Kelimeler ve ifadeler, anlamlarını ya açık yapılarıyla ya da ima yoluyla aktarabilir. Kelime ve ifadelerin açık anlamından çıkan mana "mantûk" olarak adlandırılırken, bunların ima ettiği anlamdan çıkan mana ise "mefhûm" olarak adlandırılır.

Words and expressions may convey ideas either by their explicit constructions or by implication. Meaning derived from the explicit aspect of words or expressions are referred to as mantooq, while those derived from their implications are called mafhoom.

Mantuk (açık) anlamlar, kullanılan Arapça dilbilgisel yapının türüne bağlı olarak beş farklı yoldan elde edilebilir.

Mantooq (explicit) meanings may be derived in five different ways, depending on the type of Arabic grammatical construction used.

Bu, mantûk anlamı çıkarmanın bu yöntemi, bir fikri açıkça gösteren ve başka bir yoruma yer bırakmayan her ifadeyi kapsar; örneğin aşağıdaki âyet, temettü' haccı niyetinde olup hayvan kesmeye gücü yetmeyenlere (oruç tutmalarını) emreder:

This method of deriving the mantooq meaning refers to any expression which clearly indicates an idea, leaving no room for other interpretations; for example, the following verse orders those who intend hajj tamattu‘, but are unable to slaughter an animal:

"Tam" sıfatı, on sayısının yaklaşık on anlamına geldiği yönündeki her türlü şüpheyi, mecazi kullanıma göre ortadan kaldırır.

The adjective (sifah) “complete” removes any doubt that ten meant approximately ten, according to figurative usage.

Bu terim, bir ifadenin daha açık ve en olası anlamını ifade eder; bu ifade, daha az olası olmakla birlikte başka bir anlama da işaret edebilir. Thaahir'in bir örneği, haram etlerin yenmesiyle ilgili ayette bulunabilir:

This term refers to the most obvious and likely meaning of a given expression which could indicate another, though less likely, meaning. An example of the thaahir can be found in the verse referring to the consumption of forbidden meats:

“Baaghin” kelimesi “cahil” anlamına da gelebilir, ancak bu bağlamda “bilerek itaatsizlik eden” anlamının daha açık bir şekilde uygun olduğu görülmektedir. Bu tür bir ifade kullanımına bir başka örnek de âdet gören kadınlarla cinsel ilişkiye dair ayettir:

The term “baaghin” could also mean “ignorant,” but in this context the meaning “willfully disobedient” is more obviously suited. Another example of this type of expression is the verse concerning sexual relations with menstruating women:

"Yat-hurna" ifadesi, adet döneminin sona ermesi anlamına gelebilir; bu durumda abdest 114

“Yat-hurna” could mean either the end of the menstrual cycle, making wudoo’ 114

veya gusül almak. 115 Yine de bunun gusül anlamına gelme ihtimali, diğer olası anlamlardan daha yüksektir.

or taking a ghusl. 115 However, the likelihood of it meaning a ghusl is greater than the other possible meanings.

Bu durumda, bir ifadenin açık anlamı uygunsuzluğu nedeniyle kullanılmaz. Yani ifadenin daha az açık olan anlamı, açık anlamını engelleyen bazı etken(ler) nedeniyle tercih edilir. Örneğin Allah, ana-babayla ilişkilerimizde bize şunu emreder:

In this case, the obvious meaning of an expression is avoided due to its inappropriateness. That is, the less obvious meaning of the expression is favored due to some factor(s) which disallow the obvious meaning. For example, Allaah commands us in our relations with parents as follows:

"Tevazu kanadı" ifadesi, insanın kanadının olmasının imkânsız olması sebebiyle, teslimiyet, ebeveynlere itaat ve ebeveynlere iyi davranmak anlamında alınmaktadır.

The phrase “wing of humility” is taken to mean submissiveness, obedience to parents, and good treatment of parents, due to the impossibility of human beings having wings.

