Bu kavram çifti, 'âmm ve hâss olan kavram çiftine benzer. Aralarındaki önemli bir fark şudur: 'âmm olan kelime, adlandırdığı kategorinin her bir üyesini kapsar; mutlak olan kelime ise genellikle çokluk içindeki herhangi birine uygulanır, ancak hepsine değil. Mesela bir hizmetçiye, "Eve gelen her lise mezununa on dolar ver" dersem, bu ifade 'âmm'dır.

This pair of concepts is similar to the paired concepts, ‘aamm and khaass. A major difference is that the word which is ‘aamm encompasses every member of the category it names, whereas the mutlaq word usually applies to any one of a multitude, but not to all.93 For instance, if I say to a servant, “Give ten dollars to every high school graduate who comes to the house,” this expression is ‘aamm.

Hizmetçi, bu niteliklere sahip her bir kişiye on dolar vermedikçe emrime uymuş olmaz. Öte yandan, ona "Bir miskin (yoksul) kişiye on dolar ver" dersem, 94 bu ifade mutlaktır. Yoksul tek bir kişiye verirse emrime uymuş olur.

The servant would not be in compliance with my command unless he gives ten dollars to every individual who meets those qualifications. On the other hand, if I told him, “Give ten dollars to a (miskeen) poor person,” 94 this expression is mutlaq. He would be in compliance if he gave it to a single individual who is poor.

Mutlak, herhangi bir mecazi olmayan anlamı ifade eden ve ona herhangi bir sınırlama koymayan kelime ya da ifade olarak tanımlanabilir. Belirli olmaksızın tek bir türü ifade eder ve genellikle olumlu bir cümlede belirsiz isim (en-nekire) biçiminde bulunur. "Bir köle", "bir sandalye" ya da "bir köpek" gibi terimler mutlak olurken; "inanan bir köle", "metal bir sandalye" ya da "Filipinli bir adam" gibi ifadelerin hepsi muKayyed olur, çünkü her belirsiz isim bir sıfat (sıfah) ile nitelenmiş ve sınırlandırılmıştır.

The mutlaq may be defined as a word or phrase which expresses a nonfigurative idea without placing any limitations on it. It refers to one type of thing without being specific and usually occurs in the form of an indefinite noun (annakirah) in an affirmative statement. Terms like “a slave,” “a chair,” or “a dog” would be mutlaq, whereas “a believing slave,” “a metal chair,” or “a Filipino man” would all be muqayyad, because each indefinite noun has been qualified and restricted by an adjective (sifah).

Allah, Kur'an-ı Kerim'de yeminlerini bozanlar için kefaretin şu şekilde olduğunu belirtmiştir:

Allaah states in the Qur’aan that the expiation for breaking oaths in God’s name is either,

Köleleri azat etmek için herhangi bir köle türüne dair bir sınırlama yoktur. Ancak aşağıdaki ayette köle türü kısıtlanmıştır:

There are no limitations as to what type of slave may be freed. However, the type of slave has been restricted in the following verse:

Usul el-fıkıh alimlerinin tartıştığı konulardan biri, Kur'an'ın ya da Sünnet'in bir metnindeki mukayyed bir ifadenin, başka bir metindeki mutlak bir ifadeye uygulanmasının caiz olup olmadığıdır. Bu usulî araçın kullanılmasının caiz olduğu konusunda icmanın bulunduğu belirli durumlar vardır; alimlerin bunu yapmanın caiz olmadığı konusunda hemfikir olduğu başka durumlar vardır; bir de bu konuda bazı görüş ayrılıklarının bulunduğu durumlar vardır. Konuyu açıklığa kavuşturmak için mutlak ve mukayyed ayetler, nüzul sebepleri (sebeb) ile bunların içerdiği hükmün (hüküm) ittifak veya ihtilafı bakımından dört temel kategoriye ayrılmıştır.

One of the issues discussed by the scholars of usool al-fiqh is the permissibly of applying a muqayyad expression from one text of the Qur’aan or Sunnah to a mutlaq expression in another text. There are certain circumstances in which there is consensus of the permissibility of this deductive tool, and there are other circumstances where scholars agree it is not allowed to do so, and there are circumstances in which there is some difference of opinion. In order to clarify the issue, the mutlaq and muqayyad verses have been placed in four main categories in relation to the underlying reason (sabab) for their revelation and the agreement or disagreement of the rules (hukm) which they contain.

Bir örnek, yemin keffareti (kaffâra) olarak Allah'ın adıyla verilen bir yemini bozmanın dördüncü seçeneğidir; yani üç gün oruç tutmaktır. Bu ilke Kur'an'da şu şekilde mutlak olarak geçmektedir:

An example is the fourth option in atoning (kaffaarah) for breaking an oath taken in Allaah’s name, i.e., to fast three days. This principle is mutlaq in the Qur’aan as follows:

Ancak İbn Mes'ûd'un kıraatinde bu kayıt (mukayyed) olarak geçmektedir.

However, in the recitation of Ibn Mas‘ood, it was muqayyad:

Bu nedenle bazı âlimler, her iki kıraatte de sebebin (Allah'ın adıyla yapılan yemini bozmanın) ve hükmün (oruç tutmanın) aynı olması sebebiyle, mutlak hükmün mukayyed kıraate göre anlaşılması gerektiğine hükmetmiştir. Bu kategoride, her iki metnin de sahih olması kaydıyla, mukayyed metnin mutlak metne uygulanmasının geçerliliği konusunda genel bir görüş birliği vardır.

