5 Vahiy: İlahi Vahiy
5 Wahy: Divine Revelation
Arapçada “vahy” kelimesi, bilginin hızlı ve/veya gizli bir biçimde aktarılması anlamına gelir.1 Kur’an’da da, Araplar’ın geçmişte bilgi aktarımının gerçekleştiği çok çeşitli yöntemleri ifade etmek için kullandıkları şekilde kullanılmıştır.
The term “wahy” in Arabic means a swift and or secretive transfer of information.1 It has been used in the Qur’aan as it was used by Arabs in the past to refer to a wide variety of methods by which the transfer of information has taken place.
1. Kur'an bazen "vahy" kelimesini hayvanların içgüdüsel davranışları anlamında kullanır. Bu kullanıma bal arıları örneğinde rastlanır; şu ayette:
1. The Qur’aan sometimes uses wahy to mean instinctual animal habits. An example of this use can be seen in the case of bees mentioned in the following verse:
"Ve Rabbin arıya, dağlarda, ağaçlarda ve insanların yaptıkları şeylerde evler edinmesi için vahyetti."
“And your Lord inspired the bee by wahy (awhaa) to make its home in the mountains, trees, and what (men) build.” 2
Arının kovanlarını uygun yerlere ve belirli desenlere göre inşa etmesi, küçücük beyninin hücrelerine gizlice yazılmış ilahi emirlerin bir sonucudur.
The bee instinctually builds its hives in appropriate places and according to particular patterns as a result of divine commands secretly written in the cells of its minute brain.
2. Kur'an'da vahy kelimesi, Allah'ın insanlara yerleştirdiği doğal içgüdüleri ifade etmek için de kullanılır. Örneğin Allah, Musa Peygamber'in annesi hakkında şöyle buyurur:
2. Wahy is also used in the Qur’aan to mean natural human instincts that Allaah has placed in humans. For example, Allaah uses it in reference to Prophet Moosaa’s mother as follows:
"Ve Musa'nın annesine, onu emzirmesi için vahiy yoluyla ilham ettik." 3
“And I inspired Moosaa’s mother by wahy (awhaynaa) to suckle him.” 3
Çocuğunu emzirmeye yönelik annelik içgüdüsü, her dişinin genlerine insanın bilmediği bir yolla aktarılmış bilginin bir sonucudur.
The motherly instinct of suckling her child is a result of information which has been communicated to the genes of every female in a way unknown to man.
3. Bir önceki ayetin devamında Allah, vahyin başka bir yönüne işaret eder: Allah'ın insanlara içgüdüsel olmayan eylemleri yapmaları için ilham etmesi.
3. In the completion of the previous verse, Allaah refers to another aspect of wahy: Allaah’s inspiration to humans to do actions which are not instinctive.
“Ve eğer onun (bebeğin) başına bir şey geleceğinden korkarsan, onu (bir sepete koyup) nehre bırak; korkma ve üzülme.”
“Then, when you fear for him, cast him into the river (in a basket), and don’t be afraid and don’t grieve.”
Bu bazen sezgi olarak adlandırılır; bir kişi, herhangi bir mantıksal kanıt olmasa bile, belirli bir eylemin doğru olduğuna dair güçlü bir his edinir.
This is sometimes called intuition; a person gets a strong feeling that a certain action is the right thing to do, even though there may not be any logical evidence for it.
4. Ancak insanın içindeki çeşitli iç seslerin kaynaklarını birbirinden ayırt etmesine dikkat etmek gerekir; çünkü şeytanlar da insan kalplerine telkinde bulunma gücüne sahiptir. Kur'an-ı Kerim, zaman zaman şeytanların fısıldamasını ve dürtmesini vahiy kelimesiyle ifade eder. Aşağıdaki ayet bu kullanıma güzel bir örnektir:
4. One must be careful, to distinguish between the sources of various inner voices, however, because devils also have the ability to inspire suggestions in human hearts. Occasionally, the Qur’aan refers to the whispering and prodding of the devils as wahy. The following verse is a good example of this type of use:
"Şüphesiz şeytanlar, dostlarına size karşı tartışmaları için vahiy yoluyla (yuhuna) ilham verirler."
