3.1 Tercüme Türleri
3.1 Types Of Translation
Kur'an, yalnızca kelimelerinin, dilbilgisel yapılarının, söz sanatlarının, ahenginin ve kafiyelerinin toplamından çok daha fazlasıdır. O, Allah ile insan arasında doğrudan bir iletişim olan bir mesajdır ve kalıcı, benzeri olmayan bir edebî mucizedir. Ne geçmişteki ne de günümüzdeki Araplar, şu âyette kısaca ifade edilen açık meydan okumaya karşılık verebilmiştir: Note: the original says "God," so I have rendered it as "Allah" in the sense of God per the rules? No—correcting: the rules require the Turkish word for God, which is "Tanrı," not "Allah." Final translation: Kur'an, yalnızca kelimelerinin, dilbilgisel yapılarının, söz sanatlarının, ahenginin ve kafiyelerinin toplamından çok daha fazlasıdır. O, Tanrı ile insan arasında doğrudan bir iletişim olan bir mesajdır ve kalıcı, benzeri olmayan bir edebî mucizedir. Ne geçmişteki ne de günümüzdeki Araplar, şu âyette kısaca ifade edilen açık meydan okumaya karşılık verebilmiştir:
The Qur’aan is more than the sum total of its words, grammatical constructions, figures of speech, rhythms, and rhymes. It is a message, a direct communication between God and man, and it is a permanent inimitable literary miracle. Neither the Arabs of the past nor the present were able to meet the open challenge concisely expressed in the verse:
"Ve eğer kulumuza indirdiğimiz şey hakkında şüphe içindeyseniz, onun benzeri bir sure getirin." 23
“And if you all are in doubt about what I have revealed to My servant, produce a single soorah like it.” 23
Ve ayet:
and the verse:
"Yoksa, "Onu uydurdu" mu diyorlar? De ki: "Haydi, bunun benzeri bir sure getirin!" "
“Or do they say that he has invented it? Say to them, ‘Produce a single soorah like it.’ ” 24
Kur'an tercüme edilemez; böyle bir girişim boşuna bir çabadır. Arapça dilbilgisi yapıları, söz sanatları, kafiye ve ahenk, Arapçadan başka bir dilde ifade edilemez. Ayrıca tercümede Kur'an'ın eşsizliği kaybolur ve onun meydan okuyuşu anlamsızlaşır, çünkü hiçbir çevirmen, edebi becerisi ne kadar büyük olursa olsun, eşsizlik iddiasında bulunamaz. Kur'an, Arapça kelimelerin çoğunun birden fazla gerçek anlamı ve bunun yanında mecazi anlamları bulunduğu için harfi harfine tercüme edilemez. Ayrıca birçok Arapça yapı, başka bir dile aktarılamayan ince anlam nüansları barındırır. Hiçbir tercüme Tanrı'nın sözü olarak adlandırılamaz ya da kabul edilemez. Tanrı'nın sözü, Kendisinin de buyurduğu gibi, Arapça Kur'an'dır.
The Qur’aan cannot be translated; any attempt to do so is folly. Arabic grammatical constructions, figures of speech, rhyme, and rhythm cannot be expressed in other than Arabic. Besides, in translation the Qur’aan’s inimitable quality is lost and its challenge becomes meaningless, for no translator, no matter how great his literary skills are, can claim inimitability. The Qur’aan cannot be literally translated because Arabic words often have more than one literal meaning, not to mention their figurative meanings. And, many Arabic constructions contain subtle shades of meanings which cannot be expressed in another language. No translation can be called or considered to be God’s word. God’s word is the Arabic Qur’aan, as He Himself said,
"Şüphesiz onu Arapça bir Kur'an olarak indirdik." 25
“Verily, I revealed it as an Arabic Qur’aan.” 25
Kur'an'ın büyüsünü gevşek ya da serbest çevirilerle yakalamaya çalışmak da küstahça, yanıltıcı ve baştan başarısızlığa mahkûm bir girişimdir. "Taklit edilemez senfoni, sesleri bile insanları gözyaşına ve coşkuya boğan" 26 yalnızca Arapçada vardır.
Attempts to catch the charm of the Qur’aan in loose or free translations are also presumptuous, misleading, and doomed to failure. “The inimitable symphony, the very sounds of which move men to tears and ecstasy” 26 exists only in the Arabic.
Herhangi bir düzeyde başarı, okuyucuları yalnızca Kur'an'ı deneyimlediklerine inandırır; oysa gerçekte yaşadıkları şey çevirmenin duyguları ve edebi becerileridir. Kur'an anlamlarının çevirisi olduğu iddiası bile yanıltıcıdır; çünkü bu tür çevirilerin yazarı, birden fazla anlamı olan Arapça kelimeler ve Türkçe karşılığı bulunmayan kelimeler için uygun gördüğü anlamı seçer. Ayrıca gerçek ve mecazi anlamlar arasında seçim yapar ve uygun gördüğü anlamı çevirir. Bütün çeviriler aslında tefsirdir; kiminin daha isabetli, kiminin daha az isabetli olmasıyla birlikte.
Any degree of success will only dupe readers into thinking that they are experiencing the Qur’aan, whereas in reality, they are experiencing the feelings of the translator and his literary skills. Even claims to translations of the Qur’aan’s meanings are false because the author of such translations chooses meanings which he feels are appropriate in the case of Arabic words which have more than one meaning and words which have no non-Arabic equivalent. He also chooses between literal and figurative meanings and translates the one which he considers appropriate. All translations are in fact tafseers, some more accurate than others.
Çoğu meal, önsözünde, dayandığı klasik tefsir ve sözlüklerin adlarını sıralar. Bu, ilk bakışta çok ince bir ayrıntı gibi görünebilir; ama farkı başka bir biçimde ifade etseydik belki ayrım daha açık olurdu. Müfessir, "Ayetten anladığım budur" der gibi açıklayıcı bir dille konuşur. Mütercim ise ayetin anlamını tamamen kavramış gibi konuşur ve onu "Ayetin anlamı budur" der gibi çevirir. İki yaklaşım arasındaki fark oldukça büyüktür. Bu nedenle mütercimler, önsözlerinde ve başlıklarında bunun kendi Kur'an anlayışları olduğunu vurgulamalıdır. Belki de bir mütercim için en uygun yol, klasik tefsirlerin temel metnini çevirmek, gerektiğinde dipnotlarla diğer muhtemel anlamları ve pasajların bağlamını açıklamaktır.
Most translations list in their forewords the names of the classical tafseers and lexicons on which they relied. This may seem to be a very fine point, but if it were put in another way perhaps the difference would be more obvious. The mufassir speaks in an explanatory way as if to say: “This is what I understand from the verse.” The translator speaks as if he has completely understood the verse’s meaning and translated it as if to say: “This is what the verse means.” The difference between the two approaches is quite vast. Hence, translators should emphasize in their prefaces and titles the fact that this is their personal understanding of the Qur’aan. Perhaps the best approach for a translator would be to simply translate the basic text of the classical tafseers using footnotes to explain other possible meanings and the context of the passages where necessary.