Bir diğer örnek, Mâide Sûresi'nin 6. ayetidir:

Another example is in verse 6 of Soorah al-Maa’idah:

Ayetin zahiri anlamı, kişinin namaza kalktıktan sonra abdest alması gerektiğidir. Peygamber (ﷺ) ve sahabenin ikamet getirildikten sonra abdest alma âdeti edindiklerine dair bir kayıt bulunmadığından, âlimler ayetin kastettiği anlamın, kişinin namaza niyetlendiğinde ve yalnızca önceki abdestini bozmuşsa abdest alması gerektiği olduğu konusunda görüş birliğindedir. İkinci noktada Zâhirî mezhebi görüş ayrılığına düşmüş, ayetin lafzî anlamına bağlı kalmıştır. Çoğunluğu oluşturan âlimler, Süleyman İbn Büreyde'nin rivayet ettiği, Peygamber'in (ﷺ) Mekke'ye zaferle girdiği gün tüm namazları tek bir abdestle kıldığına dair hadis esas alınarak bu görüşe karşı çıkmışlardır.

The apparent meaning of the verse is that one must perform wudoo’ after one stands to perform salaah. Since there is no record of the Prophet (ﷺ) and his companions making a habit of performing wudoo’ after the iqaamah was called, the scholars agree that the intended meaning is that one must perform wudoo’ when one intends to pray, and then only if one has lost his previous wudoo’. The second point is disputed by the Thaahiree school, who adhere to the literal implication of the verse. The majority of scholars argue against them on the basis of the hadeeth of Sulaymaan ibn Buraydah that the Prophet (r) prayed all the prayers with a single wudoo’ on the day of his victorious reentry into Makkah.

Ömer ona bunu sorduğunda ve daha önce böyle yaptığını hiç görmediğini belirttiğinde, Peygamber (ﷺ) ona şunu söyledi:

When ‘Umar asked him about it, remarking that he had never seen him do so before, the Prophet (ﷺ) told him,

Bazı durumlarda bir Arapça ifadenin doğru anlamı, hazfedilmiş (silinmiş) bir kelime ya da cümlenin takdirine bağlıdır. Mantuk (sözün açık anlamı) yoluyla anlamın bu şekilde çıkarılmasına "delâlet'ül-iktiżâ" denir; yani zorunlu bir takdir yoluyla anlamın gösterilmesidir.118 Bu türe ait klasik bir örnek, oruçla ilgili ayette bulunabilir:

Sometimes the correct meaning of an Arabic expression depends on the supposition of a deleted word or phrase. Such a method of derivation of a mantooq meaning is called “dalaalah al-iqtidaa;” that is, indication of the meaning by a necessary supposition.118 A classical example of this type can be found in the verse on fasting:

"fa aftara" ("ve oruca ara verir") ifadesinin "yolculuk" kelimesinden sonra takdir edilmesi gerekir; çünkü yolcu, yolculukta orucunu bozarsa tutamadığı günleri kaza etmekle yükümlüdür. Aynı şekilde, hasta olup orucunu bozmayan kimsenin kaza edeceği oruç da olmaz.120

The phrase, “ fa aftara” (“and breaks fast”), has to be supposed after “travelling,” because a traveller is only required to make up days of fasting if he or she breaks fast while travelling. Likewise, one who is sick but does not break his or her fast would have no fasts to make up.120

Bazen bir ifade, herhangi bir sözcük ya da ibare varsayımına gerek kalmadan ikincil bir anlam gösterebilir. Mantûk anlamın bu türüne "delâlet-ül-işâre", yani anlamın ima yoluyla gösterilmesi denir. Örneğin şu ayete bakılırsa:

At other times, an expression may indicate a secondary meaning without requiring any supposition of words or phrases. This type of mantooq meaning is called “dilaalah al-ishaarah;” that is, indication of the meaning by suggestion. If one considers, for example, the verse:

Bu, cünüp olarak oruca başlamanın caiz olduğunu göstermektedir; çünkü gece fecre kadar cima caizdir ve kişinin gusül alarak temizliğini yeniden kazanmasına fırsat kalmayabilir. Dolayısıyla, bir oruç sabahına necasetli olarak girmenin zorunlu olarak caiz olması gerekir.

This indicates that it is acceptable to begin the fast in a state of janaabah,122 since intercourse is allowable at night up until dawn, possibly leaving no opportunity for one to regain his or her state of purity by bathing; thus, entering the morning of a fast in a state of impurity must, of necessity, be allowable.