Thus, some scholars ruled that since the sabab (breaking an oath taken in Allaah’s name) was the same in both recitations, and the hukm (fasting) was the same, the mutlaq rule should be understood according to the muqayyad recitation. There is general agreement about the validity of applying the muqayyad text to the mutlaq text in this category, as long as both texts are authentic.

Benzer bir durum, müfessirlerin ve usul âlimlerinin çoğunun mukayyedin mutlaka uygulanmasının geçerli olduğu konusunda hemfikir olduğu bir örnektir: kanın yenilmesinin haram kılınması. Kur'ân-ı Kerîm'in birçok ayetinde kan, mutlak bir ifadeyle yasaklanmıştır.

A similar case where most scholars agree on the validity of applying the muqayyad to the mutlaq is the prohibition of eating blood. In several verses of the Qur’aan, blood is prohibited with a mutlaq expression:

Ancak, En'âm Suresi'nin 145. ayetinde Allah şöyle buyurur,

However, in verse 145 of Soorah al-An‘aam, Allaah says,

Mutlak ve mukayyed her ikisi de yasak yiyeceklerle ilgili olduğu için, yasak olan kanın yalnızca akıtılan (dökülen) kan olduğunu söylemek doğrudur. Dolayısıyla et pişirilirken etten sızan kan yasak değildir.99

Since the mutlaq and the muqayyad both deal with prohibited foods, it is valid to say that the only type of prohibited blood is that which is poured forth. Therefore, the blood that seeps from meat while it is being cooked is not prohibited.99

Bunun bir örneği, abdest ve teyemmüm yapılırken ellerin temizlenmesi durumudur.101 Taharet âyetinde

An example of this category is the case of cleaning the hands100 during the performance of wudoo’ and tayammum.101 In the verse on purification,

Abdest alırken "eller" kelimesi muķayyad (kayıtlı) iken, aynı âyette teyemmüm hakkında ise mutlak (kayıtsız) bırakılmıştır:103

the word “hands” in making wudoo’ is muqayyad; whereas in the same verse concerning tayammum, it is left mutlaq:103

Bu örneklerde sebep (abdestin bozulması, yani temizlik hâlinin kaybı) iki durumda da aynıdır; ancak hüküm farklıdır: abdestte su kullanılır ve daha fazla organ yıkanır, teyemmümde ise toprak yalnızca yüz ve ellere sürülür. Bu nedenle mutlak, mukayyed doğrultusunda yorumlanmamalıdır. Nitekim teyemmümü anlatan sahih hadisler, sınırın bileklere kadar olduğunu belirtir. Sahabi Ammâr İbn Yâsir rivayet etmiştir ki Peygamber ﷺ ona, iki elini bir kez yere vurmasını, sonra üflemesini, ardından yüzünü ve ellerini meshetmesini, sol eli sağ elin üzerinden olmak üzere bileklere kadar meshetmesini emretmiştir.105

In these examples, the sabab (loss of one’s state of purity) is the same in both cases; however, the hukm is different in that water is used in the case of wudoo’ and more body parts are cleaned; whereas dust is used only on the face and hands in the case of tayammum. Hence, the mutlaq should not be interpreted according to the muqayyad. In fact, authentic hadeeths describing tayammum specify the wrists as the limit. The sahaabee ‘Ammaar ibn Yaasir reported that the Prophet (ﷺ) told him to strike both of his hands on the ground once, blow on them, and then wipe his face and hands, left hand on right, up to the wrists.105

Köleyi azat etmenin kefareti (kaffâra), bu kategorinin güzel bir örneğidir. Yanlışlıkla adam öldürme durumunda "köle" kelimesi mukayyeddir.

The atonement (kaffaarah) of freeing a slave is a good example of this category. In the case of accidental murder, the word slave is muqayyad:

Ama zıhar 107. meselesinde kelime mutlaktır.

But in the case of thihaar 107 the word is mutlaq:

Açıkça görülmektedir ki burada mutlak olanı, mukayyed olana göre yorumlamanın bir dayanağı yoktur. Bir mü'minin canı alınmışsa, azat edilecek kölenin mü'min olması şarttır; buna karşılık zıhar ya da başka bir sebeple yapılan yeminin bozulması durumunda ise herhangi bir kölenin azat edilmesi yeterlidir.

There is obviously no basis here for interpreting the mutlaq according to the muqayyad. A believer’s life was taken, hence the requirement is that the freed slave be a believer; whereas in the case of breaking of oaths made by thihaar or otherwise, the freeing of any slave is sufficient.

Bu kategorinin bir örneği, abdestteki el ile hırsızlık konusundadır. Daha önce zikredilen taharet ayetinde el, "dirseklere kadar" ifadesiyle mukayyed kılınmıştır; ancak hırsızlık durumunda ise mutlak bırakılmıştır. Şunu göz önünde bulundurun:

An example of this category is in the case of the hand in wudoo’ and theft. In the verse on purification previously mentioned, the hand is made muqayyad by the phrase, “up to the elbows,” but in the case of theft, it is left mutlaq. Consider the following:

Burada da mutlak olanın, müjallel (kayıtlı) ile sınırlandırılamayacağı söylenir; özellikle de Peygamber'in (ﷺ) el kesme cezasını bileğe kadar sınırladığı ve Hulefa-i Raşidin'in de böyle yaptığı rivayet edildiği için.110

Here again, the mutlaq cannot be specified by the muqayyad, especially since it was reported that the Prophet (ﷺ) limited the amputation of hands to the wrist and so did the Righteous Caliphs.110