rivayet edilmiştir:
In Madeenah, the most noted school of tafseer was that of Ubayy ibn Ka‘b, who was considered by most of his contemporaries as the top reciter of the Qur’aan. Ubayy was also the first person chosen by the Prophet (r) to record the revelation of the Qur’aan.32 The Prophet (r) was reported to have said to him,
"Gerçekten Allah, Yüce ve Celil olan, bana size, 'Lam yekünillezine keferû' (Bey yine Suresi) okumamı emretti."
“Verily, Allaah, the Most Great and Glorious, has commanded me to recite to you, ‘Lam yakunillatheena kafaroo.’ (Soorah al-Bayyinah).”
[Ubayy] Allah'ın onu adıyla anıp anmadığını sordu; Peygamber ﷺ ona evet dedi ve Ubeyy ağladı.33 Ubeyy'in en önemli öğrencileri Zeyd ibn Eslem, Ebu'l-Aliye ve Muhammed ibn Ka'b el-Kurazi'dir.34
asked if Allaah had mentioned him by name, the Prophet (r) told him yes, and Ubayy cried.33 Ubayy’s most notable students were Zayd ibn Aslam, Aboo al ‘Aaliyah, and Muhammad ibn Ka‘b al-Qurathee.34
Irak'ta İbn Mes'ud, en önemli tefsir ekolüne başkanlık etti. Müslüman olan altıncı kişi olan Abdullah bin Mes'ud,35 Kur'an'ın en önde gelen okuyucuları arasındaydı. Peygamber ﷺ onun kıraatini şu sözlerle övdü:
In ‘Iraaq, Ibn Mas‘ood headed the most prominent school of tafseer. ‘Abdullaah ibn Mas‘ood, the sixth person to enter Islaam,35 was among the top reciters of the Qur’aan. The Prophet (r) himself praised his recitation saying,
“Kim Kur'an'ı, indirildiği o yumuşak üslupla okumak istiyorsa, onu İbn Ümmi Abd (İbn Mes'ud) gibi okusun.” 36 Tefsir ilmine gelince, İbn Mes'ud şöyle demiştir: “Kendisinden başka ilah olmayan Allah'a yemin ederim ki, Allah'ın kitabındaki her âyetin nerede ve neden indirildiğini bilirim.” 37
“Whoever wishes to recite the Qur’aan in the tender manner in which it was revealed should recite it as Ibn Umm ‘Abd (Ibn Mas‘ood) does.” 36 As for his knowledge of tafseer, Ibn Mas‘ood said, “By the One besides Whom there is no other god, I know where and why every verse of Allaah’s book was revealed.” 37
İbn Mes'ud'un, kendileri de ilim sahibi âlimler olarak yetişen öğrencileri arasında el-Hasan el-Basrî, Alkame b. Kays, Mesruk, el-Esved b. Yezid ve Âmir eş-Şa'bî de vardı.38
Among the many students of Ibn Mas‘ood who later became scholars in their own right were al-Hasan al-Basree, ‘Alqamah ibn Qays, Masrooq, al-Aswad ibn Yazeed, and ‘Aamir ash-Sha‘bee.38
29 Ahmed tarafından rivayet edilmiştir (el-Müsned, no. 2274). Peygamber ﷺ'in kendisi için yaptığı duanın yalnızca ilk yarısını zikreden bir rivayet, Sahih-i Buhari, c. 1, s. 106, no. 145 ve Sahih-i Müslim, c. 4, ss. 1320-1, no. 6055'te nakledilmiştir.
29 Collected by Ahmad (al-Musnad, no. 2274). A version mentioning only the first half of the Prophet’s supplication on his behalf is reported in Sahih Al-Bukhari, vol. 1, p. 106, no. 145, and Sahih Muslim, vol. 4, pp. 1320-1, no. 6055.
30 Hâkim ve İbn Sa'd, et-Tabakât'ta rivayet etmiştir. Bkz. Siyeru A'lâmi'n-Nübelâ, c. 3, s. 347.
30 Collected by al-Haakim and by Ibn Sa‘d in at-Tabaqaat. See Siyar al-A‘laam an-Nubalaa’, vol.3, p. 347.
31 Al-Itqaan fee ‘Uloom al-Qur’aan, c. 2, s. 242. Bu büyük âlimlerin hepsinin eski köle olduğunu not etmek ilginçtir.
31 Al-Itqaan fee ‘Uloom al-Qur’aan, vol. 2, p. 242. It is interesting to note that all of these great scholars were former slaves.
32 Vâkidî'ye göre. El-İsâbe fî Temyîz es-Sahâbe'de nakledilmiştir. Belki de kastettiği Medine'dedir.
32 According to al-Waaqidee. Quoted in Al-Isaabah fee Tamyeez as-Sahaabah. Perhaps he meant in Madeenah.
33 El-Buhârî (Sahîhu'l-Buhârî, c. 5, s. 97, no. 154) ve Müslim (Sahîhu Müslim, c. 4, s. 1313, no. 6031) tarafından rivayet edilmiştir.
33 Collected by al-Bukhaaree (Sahih Al-Bukhari, vol. 5, p. 97, no. 154) and Muslim (Sahih Muslim, vol. 4, p.1313, no. 6031).
34 Mabaahith fee ‘Uloom al-Qur’aan, s.339.
34 Mabaahith fee ‘Uloom al-Qur’aan, p.339.
35 Sifah as-Safwah, c. 1, s. 395.
35 Sifah as-Safwah, vol.1, p. 395.
36 'Ömer, İbn Mes'ud ve diğer sahabilerden rivayet edilmiş olup Ahmed, İbn Mâce (c. 1, s. 77, no. 138), el-Hâkim ve diğerleri tarafından kaydedilmiştir. El-Elbânî, Sahîhu'l-Câmi'i's-Sağîr'de (c. 2, s. 1034) sahih olduğunu tasdik etmiştir.
36 Reported by ‘Umar, Ibn Mas‘ood and other sahaabah and collected by Ahmad, Ibn Maajah (vol. 1, p. 77, no. 138), al-Haakim and others. Authenticated by al-Albaanee in Saheeh al-Jaami‘ as-Sagheer, vol. 2, p. 1034.
Sahih Muslim, c. 4, s. 1312, no. 6023.
37 Sahih Muslim, vol. 4, p. 1312, no. 6023.
38 Mabaahith fee 'Uloom al-Qur'aan, s. 339.
38 Mabaahith fee ‘Uloom al-Qur’aan, p. 339.