در میان برخی سازمان‌های مسلمان، اخیراً بحث‌هایی درباره تدوین فقهی ویژه مسلمانانِ کشورهایی مطرح شده که مسلمانان در آن‌ها اقلیت هستند، مانند آمریکای شمالی، هند و کشورهای اروپایی. دلیل طرفداران «فقه اقلیت» دوگانه است. نخست آنکه فتواهای پیشین دیگر کاربرد ندارند و برای آنکه اسلام برای مسلمانان در این کشورها قابل اجرا باشد، بازتفسیر آن‌ها ضروری است. دوم آنکه مسلمانان در این کشورها با مشکلاتی روبه‌رو هستند که پیش‌تر وجود نداشته، و راه‌حل‌های این مشکلات باید متناسب با همان مسائل خاصی باشد که با آن‌ها مواجه‌اند.

The development of a Fiqh tailored towards the Muslims of a country where Muslims are a minority like North America, India or the European countries has been of recent discussion in some Muslim organisations. The justification for “Minority Fiqh” is two fold. First, the argument is that the old Fatwas are no longer applicable and reinterpretations are necessary in order for Islam to be applicable to Muslims in these countries. Secondly, that Muslims in these countries face problems that never existed before, and the solutions to these problems have to be applicable to those specific problems that are faced by them.

دکتر طه جابر العلوانی، از پیشگامان برجسته این روش نوین، «فقه الأقلیات» یا «فقه اقلیت‌ها» را چنین تعریف می‌کند: «…این اندیشه که فقیه مسلمان باید فقه عمومی اسلامی را با شرایط خاص یک جامعه مشخص مرتبط سازد، جامعه‌ای که در اوضاع و احوال ویژه‌ای زندگی می‌کند، و آنچه برای آنان مناسب است ممکن است برای دیگران مناسب نباشد.»۴۴ او می‌افزاید که: «…فقیه نه تنها باید پایه‌ای قوی در علوم اسلامی داشته باشد، بلکه باید در جامعه‌شناسی، اقتصاد، سیاست و روابط بین‌الملل مربوط به آن جامعه نیز تبحر داشته باشد.» او ادعا می‌کند که هدف فقه الأقلیات «بازآفرینی اسلام» نبوده، بلکه مجموعه‌ای از روش‌هاست که نحوه کار فقیه را در چارچوب انعطاف‌پذیری دین تنظیم می‌کند تا بهترین شیوه کاربرد آن در شرایط خاص فراهم شود. با بررسی این فلسفه و توجیهات آن می‌توان دید که این رویکرد، وضعیت خاصی که با آن روبه‌رو هستیم، یا محیط به‌طور کلی را منبع قانون‌گذاری قرار می‌دهد. این رویکردی کاملاً عمل‌گرایانه است. در نتیجه، به غفلت از برخی احکام شریعت و حتی مخالفت با آنچه از قرآن و سنت به‌یقین ثابت شده، انجامیده است.

Dr Taha Jabir al-Alwani, a leading advocate of this innovative methodology, terms Fiqh al-Aqaliyaat or Fiqh of Minorities as: “…the idea that the Muslim Jurist must relate the general Islamic jurisprudence to the specific circumstances of a specific community, living in specific circumstances where what is suitable for them may not be suitable for others.”44 He continues to say that the: “...jurist must not only have a strong background in Islamic sciences, but must also be well versed in the sociology, economics, politics, and international relations relating to that community.” He claims that the purpose of Fiqh al-Aqaliyaat was not to: “…recreate Islam, rather it is a set of methodologies that govern how a jurist would work within the flexibility of the religion to best apply it to particular circumstances.” We can see from scrutinising this philosophy and its justifications, that this approach makes the particular situation that is faced, or the environment in general, the source of legislation. It is a wholly pragmatic approach. As a consequence, it has led to the neglect of certain shariah rules to the contradiction of what has been established with certainty from the Qur‟an and Sunnah.

