15.4 Bir Ayetin Dış Bir Beyanla Tahsisi
15.4 Takhsees Of A Verse By An External Statement
Daha önce de belirtildiği gibi, tahsisin diğer türü, nitelediği genel ifadenin dışında gerçekleşir. Tahsisin genel ifadenin dışında gerçekleşmesinin en yaygın yolları şunlardır:84
As was previously mentioned, the other type of takhsees occurs outside of the general statement which it qualifies. The following are the most common ways in which specification may take place outside of the general verse:84
1. Kur'an:
1. Qur’aan:
Kur'an'ın genel bir ifadesi, Kur'an'ın başka bir yerinde bulunan başka bir ayetle tahsis edilebilir. Bu tür bir kayıt sınırlamasının iyi bir örneği şu durumda görülebilir:
A general Qur’aanic statement may become specified by another verse found elsewhere in the Qur’aan. A good example of this type of qualification can be seen in the following case:
“Boşanmış kadınlar (el-muṭallaḳāt) üç âdet dönemi beklemelidirler.” 85
“Divorced women (al-mutallaqaat) should wait for three menstrual periods.” 85
Bu ifade, hamile olup olmamalarına ve evliliğin tamamlanıp tamamlanmamasına bakılmaksızın, boşanmış kadınların tüm kategorilerini kapsamaktadır. Ancak bu genellik, aşağıdaki ayetlerle sınırlandırılmıştır,
This statement includes all categories of divorced women, whether they are pregnant or not and whether the marriage was consummated or not. However, this generality was qualified by the following verses,
"Hamile kadınların iddet süresi, doğum yapana kadardır." 86
“The waiting period for pregnant women is until they deliver,” 86
ve,
and,
"Ey iman edenler! Mü'min kadınlarla evlendiğinizde, onlara dokunmadan (birleşmeden) boşarsanız, onlar üzerinde sizin için bir iddet hakkı yoktur." 87
“O you who believe, if you marry believing women, then divorce them before touching them (consum-mation), you have no right on them for an ‘iddah.” 87
Yani hamile boşanmış kadınların iddet süresi dokuz aya kadar uzayabilir, cinsel ilişkiye girilmemiş bir evliliğin boşanmış kadınının ise hiç iddeti yoktur. Bu nedenle ayet, özellikle hamile olmayan ve evliliği cinsel ilişkiyle tamamlanmış boşanmış kadınlara yöneliktir.
That is, the waiting period for pregnant divorced women may be as long as nine months, while the divorced woman of an unconsummated marriage has no‘iddah at all. Thus the verse is specifically in reference to divorced women who are not pregnant and whose marriages were consummated.
2. Sünnet:
2. Sunnah:
Kur'an'daki genel ifadeler, Peygamber Muhammed'in (r) hadisleriyle de sınırlandırılabilir. Peygamber'in görevlerinin önemli bir kısmı, Kur'an'ın genel hükümlerini açıklamaktı. Örneğin, daha önce zikredilen genel ayet şudur:
General statements in the Qur’aan may also be qualified by statements (hadeeths) of Prophet Muhammad (r). A significant part of the Prophet’s role was that of explaining the generalities of the Qur’aan. For example, the general verse which has been previously mentioned,
“Allah alım satımı helal kılmış, faizi ise haram kılmıştır.” 88
“Allaah has made all trade allowable and forbidden all forms of interest,” 88
"refers only to correct forms of trade" ifadesi, ticaretin yalnızca doğru biçimlerine işaret eder. Sünnet'teki bazı rivayetler, ticaretin belirli türlerini istisna etmiş ve bunları fasit olarak nitelendirmiştir. İbn Ömer, Allah'ın Resulü'nün (ﷺ) "erkek hayvanların spermi" üzerindeki ticareti yasakladığını89 ve ayrıca "hamile bir hayvanın, doğurmadan önce yavrusunun" satışını da yasakladığını90 rivayet etmiştir. İbn Ömer, cahiliye döneminde bir kişinin, henüz doğmamış olan bir devenin yavrusunu, mevcut başka bir dişi devenin yavrusu olarak satabildiğini açıklamıştır.
refers only to correct forms of trade. Statements from the Sunnah have excluded certain categories of trade and classified them as being corrupt. Ibn ‘Umar reported that Allaah’s Messenger (ﷺ) forbade trade in “the semen of male animals”89 and also forbade the sale of “a pregnant animal’s progeny before its delivery.”90 Ibn ‘Umar explained that in pre-Islaamic times a man would sell the offspring of a she-camel not yet born of an existing she-camel.
Peygamber'in (ﷺ) hadislerinin Kur'an ayetleriyle tahsis edildiği birkaç durum vardır. Bu tür tahsisin güzel bir örneği, sahabi Ebû Vâkıd el-Leysî'nin rivayet ettiği ve Peygamber'in (ﷺ) şöyle buyurduğu hadistir:
There are a few cases wherein hadeeths of the Prophet (ﷺ) have been made specific by verses of the Qur’aan. A good example of this type of takhsees is the hadeeth narrated by the sahaabee Aboo Waaqid al-Laythee, who reported that the Prophet (ﷺ) said,
"Canlı bir hayvandan kesilip ayrılan her şey leş sayılır." 91
“Whatever (maa) is cut off of a living animal is considered carrion.” 91
Bu ifadenin genel anlamı, canlı bir hayvandan kesilen yün veya kılın bile Müslümanlara haram olması gerektiği yönündedir. Ancak Allah, Peygamber'in bu sözünü sınırlayan şu ayeti indirmiştir:
The general meaning of this statement would require that even wool or hair removed from a live animal be forbidden to Muslims. However, Allaah revealed the following verse which qualifies the Prophet’s statement,
“Ve onların yününden, kürkünden ve kılından (Allah sizin için) bir süreye kadar faydalanabileceğiniz eşyalar ve kullanışlı şeyler yapmıştır.” 92
“And from their wool, fur, and hair (Allaah made for you) luxuries and useful articles (to serve you) for a time.” 92
Bakara Suresi (2):228.
85 Soorah al-Baqarah (2):228.
Talak Suresi (65):4
86 Soorah at-Talaaq (65):4.
Ahzâb Suresi (33):49
87 Soorah al-Ahzaab (33):49.
88 Sûre al-Baqara (2):275.
88 Soorah al-Baqarah (2):275.
Sahih el-Buhari, c. 3, s. 267, no. 484.
89 Sahih Al-Bukhari, vol. 3, p. 267, no. 484.
90 Buhârî tarafından (Sahih Al-Bukhari, cilt 3, s. 199, no. 353) ve Müslim tarafından (Sahih Muslim, cilt 3, s. 798, no. 3615) rivayet edilmiştir.
90 Collected by al-Bukhaaree (Sahih Al-Bukhari, vol. 3, p. 199, no. 353) and Muslim (Sahih Muslim, vol. 3, p. 798, no. 3615).
91 Ebû Dâvûd (Sünen-i Ebî Dâvûd, c. 2, s. 803, no. 2852), İbn Mâce ve ed-Dârimî tarafından rivayet edilmiş ve el-Elbânî tarafından Sahîhu Sünen-i Ebî Dâvûd'da, c. 2, s. 552, no.
91 Collected by Aboo Daawood (Sunan Abu Dawud, vol. 2, p. 803, no. 2852), Ibn Maajah and adDaarimee and authenticated by al-Albanee in Saheeh Sunan Abee Daawood, vol. 2, p. 552, no.
2485.
2485.
Nahl Suresi (16):80.
92 Soorah an-Nahl (16):80.