12.5 Naskhın Hikmeti
12.5 The Wisdom Of Naskh
Bazı hükümlerin diğerleriyle değiştirilmesinin iyi ve önemli sebeplerle yapıldığında hiç şüphe yoktur, çünkü Allah'ın hiçbir fiili oyun niteliğinde ya da bir amaçtan yoksun değildir. Bu sebeplerin bir kısmını Allah bildirmiştir; diğerleri ise Allah'ın fiillerinden açıkça anlaşılır ve çıkarsanabilir niteliktedir. Ancak bunların dışında, bizim bilmediğimiz ve idrakimizin ötesinde olan başka sebepler de vardır. Allah'ın zatı bizim için bilinmez ve idrakimizin ötesindedir. Allah'ın ilmi sınırsızdır ve her şeyi kuşatır; bu yüzden insanın, Allah'ın fiillerinin ardındaki yüce hikmeti bütünüyle kavramayı makul bir şekilde umut etmesi mümkün değildir.
There is no doubt that the replacement of some laws with others was done for good and important reasons, as none of Allaah’s action are in jest or without a purpose. Some of these reasons He has described, and others are obvious and deducible from His actions; however, there are others unknown to us and beyond our comprehension. Allaah’s being is unknown to us and beyond our comprehension. Allaah’s knowledge has no limits and includes all, so man cannot reasonably hope to grasp in totality the supreme wisdom behind Allaah’s actions.
Nesh (naskh) durumunda, onun gerçekleşmesinin şu temel sebepleri çıkarsanabilir:
In the case of naskh, it is possible to deduce the following principle reasons for it occurrence:
Bu, insanlığın refahını gözetmenin bir yoludur; ilahi hükümlerin insan toplumunun gelişimiyle uyumlu bir tamamlanma aşamasına doğru evrilmesi yoluyla.
1. It is means of looking after the welfare of mankind by the evolution of divine laws to a stage of completion consistent with the development of human society.
2. Bu, müminleri, belirli hükümlere sıkı sıkıya uymakla yükümlü oldukları bazı durumlarla, bu hükümlere uymamakla yükümlü oldukları başka durumlarla sınamak için kullanılır. Bu türden bir çeşitlilik, müminlerin Allah'ın emirlerine boyun eğme isteklerini ve Allah'ın hikmetine olan imanlarını sınar.
2. It is used to test the believers with a variety of situations in which they are required to closely follow certain specific laws, while in others they are required not to follow them. This type of variation tests the willingness of the believers to submit to Allaah’s commands as well as their faith in Allaah’s wisdom.
3. Bu durum, Allah'ın İslam ümmeti için hayrı ve kolaylığı dilediğini de göstermektedir. Daha zor bir hükümle bir hükmü ortadan kaldıran nesih, mü'minlere daha büyük bir sevap kazanma fırsatı verir; çünkü ilahi ilke, zorluk arttıkça sevabın da artmasıdır. Öte yandan, bir hükmü daha kolay bir hükümle değiştiren nesih, mü'minlere bir rahatlama sağlar ve onlara Allah'ın kendileri için hayır dilediğini hatırlatır.
3. It also shows that Allaah desires good and ease for the Islaamic nation. Naskh which repeals a law with one more difficult gives the believers an opportunity to earn a greater reward; the divine principle being that the greater the difficulty the greater the reward. On the other hand, naskh which replaces a law with an easier one gives the believers a break and reminds them of Allaah’s wish of good for them.
Mensuh Ayetlere Dair Kitaplar
Books Devoted to Abrogated Verses
Birçok âlim bu konuda özel olarak kitaplar telif etmiştir. Belki de bunların en eskisi, tâbiînden olup önde gelen bir hadis âlimi olan Katâde b. Diâme'nin (ö. 737 M./118 H.) yazdığı en-Nâsih ve'l-Mensûh fî Kitâbillâh adlı eserdir. Bu konuda eser veren diğer ünlü âlimler ise şunlardır: İbn Hazm ez-Zâhirî (ö. 932 M./320 H.), Ahmed b. Muhammed en-Nahhâs (ö. 950 M./338 H.), Mekkî b. Ebî Tâlib (ö. 1046 M./437 H.) ve İbnu'l-Cevzî (ö. 1201 M./597 H.).54
Many scholars compiled books specifically on this topic. Perhaps the earliest of these was an-Naasikh wa al-Mansookh fee Kitaab Allaah, by Qataadah ibn Di‘aamah (d. 737 CE/118 AH), a prominent hadeeth scholar from among the taabi‘een. Other famous scholars who compiled works on the subject were Ibn Hazm ath-Thaahiree (d. 932 CE/320 AH), Ahmad ibn Muhammad an-Nahhaas (d.950 CE/338 AH), Makee ibn Abee Taalib (d. 1046 CE/ 437AH) and Ibn alJawzee (d. 1201 CE/597 AH).54
54 Al-Qur’aan al-Kareem (Arabic CD) under ma‘loomaat—maktabah al-Qur’aan.
54 Al-Qur’aan al-Kareem (Arabic CD) under ma‘loomaat—maktabah al-Qur’aan.