استدلال‌هایی که برای توجیه «فقه اقلیت» به کار می‌روند، مانند ضرورت وجود علمایی که در غرب «تربیت» شده باشند، یا بازتفسیر شریعت به‌گونه‌ای که در کشورهایی با اکثریت غیرمسلمان قابل اجرا باشد، از یک ذهنیت شکست‌خورده و از دیدگاهی غیراسلامی سرچشمه می‌گیرند.

The arguments used to justify “Minority Fiqh”, such as the need for Ulema “groomed” in the West or reinterpreting the Shari‟ah so as to make it applicable in non-Muslim majority countries are emanating from a defeated mentality and un-Islamic perspective.

از منظر اسلامی، محل سکونت مجتهد نه فتوای او را معتبر می‌سازد و نه بی‌اعتبار. این هرگز شرط صدور فتوا نبوده است؛ زیرا مجتهد، چه در آمریکا زندگی کند و چه در صحرای صحرا، بر حسب تعریف باید پیش از صدور هر حکمی به شریعت و نیز به مسئله‌ای که درباره آن حکم می‌دهد آگاه باشد. اگر مجتهدی در مصر بتواند مسئله را به درستی دریابد، اجتهاد او پذیرفتنی است. بنابراین بحث ما باید به توانایی مجتهد محدود شود، نه به محل سکونت او.

From the Islamic perspective, the locality of the Mujtahid does not validate or invalidate his Fatwa. This has never been a prerequisite for issuing a Fatwa, by definition, the Mujtahid, whether living in America or in the Sahara Desert, has to be versed in the Shari‟ah as well as the problem before issuing any ruling. If a Mujtahid in Egypt were able to understand the problem correctly, his Ijtihad would be acceptable. Our discussion, therefore, should be limited to the ability of the Mujtahid rather than his location.

این مسئله که زنی آمریکایی اسلام را می‌پذیرد در حالی که شوهرش غیرمسلمان باقی می‌ماند، مسئله‌ای تازه نیست. این مشکل در زمان پیامبر ﷺ نیز پیش آمد، هنگامی که دخترش زینب اسلام را پذیرفت در حالی که شوهرش غیرمسلمان ماند. بنابراین، برای حل این مشکل امروز، باید به متون شرعی بازگردیم و آن‌ها را مطالعه کنیم تا حکم اسلامی را به دست آوریم. این موضوع در مورد سایر مسائل نیز صادق است.

An issue such as an American woman accepting Islam while her husband remains a non-Muslim is not a new issue. This problem occurred at the time of the Prophet (saw) when his (saw) daughter Zaynab accepted Islam while her husband remained a non-Muslim. Therefore, in order to solve this problem today, we need to go back to the legal texts and study them in order to acquire the Islamic ruling. This applies to all other issues as well.

در مسائلی که به فرزندخواندگی، وصیت، ارث و تدفین مربوط می‌شود، احکامی وجود دارد که در اسلام به تفصیل بحث شده و قابل تغییر نیست. اما در مورد مسائل نوپدید، این امر نیازمند آن است که یک مجتهد، در شرق باشد یا در غرب، احکام آن را استنباط کند.

With regards to issues involving adoption, wills, inheritance, and burial, these have rules, which are discussed extensively in Islam and cannot be changed. As for the new problems, this requires a Mujtahid to extract rulings whether the problem happens in the East or the West.

ایدهٔ «فقهِ آمریکایی»، «فقهِ اروپایی» یا «فقهِ هندی» مفهومی بیگانه است که می‌کوشد ماهیت اسلام را تحریف کند. شریعت با این نگاه همچون قانونی ساختهٔ دست بشر تلقی می‌شود، نه قانون الله، پروردگار متعال. این خود نتیجهٔ ذهنیتی شکست‌خورده است که می‌خواهد شریعت را با جامعه تطبیق دهد، نه جامعه را با شریعت.

