Kur'an ile Sünnet arasında gerçekleşebilecek naskhın temelde dört farklı türü vardır.

There are basically four different types of naskh which can take place between the two sources of divine law, the Qur’aan and the Sunnah.

Birinci tür, Kur'an'ın Kur'an ile naskıdır. Bu türde, bir hüküm içeren bir Kur'an ayeti, yeni bir hüküm içeren başka bir Kur'an ayeti ile yürürlükten kaldırılır. Bunun bir örneği, ahlaksız kadınlarla ilgili ayetlerde bulunabilir. İlk hüküm Kur'an'da şöyle belirtilmiştir:

The first is the naskh of the Qur’aan by the Qur’aan. In this type of naskh, a Qur’aanic verse containing a law is superseded by another Qur’aanic verse containing a new law. An example can be found in the verses on immoral women. The early law was stated in the Qur’aan as follows:

Bu hüküm kaldırıldı ve yerine şu kamçılama hükmü getirildi:

This law was abolished and replaced by the following law of lashing:

İkinci tür, Kur'an'ın Sünnet ile neshidir. Bu kategorinin var olup olmadığı konusunda ihtilaf vardır. Varlığını kabul edenler, bunun örneği olarak vasiyetle ilgili ayeti verirler; bu ayette Allah, müminlere şöyle emretmektedir:

The second type is naskh of the Qur’aan by the Sunnah. There is controversy as to whether this category exists. Those who affirm it give as an example of it the verse on wills, wherein Allaah instructs the believers as follows:

Bu erken hüküm, mirasa dair hükümlerle yürürlükten kaldırılmış ve Peygamber ﷺ'in şu hadisiyle nesholunmuştur:

This early law was replaced by the inheritance laws and repealed by the hadeeth in which the Prophet (ﷺ) said,

Üçüncüsü, Sünnetin Kur'an ile neshidir; yani Peygamber (ﷺ)'in öğrettiği bir İslâm hükmünün, Kur'an'da indirilen bir ayetle kaldırılması ve yerine başka bir hükmün konulmasıdır. Bu tür nesh örneği, Kudüs yönüne doğru namaz kılmanın kaldırılmasıdır. Müslümanlar, Peygamber (ﷺ)'in örneğine uyarak Medine'ye hicret edinceye kadar Kudüs yönüne doğru namaz kıldılar. Medine'ye yerleşmelerinden sonra Allah şu ayeti indirdi:

The third is the naskh of the Sunnah by the Qur’aan; that is, the abolition and replacement of an Islaamic law which the Prophet (ﷺ) taught by the law in a verse revealed in the Qur’aan. An example of this type of naskh is when prayer in the direction of Jerusalem was abolished. Muslims prayed towards Jerusalem, following the example of the Prophet (ﷺ) until they emigrated to Madeenah. After their settling in Madeenah, Allaah revealed the verse,

Peygamber'in eşi Âişe'nin rivayet ettiğine göre, Ramazan ayının ayetleri indirilinceye kadar Aşure orucu (Muharrem ayının onuncu günü) farz idi. Bundan sonra Aşure orucunu tutmak isteyen tutardı.39 Peygamber (ﷺ) Medine'ye hicret ettiğinde, Yahudilerin o gün Hz. Musa'nın Mısır'da Firavun'dan kurtuluşunu anmak için oruç tuttuklarını gördü. Peygamber (ﷺ), vahiyle yönlendirilerek Müslümanlara da aynısını yapmalarını emretti; ancak bu konuda bir Kur'an vahyi inmedi. Bununla birlikte, hicretin ikinci yılında Allah şu ayeti indirdi:

The Prophet’s wife ‘Aa’ishah also reported that the fasting of ‘Aashooraa’ (the 10th of the month of Muharram) used to be compulsory until the verses of Ramadaan were revealed. After that, whoever wished to fast ‘Aashooraa’ did so.39 When the Prophet (ﷺ) migrated to Madeenah, he found the Jews fasting on that day in commemoration of Prophet Moosaa’s deliverance from Pharaoh in Egypt. The Prophet (ﷺ), under divine guidance, ordered the Muslims to do so also, but no Qur’aanic revelation was revealed concerning it. However, during the second year after the Hijrah, Allaah revealed the following verse,

Naskh'ın dördüncü türü, Sünnet'in Sünnet ile neshidir. Bu tür naskh, yalnızca Peygamber'in (ﷺ) Sünnet'inde bulunan bir hükmün, Sünnet'te ifade edilen daha sonraki bir hüküm ile ortadan kaldırılmasını içerir. Bu türün bir örneği, sahabi Câbir İbn Abdullah'ın şu sözünde görülebilir: "Allah Resulü'nün (ﷺ) iki emrinden sonuncusu, ateşin değdiği şeyleri (yemekten sonra) abdest almamaktı." 41 İslam'ın ilk döneminde Peygamber (ﷺ), pişmiş yemek yemiş olanlara namazdan önce abdest almalarını emretmişti; ancak sonraki dönemde bunun artık gerekli olmadığını bildirmiştir.

The fourth type of naskh is that of the Sunnah by the Sunnah. This type of naskh involves the annulment of a law found only in the Sunnah of the Prophet (ﷺ) by a later law expressed in the Sunnah. An example of this type of naskh can be found in the following statement of the sahaabee Jaabir ibn ‘Abdullaah: “The latter of the Messenger of Allaah’s (ﷺ) two commands was to not make wudoo’ after (eating) things touched by fire.” 41 In the early period of Islaam, the Prophet (ﷺ) had commanded his followers to make wudoo’ before praying if they had eaten cooked food, but in the later period he told them that it was no longer necessary to do so.

