مثالی از إجماعِ صحابه، اولویت دادنِ به تعیین خلیفه برای مسلمانان است. سنتِ پیامبر ﷺ به ما می‌آموزد که مرده باید هرچه زودتر دفن شود و برای کسانی که مسئولِ تدفین‌اند جایز نیست که به دلیلِ امورِ دیگر، تدفین را به تأخیر بیندازند. با این حال، هنگامی که پیامبر ﷺ وفات یافت، صحابه تدفینِ ایشان ﷺ را به تأخیر انداختند تا اینکه از میانِ خودشان خلیفه‌ای برگزیدند.

An example of Ijma‟ as-Sahabah is the priority, which must be given to the appointment of a Khaleefah for Muslims. The Sunnah of the Prophet (saw) informs us that the dead must be buried quickly and it is forbidden for those responsible for the burial to delay the burial on account of other things. Yet when the Prophet (saw) died, the Companions delayed his (saw) burial until they had selected a Khaleefah from among themselves.

قبل از آنکه تدارکات تدفین کامل شود، صحابه (رضی الله عنهم) در محل بنی ساعده گرد آمدند و به انتخاب خلیفه پرداختند. پس از بحث و بررسی این موضوع، همه توافق کردند که با ابوبکر (رضی الله عنه) بیعت کنند، و سپس پیامبر ﷺ را دفن کردند. هیچ یک از ایشان با تأخیر در تدفین مخالفت نکرد. توافق یکپارچه صحابه (رضی الله عنهم) در این کار، دلیلی برای ماست بر اهمیت نصب خلیفه برای مسلمانان، که حتی از تدفین خود پیامبر ﷺ نیز مهم‌تر است.

Before the burial arrangements were completed, the Sahabah (ra) had gathered in the place of Banu Sai‟da and proceeded to select the Khaleefah. After discussion of the matter, all agreed to give Bay‟ah (oath of allegiance) to Abu Bakr (ra), after which they buried the Prophet (saw). None of them objected to the delay of the burial. The unanimous agreement of the Sahabah (ra) regarding this action is a Daleel for us about the importance of appointing the Khaleefah for Muslims, even more vital than the burial of the Prophet (saw) himself.

الهیثمی (متوفای ۸۰۷ هجری قمری / ۱۴۰۵ میلادی) گفته است: «معلوم است که صحابه (رضی الله عنهم) بر این اتفاق داشتند که انتخاب امام پس از پایان دوران نبوت واجب است. در حقیقت، آنان آن را از دیگر واجبات مهم‌تر دانستند، در حالی که به آن مشغول بودند و بر کفن و دفن پیامبر ﷺ همت گماشته بودند.»8

Al-Haythami (d. 1405 CE) said, “It is known that the Sahabah (ra) consented that selecting the Imam after the end of the era of Prophethood was an obligation (Wajib). Indeed they made it (more) important than the (other) obligations whilst they were busy with it over the burial of the Prophet (saw).”8

العالم المشهور التفتازانی (متوفای ۱۳۸۹ م) گفت: «اجماع وجود دارد که نصب امام واجب است... و قول صحیح آن است که به دلیل نقلی بر بندگان واجب است، به سبب گفتار رسول خدا ﷺ:

The reputed scholar Al-Taftazani (d. 1389 CE) said, “There is Ijma (consensus) that appointing an Imam is wajib (obligatory)…The adoption (i.e. correct position) is that it is obligatory upon the servants by textual evidence because of the saying of the Messenger (saw):

«هرکس بمیرد و امام زمان خود را نشناخته باشد، به مرگ دوران جاهلیت مرده است.» همچنین امت بر این اتفاق نظر دارد که پس از وفات پیامبر ﷺ، این وظیفه مهم‌ترین وظیفه است، آن‌چنان‌که آن را حتی مهم‌تر از امر تدفین ایشان دانسته‌اند؛ و پس از وفات هر امامی نیز همین‌گونه بوده است. و باید کسی را تعیین کنند، زیرا بسیاری از واجبات شریعت به این وظیفه وابسته است.9