The idea of an American, European or Indian Fiqh, is an alien concept that seeks to distort the nature of Islam. The Shari‟ah is being treated as a man made law rather than that of Allah, the Supreme. This is a result of a defeated mentality that seeks to change the Shari‟ah to fit the society rather than changing the society to conform to the Shari‟ah.

آیا سیرهٔ پیامبر محمد ﷺ ما را به تغییر شرایط برای عمل به آنچه خداوند فرمان داده برنمی‌انگیزد؟ اگر مسلمانان اجازه داشته باشند شریعت را بر اساس محیط بازتفسیر کنند، دیگر به شریعتِ الهی برای سامان‌دادن به زندگی‌مان نیازی نخواهیم داشت. این چیزی جز به عهده گرفتنِ نقشِ شارع، یعنی خداوند متعال، نیست.

Does not the Seerah of Prophet Muhammad (saw) inspire in us the motivation to change the circumstance to apply what Allah (swt) ordered? If Muslims are allowed to reinterpret the Shari‟ah according to the environment, we will no longer need the Shari‟ah from Allah (swt) to organise our lives. This amounts to nothing short of assuming the role of the Shar‟i (legislator), Allah (swt).

با وجود مذاهب فقهی حنفی، شافعی، مالکی و دیگر مذاهب، هیچ‌یک از بنیان‌گذاران این مذاهب، فقه خود را بر اساس محیط پیرامون خویش تدوین نکردند. این اندیشه‌ای نوین است که به‌عنوان گامی به سوی یک اسلام جدید ترویج می‌شود؛ اسلامی که بر «فقه غربی» و «عقیده غربی» بنا شده است. اختلاف در فقه میان مجتهدان، ناشی از فهم متفاوت آنان از متن قرآن و سنت بود، نه بازتفسیر شریعت برای هم‌سو شدن با محیط.

Even though we have Hanafi, Shafi‟i, Maliki and other schools of Fiqh, none of the founders of these schools developed their Fiqh based on their environment. This is a new idea propagated as a stepping-stone towards a new Islam, one that is based on a “Western Fiqh”, and a Western „Aqeedah. The differences in Fiqh amongst the Mujtahideen were due to differential understanding of the text of the Qur‟an and Sunnah, not the reinterpretation of the Shari‟ah to conform to the environment.

امت مسلمان به «فقه آمریکایی»، «فقه اروپایی» یا «فقه هندی» نیاز ندارد، زیرا خود این اصطلاحات نادرست است. اسلامِ مصری، پاکستانی، آمریکایی، هندی یا فلسطینی وجود ندارد تا فقهِ مصری، پاکستانی، آمریکایی، هندی یا فلسطینی داشته باشد. تنها یک اسلام و تنها یک فقه وجود دارد! برخی مسلمانان ادعا می‌کنند که از آنجا که مسلمانان در غرب اقلیت هستند، این امر دلیلی بر تأسیس «فقه اقلیت» است. برای نمونه، ادعایی بی‌پایه مطرح می‌شود که برخی از احکام فقه «کلاسیک» در جامعه‌ای غیراسلامی قابل اجرا نیست، از جمله ربا.

The Muslim Ummah does not need an “American Fiqh”, “European Fiqh” or an “Indian Fiqh” because these terms themselves are wrong. There is no Egyptian, Pakistani, American, Indian or Palestinian Islam in order to have an Egyptian, Pakistani, American, Indian or Palestinian Fiqh. There is only one Islam and only one Fiqh! Some Muslims claim that since Muslims in the West are minorities, this constitutes grounds for establishing a Minority Fiqh. For instance, a preposterous claim is made that some of the rules of the “classical” Fiqh cannot be applied in an un-Islamic Society, including Riba.