Kur'an'ın veya Sünnet'in icma (âlimlerin oybirliğiyle görüşü) ya da kıyas (benzetme yoluyla çıkarım) ile neshedilmesi mümkün değildir; çünkü icma da kıyas da ilahi kaynaklı değildir. Hem icma hem kıyas insani ilmî çabanın ürünüdür ve bu nedenle sonuçları hataya açıktır. Dolayısıyla icma ve kıyas, İslam hukukunun (fıkıh) kaynakları arasında sayılmakla birlikte, Şeriat'ın (ilahi hukuk) bir parçası olarak kabul edilmezler.

The naskh of either the Qur’aan or the Sunnah by ijmaa‘ (unanimous agreement of the scholars) or qiyaas (analogous deduction) cannot occur, as neither ijmaa‘ or qiyaas are of divine origin. Both ijmaa‘ and qiyaas are the result of human intellectual effort, therefore, their conclusions are subject to error. So even though ijmaa‘ and qiyaas are considered to be two of the sources of Islaamic law (fiqh), they are not considered to be a part of Sharee‘ah (divine law).

Ancak bunlar, Kur'an'da ve Sünnet'te belirtilmeyen durumlara Şeriat'ın uygulanması sırasında kullanılabilir. 42

However, they may be used when applying the Sharee‘ah to circumstances not specified in the Qur’aan or Sunnah. 42

Kur'an'ın kendi içinde nesh, nesh edilen ayetin tilaveti ve ayetteki nesh edilmiş hükmün geçerliliği bakımından üç farklı biçimde görülebilir.

Within the Qur’aan itself, naskh may occur in three different forms in relation to the recitation of the abrogated verse and validity of the abrogated law contained in the verse.

Birinci türde, hükmün yalnızca kaldırılıp yerine yeni bir hükmün konmasının yanı sıra, eski hükmü içeren âyetin de Allah'ın emriyle Kur'an'ın kendisinden çıkarılması söz konusudur. Bu türe dair bir örnek, Âişe'nin şu sözünde bulunur: "Nazil olan âyetler arasında, bir süt annesinden on ayrı emzirmenin, onu ve gerçek annenin akrabalarını olduğu gibi, evlenmeyi haram kıldığına dair hüküm vardı. Sonra bu hüküm, beş ayrı emzirme hükmüyle değiştirildi. Bu hüküm de Kur'an âyetleri arasında okunuyordu; Allah Resulü (ﷺ) vefat etmeden kısa bir süre önceye kadar böyle devam etti." 43 Bu tür nesh son derece nadirdir.

In the first form, not only is the law abolished and a new law put in its place, but also the verse which contained the old law is removed by divine decree from the Qur’aan itself. An example of this form can be found in the following statement of ‘Aa’ishah: “Among the revelations was the law that suckling ten distinct times by a wet nurse made marriage to her and her relatives prohibited, as in the case of the real mother’s relatives. It was then replaced by the law of five distinct sucklings which was recited among the verses of the Qur’aan until shortly before the death of Allaah’s Messenger (ﷺ).” 43 This type of naskh is extremely rare.

Bu durumda Allah, ayeti Kur'an'dan kaldırdı ve tilavetini hükmünü değiştirmeden durdurdu. Bu tür nesih de nadirdir, ancak birinci türden o kadar nadir değildir.

In this case, Allaah had the verse removed from the Qur’aan and its recitation stopped without replacing the law. This type of naskh is also uncommon, though not as uncommon as the first form.

Bu türden az sayıdaki örnekten biri, ikinci halife ‘Umar ibn al-Khattaab’dan rivayet edilen, zina edenlerin recm edilmesine dair ayettir.

Among the few examples of this type is the verse on stoning the adulterers, which was reported by ‘Umar ibn al-Khattaab, the second Caliph.

Bu ayet, Peygamber (ﷺ)'in geride bıraktığı Kur'an'ın son şeklinde yer almamaktadır; ancak zina edenin recm edilerek öldürülmesi hükmü, Peygamber (ﷺ)'in kendisi tarafından birçok kez uygulanmış ve hadislerde iyi bir şekilde kaydedilmiştir. Bu uygulama, ondan sonra gelen Hulefa-i Raşidin'in de uygulamasıydı.45

This verse is not in the final form of the Qur’aan which the Prophet (ﷺ) left, but the law of stoning the adulterer to death was applied by the Prophet (ﷺ) himself on a number of occasions and is well recorded in hadeeth. It was also the practice of all the Rightly-Guided Caliphs after him.45

Bu, naskhın en yaygın biçimidir; buna göre bir ayette yer alan bir hüküm, yeni bir ayetle getirilen yeni bir hükümle hükümsüz kılınır, ancak eski ayet Kur'an'da bırakılır.

This is the most common form of naskh, whereby a law contained in a verse is annulled by a new law in a new verse, but the old verse is left in the Qur’aan.

Bu hükmün nesh edilmesinin bu biçiminin açık bir örneği, şu ayettir:

A clear example of this form of the abrogation of the law in the following verse:

Bu ayet, daha sonra inen bir ayetle neshedilmiştir; o ayet şöyle buyurmuştur:

This verse was superseded by a later verse which stated,