“And verily the devils inspire their allies by wahy (yoohoona) to argue with you.” 4
Şeytanî düşüncelerin insan zihinlerine yerleştirildiği bu vahiy, gizli doğası ve saklı kaynağı nedeniyle Kur'an'da fısıltı olarak da anılır. Aynı nedenlerle ona "vahiy" denmiştir.
The wahy by which devilish thoughts are inserted into the human minds is also referred to as whispering in the Qur’aan, due to its secretive nature and hidden source. For the same reasons it has been called “wahy.”
5. Bazen vahiy, hızlı ve ince işaretlerle yapılan iletişimi ifade etmek için kullanılır. Örneğin Allah, Peygamber Zekeriyya hakkında şöyle buyurmuştur:
5. Sometimes wahy is used to mean communication by rapid, subtle gestures. For example, Allaah said about the Prophet Zakareeyaa,
"Dedi ki: 'Rabbim, bana bir işaret tayin et.' (Melek) dedi ki: 'İşaretin, tam üç gece insanlarla konuşmayacak olman olacaktır.' Sonra mihrabdan kavmine çıktı ve sabah akşam Allah'ı tesbih etmelerini onlara işaretle bildirdi (evhâ etti)." 5
“He said, ‘My Lord, appoint a sign for me.’ (The angel) said, ‘Your sign will be that for a full three nights you will not speak to people.’ Then he went out from the prayer niche to his people and gestured (awhaa) to them to praise (Allaah) in the morning and the evening.” 5
Yani, onları Allah'a daha sık ve daha içten ibadet etmeye teşvik etti.
That is, he urged them to worship Allaah more often and more fervently.
6. Allah, vahiy terimini meleklerine emirler verdiği süreci ifade etmek için kullanır; bunu aşağıdaki örnek göstermektedir:
6. Allaah uses the term wahy to refer to the process by which He gives commands to his angels, as is illustrated in the following example:
“Rabbin meleklere vahyederek şöyle buyurduğu zamanı hatırla: ‘Şüphesiz ben sizinleyim; öyleyse iman edenlerin kalbini güçlendirin.’”
“When your Lord inspired the angels by wahy (yoohee): ‘Verily, I am with you all, so strengthen those who believe.’ ” 6
Kur'an'ın ve Peygamber'in (r) hadislerinin başka yerlerinde, Allah'ın meleklerle iletişimi doğrudan konuşma olarak ifade edilmiştir. Aşağıdaki ayet Kur'an'dan bir örnektir:
Elsewhere in the Qur’aan and hadeeths of the Prophet (r), Allaah’s communication with His angels is referred to as direct speech. The following verse is an example from the Qur’aan:
“Ve Rabbin meleklere, ‘Şüphesiz ben yeryüzünde bir halife kılacağım’ demişti.” 7
“And when your Lord said to the angels, ‘Verily, I will put a khaleefah on earth.’ ” 7
Peygamber (ﷺ)'in şöyle buyurduğu rivayet edilmiştir:
The Prophet (ﷺ) was reported to have said,
“Allah, Yüce olan, vahyi konuştuğunda, gök ehli göklerin, pürüzsüz bir taş üzerinde sürtünen bir zincirin çıkardığı sese benzer bir sesle titrediğini işitir. Onlar şaşkınlığa uğrar ve bayılırlar; Cibril onlara gelinceye kadar bu hâlde kalırlar. Cibril onlara geldiğinde, korku kalplerinden giderilir. Derler ki: ‘Ey Cibril! Rabbin ne buyurdu?’ O da der ki: ‘Hakkı.’ Bunun üzerine derler ki: ‘Hak, hak.’ ” 8
“When Allaah, the Most High, speaks the revelation (wahy), the inhabitants of heaven hear the heavens tremble with a sound like the rattling of a chain across a smooth stone. They are stunned and faint, and they remain in that state until Jibreel comes to them. When Jibreel comes to them, the fear is removed from their hearts. They say, ‘O Jibreel! What did your Lord say?’ He says, ‘The truth.’ Then they say, ‘The truth, the truth.’ ” 8
Bu nedenle, Allah'ın meleklere verdiği emirlerin, Allah'ın onlara doğrudan konuşmasıyla iletildiği sonucuna varılmıştır. Yukarıdakilerden açıkça anlaşılmaktadır ki vahiy (wahy) kelimesi yalnızca vahiy sürecini değil, aynı zamanda vahyin kendisini de ifade etmek için kullanılır.
