14.3 Cedel (münazara)
14.3 The Jadal (debate)
İnsan doğasının bir parçasıdır, mantıklı delillerle ikna olma arzusu.
The desire to be convinced by logical arguments is a part of human nature.
Genel olarak insanoğlu, sınırlı bilgisinin doğru ya da yanlış olduğunu doğrulayamadığı konularda bile tartışmayı ve münakaşayı sever. Allah, Kur'an'da bu tabiata işaret etmiştir. Nitekim şöyle buyurmaktadır:
Human beings, generally speaking, like to argue and debate even about things which their limited knowledge cannot verify to be correct or incorrect. Allaah alluded to this nature in the Qur’aan, saying,
"Şüphesiz insan, en çok tartışan yaratıktır!" 40
“Certainly, the human being is the most argumen-tative creature!” 40
Bu nedenle Allah, Peygamber'e ﷺ müşriklerle tartışmaya girmesini emretti; ancak bunu yalnızca onların kalplerini yumuşatabilecek nazik bir yolla yapması şartıyla emretti:
Consequently, Allaah ordered the Prophet (r) to enter into debates with the pagans, but only in a gentle way which might move their hearts:
"Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel öğütle davet et ve onlarla en güzel şekilde tartış." 41
“Call to the path of your Lord with wisdom and good admonishment and debate with them in the best way.” 41
Hz. Peygamber de Müslümanların, hakikati ortaya çıkarmak amacıyla Hristiyanlar ve Yahudilerle tartışmalarına izin vermiştir ﷺ:
He also allowed Muslims to have discussions with the Christians and Jews in order to bring the truth to light:
"Kitap ehli ile yalnızca en güzel yöntemle tartışın." 42
“Only debate in the best manner with the people who follow revealed books.” 42
Kur'an insana hitap ettiğine göre, insan tabiatının bu yönünün konular sunulurken dikkate alınması doğaldır. Bu nedenle Kur'an'ın her yerinde cedel (tartışma) örneklerine rastlamak mümkündür. Ancak Kur'an'da ileri sürülen deliller çok sade ve kolay anlaşılırdır; çünkü bunlar her zaman bir şekilde görülebilen gerçeklere dayanarak görülemeyeni ispat ederler.
Since the Qur’aan addresses man, it is only natural that this aspect of human nature be taken into account when topics are presented. Hence, numerous examples of debate (jadal) can be found throughout the Qur’aan. However, the arguments raised in the Qur’aan are very simple and easily understood, as they always rely in one way or another on observable facts to prove the unobservable.
Aşağıdakiler Kur'an'da bulunan birkaç tür delilden ibarettir:
The following are a few types of arguments found in the Qur’aan:
1. Yaratılıştaki uyum tek bir yaratıcının varlığını gerektirir:
1. Harmony in creation implies a single creator:
“Eğer göklerde ve yerde Allah'tan başka tanrılar olsaydı, ikisi de bozulup giderdi.” 43
“If there were in the (heavens and earth) gods beside Allaah, they would be ruined.” 43
olurdu. Ancak onlardan hepsi anlaşmış olsaydı ya da onlardan biri olan kararına boyun eğmiş olsaydı... Anlaşmak da boyun eğmek de bir çaresizliği ve zayıflığı ima eder; oysa gerçek bir yaratıcının böyle bir zayıflığa sahip olması düşünülemez. Nitekim bu tür zayıflık betimlemeleri, Yunanlıların, Romalıların, Hintlilerin, Mısırlıların vb. tanrılarını tasavvur ettikleri biçimde, evrenin Yaratıcısını kavga eden bir insan ailesi düzeyine indirger.
be chaos unless they all agreed or they submitted to the decision of one of them. Agreement or submission both imply an inability and weakness which no true creator should possess. In fact, such descriptions of weakness reduce the Creator of the universe to the status of a squabbling family of human beings in the way that the Greeks, Romans, Hindus, and Egyptians, etc., imagined their gods to be
2. Yaratılış süreci, yeniden yaratılışın (diriltilmenin) mümkün olduğunu ima eder:
2. The process of creation implies the possibility of re-creation (resurrection):
"İnsan, kendisine sorumluluk yüklenmeden bırakılacağını mı sanıyor? Önceleri atılmış bir meni damlası değil miydi o? Sonra bir kan pıhtısı oldu, Allah onu yaratıp biçimlendirdi ve dengeli kıldı. Ondan erkek ve dişi olmak üzere iki cinsi yarattı. Bunu yapan Zat, ölüleri diriltmeye kadir değil midir?" {Kıyamet: 36-40}
“Does the human being think that he will be left without responsibility? Was he not first a mere drop of ejaculated sperm?44 Then he became a leech-like clot which Allaah gave form and balance? And from it He made the sexes, male and female? Is not the One who did this able to give life to the dead?” 45
Bir insanın nasıl harika bir şekilde yaratıldığını ve bu kadar aşağılık bir kökenden nasıl şekillendirildiğini düşünen biri, insanlığın yeniden yaratılmasını ve diriltilmesini kavramakta bir güçlük çekmemelidir. Zira bir şeyin yeniden yaratılması, ilk yaratılışından her zaman daha kolaydır; nitekim Allah bunu açıkça belirtmiştir:
If one reflects on how humans are wondrously created and molded from such lowly origins, there should be no difficulty in conceiving the re-creation and resurrection of humanity. For the re-creation of a thing is always easier than its initial creation, as Allaah explicitly stated
{"Ve O, yaratmayı başlatandır, sonra onu tekrar edecektir. Ve bu, O'na göre daha kolaydır."} 46
“And He is the One Who originates the creation, then He will reproduce it, and it is easier for Him.” 46
40 Sure al-Kehf (18):54. Ayet şöyle de çevrilebilir: "Şüphesiz insan, tartışmaya her şeyden daha düşkündür."
40 Soorah al-Kahf (18):54. The verse could also be translated, “Certainly, humanity is more than anything argumentative.”
41 Sûre an-Nahl (16):125.
41 Soorah an-Nahl (16):125.
Ankebût Suresi (29):46.
42 Soorah al-‘Ankaboot (29):46.
Enbiya Suresi (21):22.
43 Soorah al-Ambiyaa’ (21):22.
44 Kelime "manee" genellikle "sperm" olarak çevrilir, ancak kadının sıvısını da ifade edebilir.
44 The word manee is usually translated as sperm, but it can refer to the fluid of the female as well.
Bkz. Sahih Muslim, c. 1, s. 181-2, no. 614.
See Sahih Muslim, vol. 1, pp. 181-2, no. 614.
Kıyamet Suresi (75):36-40 Yoksa insan, kendisine sorumsuz bırakılacağını mı sanıyor? Oysa o, atılan bir meniden değil miydi? Sonra bir alaka (asılı kan pıhtısı) oldu; (Allah) onu yaratıp düzenledi. Ondan çift olarak erkek ve dişiyi yarattı. Ölüleri diriltmeye O'nun gücü yetmez mi?
45 Soorah al-Qiyaamah (75):36-40.
Rûm Suresi (30):27.
46 Soorah ar-Room (30):27.