2 Tefsir Kitabı
2 Books Of Tafseer
Tefsir kitapları, müelliflerinin açıklamalarındaki vurgu esas alınarak iki genel kategoriye ayrılmıştır. Açıklamalarını Kur'an'da açıklananı veya Peygamber ﷺ, onun sahabeleri ve tabiinin aktardıklarını nakletmekle sınırlayanların tefsirlerine tefsir bi'r-rivaye veya tefsir bi'l-me'sur (rivayete dayalı tefsir) denmiştir. Bu tür tefsirlerin müellifleri ayrıca temelsiz yorumlardan ve gereksiz açıklamalardan kaçınmış, her zaman sahih rivayetleri kabul etmişlerdir. Bu, söz konusu tefsirlerin kişisel yargı ve görüşten tamamen arınmış olduğu anlamına gelmez; zira her tefsir, zorunlu olarak onu derleyen kişinin görüşünü yansıtır. Ancak bu durumda kişisel görüşe en aza indirilmiştir.
The books of tafseer have been divided into two general categories according to the emphasis of their authors in their explanations. The tafseers of those who restricted their expla-nations to transmitting what was explained in the Qur’aan or stated by the Prophet (r), his companions, and their students were referred to as tafseer bir-riwaayah or tafseer bil-ma’thoor (tafseer according to transmission). The authors of such tafseers also avoided unfounded interpretations and unnecessary expla-nations and always accepted authentic narrations. This is not to say that such tafseers are totally free of personal judgment and opinion, for any tafseer, of necessity, must reflect the opinion of the individual who compiles it. But in this case, personal opinion was kept to a minimum.
Öte yandan, yorumlarında, açıklamalarında ve çıkarımlarında müfessirlerin sıklıkla kendi kişisel görüşlerine dayandığı tefsirlere "tefsîr bi'd-dirâye" veya "tefsîr bi'r-re'y" (görüşe dayalı tefsir) adı verilmiştir. Bu türden bazı tefsirlerde, kişisel yoruma başvurulmadan önce Peygamber (r), sahabe ve onların öğrencileri (tâbiûn) tarafından nakledilen açıklamalara yer verilir ve yapılan çıkarımlar ya da görüşler, nakledilen açıklamalara, dil kurallarına ve sözlük anlamlarına uygundur. Diğerlerinde ise nakledilen açıklamalara, dil kurallarına ve kelime anlamlarına kısmen ya da tamamen aykırı davranılmıştır. Birinci türden tefsirler kabul edilebilir, ancak çoğunlukla veya yalnızca temelsiz görüşlere dayanan tefsirler bid'at sayılmakta ya da bid'ate yakın görülmektedir.
On the other hand, those tafseers in which the authors often relied on their personal opinions for explanations, inter-pretations and deductions were called tafseer bid-diraayah or tafseer bir-ra’y (tafseer according to opinion). In some of these types of tafseers, narrated explanations from the Prophet (r), the sahaabah,and their students (taabi‘oon) are mentioned prior to personal interpretation, and the deductions or opinions are in agreement with narrated explanations, grammatical rules, and lexical meanings, while in others there is a partial or even total disregard for narrated explanations, grammatical rules, and word meanings. Tafseers of the first type are acceptable, while those based mostly or solely on unfounded opinion are considered heretical or bordering on heresy.
Allah'ın ve Peygamberi'nin (r) Kur'an'ın temelsiz tefsirlerini açıkça yasakladığı bilinmektedir. Örneğin şu ayette bu yasak belirtilmiştir,
Allaah and His Prophet (r) have expressly forbidden unfounded explanations of the Qur’aan. For example, it was forbidden in the verse,
"Ve bilmediğin şeyin ardınca gitme." 111
“And do not pursue that of which you have no knowledge.” 111
Peygamber (r) da dinî konularda bilgisizce görüş bildirmeyi kınadı ve şöyle buyurdu:
The Prophet (r) also condemned expression of uninformed opinion in religious matters, saying,
"Allah, ilmi insanlara verdikten sonra onu geri alarak elinizden çekmez. Bunun yerine, ilmi, âlimleri (canlarını) alarak ilimleriyle birlikte kaldırır; geriye yalnızca cahil insanlar kalana kadar. Onlara fetva sorulacak, onlar da kendi görüşlerine dayanarak fetva verecekler; böylece hem başkalarını saptıracak hem de kendileri sapacaklar."112
“Allaah won’t remove knowledge after giving it to you by removing it (from you). Rather he will remove it from (later generations) by taking (the souls of) the scholars along with their knowledge, until only ignorant people remain. They will be asked for religious verdicts, so they will issue verdicts based on their opinions, leading others astray and going astray themselves.”112
Dolayısıyla genel olarak şöyle söylenebilir: Peygamber'den (ﷺ), sahabeden ve tabiinden gelen rivayetler, görüşe dayanan tefsirlerden daha üstündür. Ancak rivayetler sahih değilse, bu tür tefsirler, görüşe dayanan bazılarından daha da kötü olabilir.
Therefore, it could be generally said that narrations from the Prophet (r), the sahaabah, and the taabi‘oon are superior to those based on opinion. But if the narrations are not authentic, such tafseers may then be actually worse than some of those based on opinion.
Aşağıda, en meşhur tefsirlerden bazıları ve bunların müellifleri hakkında kısa bir tanıtım yer almaktadır.
A brief description of some of the most famous tafseers and their authors follows.
İsra Suresi (17):36.
111 Soorah al-Israa’ (17):36.
Sahih Al-Bukhari, c. 9, s. 305-6, no. 410.
112 Sahih Al-Bukhari, vol. 9, pp. 305-6, no. 410.