ابتدا باید گفت که داشتن ذهنیت اقلیت با اسلام بیگانه است. اگر پیامبر ﷺ برای برقراری حقوق اقلیت در مکه چنین می‌اندیشید و عمل می‌کرد، شاید امروز مسلمان نبودیم. پیامبر ﷺ به استقرار جامع اسلام فراخواند. این نگرش پیامبر ﷺ از همان آغاز دعوت بود. از این رو، مسلمانان نباید خود را اقلیت بدانند، بلکه باید خود را حاملان پیامی از جانب الله (سبحانه و تعالی) بشمارند.

First of all, to have a minority mindset is alien to Islam. If Prophet (saw) thought and acted as a minority to establish minority rights in Makkah we would probably not be Muslims today. The Prophet (saw) called for the comprehensive establishment of Islam. This was the attitude of the Prophet (saw) from the very beginning of the Da‟wah. Thus, Muslims should not think of themselves as minorities but rather as carriers of a Message from Allah (swt).

احکام (قواعد) در اسلام دو نوع هستند:

The Ahkam (rules) in Islam are of two types:

الف) احکامی که به افراد مربوط می‌شوند، مانند نماز، روزه و امثال آن. این گونه عبادات بر هر مسلمانی واجب است، چه اسلام در جامعه‌ای اجرا شود یا نشود، و چه شخص در مکه زندگی کند، یا در دهلی، یا در پاریس.

a) Rules related to individuals such as praying, fasting, etc. Every Muslim has to abide by these types of „Ibadah whether Islam is applied or not applied in a society and whether the person is living in Makkah, Delhi or Paris.

ب) احکامی که جز از طریق دولت خلافت قابل اجرا نیستند، مانند اجرای حدود (مجازات‌ها)، جمع‌آوری جزیه و مانند آن.

b) Rules, which cannot be applied except through the agency of the Khilafah State, such as applying the Hudud (punishment) collecting Jizya, etc.

اجرای مجازات از سوی فرد به نمایندگی از دولت، مسئولیت هیچ فردی نیست. این اصل در مکه باشد یا در پاریس، یکسان است. چه فرد در دولت اسلامی زندگی کند و چه نکند، باید به قوانین مربوط به افراد پایبند باشد. با این حال، زندگی در جامعهٔ غیراسلامی به مسلمانان چراغ سبزی نمی‌دهد تا قوانین الله (سبحانه و تعالی) را توجیه کنند، وصله‌پینه کنند، سازش دهند یا تغییر دهند. باید برای ما روشن باشد که هیچ توجیهی برای «فقه اقلیت» وجود ندارد. مسلمانان باید اعتقاد عمیق و عقلانی داشته باشند که اسلام از جانب الله (سبحانه و تعالی) است.

It is not the responsibility of an individual to apply any punishment on behalf of the State. This principle applies to Makkah or Paris. Whether a person lives in the Islamic State or not, he has to abide by the rules related to individuals. However, living in a non-Islamic society does not signal a green light for Muslims to justify, patch, compromise, or alter Allah (swt)‟s rules. It should be clear to us that there is no justification for a Minority Fiqh. As Muslims, we must have a deep rational conviction that Islam is from Allah (swt)

و بنابراین باید آن را در تمامیتش بپذیریم. این حقیقت باید ما را برانگیزد تا بر اساس اسلام زندگی کنیم و مردم را به اجرای اسلام در جامعه فرا بخوانیم، زیرا اسلام تنها مجموعهای از احکام مربوط به افراد نیست، بلکه شیوهٔ زندگیِ جامع و دین حق است. پیامبر ﷺ فرمود:

and therefore we must accept it in its totality. This fact should motivate us to live according to Islam and to call the people to apply Islam in the society, because Islam is not just composed of rules related to individuals but is a comprehensive way of life, the Deen-ul-Haqq. The Prophet (saw) said:

«اسلام برتر است و برتری آن هرگز قابل پیشی گرفتن نیست.»45

“Islam is superior and its superiority can never be surpassed.”45