Hence, it has been concluded that Allaah’s commands to the angels are transmitted by Allaah speaking directly to them. From the above it is clear that wahy is used to mean not only the process of revelation, but also the revelation itself.
7. Allah'ın emirlerinin Peygamberine (r) vahyedilme süreci, ve vahyin kendisi de Kur'an'da vahy olarak anılır. Bu kullanıma güzel bir örnek şu ayettir:
7. The process of revelation of Allaah’s commands to His Prophet (r), as well as the revelation itself, is also referred to in the Qur’aan as wahy. A good example of this use is in the following verse:
“Ve o, arzusuna göre konuşmaz; o (sözü), vahyedilmiş bir vahiyden başkası değildir.” 9
“And he [the Prophet (ﷺ)] does not speak from his own desires; verily, it (his speech) is revelation (wahy) which was revealed (yoohaa).” 9
Şer'i terminolojide vahy, Allah'ın sözünün, peygamberlerinden birine indirilmesi sürecidir. Ayrıca, peygamberlerinden birine indirilen Allah'ın gerçek sözü için de kullanılır.
In the terminology of the Sharee‘ah, wahy is defined as the process by which Allaah’s word is revealed to one of His prophets. It is also used for the actual word of Allaah which has been revealed to one of His prophets.
1Ibn Faaris ve er-Râğıb el-İsfahânî'nin tanımları için bkz. Lemahât fî Ulûmi'l-Kur'ân, s. 43.
1See the definitions of Ibn Faaris and ar-Raaghib al-Isfahaanee quoted in Lamahaat fee ‘Uloom al-Qur’aan, p. 43.
Nahl Suresi (16):68.
2Soorah an-Nahl (16):68.
3 Kasas Suresi (28):7.
3 Soorah al-Qasas (28):7.
En‘am Suresi (6):121
4 Soorah al-An‘aam (6):121.
5 Meryem Suresi (19):10-11.
5 Soorah Maryam (19):10-11.
6 Sûre al-Enfâl (8):12
6 Soorah al-Anfaal (8):12.
7 Bakara Suresi (2):30.
7 Soorah al-Baqarah (2):30.
8 İbn Mes'ud'dan rivayet edilmiş olup Ebû Davud (Sünen-i Ebû Davud, c. 3, s. 1326, no. 4720), İbn Huzeyme ve el-Beyhakî tarafından kaydedilmiş, el-Elbânî ise Silsiletü'l-Ehâdîsi's-Sahîha'da, c. 3, ss. 282-3, no. 1293 hadisini sahih olarak değerlendirmiştir. Benzer bir hadis en-Nevvâs İbn Sem'ân tarafından rivayet edilmiş ve et-Taberânî tarafından kaydedilmiştir.
8 Reported by Ibn Mas‘ood and collected by Aboo Daawood (Sunan Abu Dawud, vol. 3, p. 1326, no. 4720), Ibn Khuzaymah and al-Bayhaqee, and authenticated by al-Albaanee in Silsilah al-Ahaadeth as-Saheehah, vol. 3, pp. 282-3, no. 1293. A similar hadeeth was reported by anNawwaas ibn Sam‘aan and collected by at-Tabaraanee.
9 Sûre en-Necm (53):3-4.
9 Soorah an-Najm (53):3-4.