"Whoever dies not having known the Imam of his time, dies the death of the days of Jahiliyyah (Ignorance)." Also, the Ummah agreed that this was the most important duty following the death of the Messenger (saw), so important in fact that they considered it more important than the matter of his burial, and so also has it been after the death of each Imam. And they must appoint someone, for so many Shari‟ah obligations depend on this duty.”9

ومثال دیگر بر اجماع صحابه این است که عمر (رضی الله عنه) هنگام بستر مرگ، مهلت سه روزه‌ای برای تعیین خلیفهٔ پس از خود مقرر کرد، و حتی دستور داد کسانی را که از میان شورای شش نفره‌ای که نامزد کرده بود، در صورت اختلاف، بکشند. همهٔ صحابه با این امر موافقت کردند. شش نفری که عمر در شورا تعیین کرد، همگی از صحابهٔ بزرگ بودند که پیامبر ﷺ به بهشت بشارتشان داده بود؛ ایشان عبارت بودند از: علی بن ابی طالب، عثمان بن عفان، سعد بن ابی وقاص، عبدالرحمن بن عوف، زبیر بن عوام و طلحه بن عبیدالله.

Another example of Ijma‟ as-Sahabah is when Umar (ra) on his deathbed specified a time limit of three days to appoint the next Khaleefah after him, he even ordered for those amongst the council of six he nominated to be killed if they disputed. All of the Sahabah consented to this. The six Umar appointed in the council were all senior Sahabah who had been promised paradise by the Prophet (saw), they included Ali b. Abi Talib, Uthman b. Affan, Sa‟ad b. Abi Waqqas, Abdur Rahman ibn Awf, Az- Zubayr b. Al Awwam, and Talha b. Ubaydullah.

العلامه المؤرخ ابن جریر الطبری (۸۳۸–۹۲۳ میلادی) و دیگران روایاتی را درباره آنچه هنگام زخمی شدن عمر (رض) رخ داد نقل کرده‌اند. عمر (رض) گفت: «ای گروه مهاجران! به یقین رسول خدا ﷺ درگذشت و از هر شش نفر شما خشنود بود. بنابراین تصمیم گرفتم که (انتخاب خلیفه) را موضوع مشورت میان شما قرار دهم تا یکی از خودتان را به خلافت برگزینید. اگر پنج نفر بر یک مرد توافق کنند و یک نفر با آن پنج نفر مخالفت کند، او را بکشید. اگر چهار نفر در یک سو و دو نفر در سوی دیگر باشند، آن دو نفر را بکشید. و اگر سه نفر در یک سو و سه نفر در سوی دیگر باشند، آنگاه عبدالرحمن بن عوف رأی نهایی را خواهد داشت و خلیفه از گروه او برگزیده خواهد شد. در آن صورت، سه نفر مخالف را بکشید. اگر بخواهید می‌توانید برخی از بزرگان انصار را به عنوان ناظر دعوت کنید، اما خلیفه باید یکی از شما مهاجران باشد، نه یکی از آنان. آنان در خلافت سهمی ندارند. و انتخاب خلیفه جدید باید ظرف سه روز انجام شود.»10

The renowned scholar and historian Ibn Jarir al-Tabari (838–923 CE) as well as others have reported the narrations about what occurred when Umar (ra) was wounded, Umar (ra) said: “O group of Muhajireen! Verily, the Apostle of Allah died, and he was pleased with all six of you. I have, therefore, decided to make it (the selection of Khaleefah) a matter of consultation among you, so that you may select one of yourselves as Khaleefah. If five of you agree upon one man, and there is one who is opposed to the five, kill him. If four are one side and two on the other, kill the two. And if three are on one side and three on the other, then Abdur Rahman ibn Auf will have the casting vote, and the Khaleefah will be selected from his party. In that case, kill the three men on the opposing side. You may, if you wish, invite some of the chief men of the Ansar as observers but the Khaleefah must be one of you Muhajireen, and not any of them. They have no share in the Khilafah. And your selection of the new Khaleefah must be made within three days.”10