واژه «مذهب» به معنای «مکتب فقهی» است. از جمله دلایل وجود مذاهب (مکاتب فقهی) موارد زیر است.

The word Madhab means “school of Fiqh”. The following are some of the reasons for the existence of Madhahib (schools of Fiqh).

یک مجتهد ممکن است حدیثی را صحیح بداند، در حالی که دیگران آن را صحیح نمی‌دانند. این به خاطر تفاوت آنان در معیارهای سنجش صحت حدیث است.

One Mujtahid may consider a certain Hadith authentic while others may not. This is due to their differences in the criteria for judging the authenticity of the Hadith.

Example:

Example:

حدیثی که عمرو بن شعیب روایت کرده و در آن آمده است: زنی همراه با کودکش نزد پیامبر ﷺ آمد، و در دستش دو دستبند طلا بود. پیامبر ﷺ فرمود: «آیا زکات این‌ها را می‌دهی؟» او گفت: «نه.» پیامبر ﷺ فرمود: «آیا دوست داری که خداوند این‌ها را به دستبندهایی از آتش تبدیل کند؟» برخی از علما این حدیث را صحیح می‌دانند، و برخی دیگر به دلیل ضعف در سند، آن را حدیثی ضعیف می‌شمارند. علمایی که گفته‌اند بر زیورآلات زکات نیست عبارت‌اند از: عایشه دختر ابوبکر (رض)، امام جابر، ابن عمر، امام مالک، امام احمد و امام شافعی.

The Hadith narrated by Amr b. Shuaib which mentions: “A woman came to the Prophet (saw) along with her child with two gold bracelets in her hand. He (saw) said: „Do you give the Zakat upon these?‟ She said: „No.‟ He (saw) said: „Would you like that Allah makes them into bracelets of Fire?‟” Some scholars consider this to be an authentic Hadith, while others consider it a weak Hadith due to the weakness in the Isnad. The scholars who said that there is no Zakah on jewellery are Aisha bint Abu Bakr (ra) Imam Jabir, Ibn Umar, Imam Malik, Imam Ahmad and Imam Shafi‟i.

علاوه بر این، ممکن است یک مجتهد از حدیثی آگاه باشد در حالی که مجتهد دیگر از آن بی‌خبر باشد. به همین دلیل بود که مجتهدان به شاگردان خود می‌گفتند: اگر پس از جدا شدن از من حدیثی یافتید که با آنچه به شما گفته‌ام مخالف است، فهم مرا کنار بگذارید و از حدیث پیروی کنید.

Furthermore, one Mujtahid may know of a Hadith while another may not. It is due to this reason that the Mujtahideen used to say to their students, if you find a Hadith after you leave me, and it contradicts what I have told you, throw away my understanding and follow the Hadith.

مبنای این مثال: برای زن در حال حیض جایز نیست طواف (گرداگرد کعبه) انجام دهد. بر همین اساس، عمر (رض) زنان را از تکمیل حج منع می‌کرد، حتی اگر حیض پس از خروج از عرفات، که مهم‌ترین رکن حج است، آغاز می‌شد. هنگامی که به او خبر دادند که پیامبر ﷺ در شرایط مشابه به زنان اجازه می‌داد حج خود را ادامه دهند، عمر (رض) پس از آن این منع را برداشت و به زن اجازه داد حج خود را تکمیل کند.

Example: It is not permitted for a woman while she is menstruating to perform Tawaaf (circling around the Ka‟aba). Based on this, Umar (ra) used to forbid women from completing the Hajj even if the menstruating started after leaving Arafat, which is the most important part of the Hajj. When he (ra) was informed that the Prophet (saw) used to allow women to continue performing Hajj under similar situations, Umar (ra) subsequently lifted the ban, and allowed the woman to complete her Hajj.

برخی از علما نظر یکی از صحابه را به‌عنوان منبعی تشریعی پذیرفته‌اند، در حالی که برخی دیگر صحابه (رض) را مجتهدانی می‌دانستند که نظرات فردی‌شان از نظر شرعی الزام‌آور نبود.

Some scholars accepted the opinion of one Sahabi as a legislative source, while others treated the Sahabah (ra) as Mujtahids whose individual opinions were not legally binding.

برخی از علما قیاس را به کار می‌بردند (نگاه کنید به بخش ۶.۰)، در حالی که دیگران استحسان را به کار می‌بردند (نگاه کنید به بخش ۷.۵).

Some scholars practiced Qiyas (see section 6.0) while others practiced Istihsan (see section 7.5).

برخی از علما تنها به اجماع صحابه استناد کرده‌اند، در حالی که دیگران، همچنان که پیش‌تر بحث شد، اجماع اهل مدینه، اجماع مجتهدان و انواع دیگری از اجماع را نیز به کار گرفته‌اند.

Some scholars used Ijma‟ as-Sahabah only, while others used Ijma‟ Ahlel Madinah (People of Madinah), Ijma‟ Al-Mujtahideen, and various other types of Ijma‟ as well as discussed earlier.

برخی از علما مصلحت مرسله و دیگر اصول غیرقطعی را به کار بردند، و برخی دیگر به کار نبردند. این امر به اختلاف بیشتر میان علما دامن زد.

Some Scholars used Maslahah Mursalah and other non definitive principles while others did not. This contributed to more differences among the scholars.

برخی از علما ظاهرِ متن را به معنای لفظی آن گرفتند، یعنی متن را بر ظاهرِ سطحی‌اش حمل کردند و از پذیرفتن معانی ژرف‌تر خودداری ورزیدند. برخی از این علما «ظاهریّه» نامیده می‌شدند، یعنی کسانی که تنها معانی ظاهری متون را می‌پذیرفتند.

Some scholars took the literal understanding of the text, meaning that they took the text at its surface value, refusing to take deeper understandings. Some of these scholars were called Zahiris, or those who took only the apparent meanings of the texts.

علاوه بر معنای ظاهری، برخی از علما در متون، معانی عمیق‌تر و ضمنی را نیز استنباط کرده‌اند.

In addition to the apparent meaning, some Scholars took deeper and implicit meanings in the texts.

در تفسیر صیغ و انواع امر، میان علما اختلاف نظر وجود داشته است. برای نمونه، در حدیث مربوط به ریش، علما اختلاف کرده‌اند که آیا این حدیث بر وجوب، استحباب یا اباحه دلالت دارد. ابن تیمیه و ابن حزم گفته‌اند که واجب است. ابن قدامه، شوکانی، النووی و قاضی عیاض گفته‌اند که مستحب است. قاضی ابوبکر ابن العربی و امام قرطبی نظرشان این بوده که تنها جایز است.

There were differences in interpreting the forms and types of commands. For example, in the Hadith regarding the beard, there is a difference of opinion among the Scholars regarding whether the Hadith indicates Fard, Mandub or Mubah commands. For example, Ibn Taymiyya and Ibn Hazm said it is Fard. Ibn Qudamah, Shawkani, an-Nawawi and Qadi Iyad said it is recommended. Qadi Abu Bakr Ibn al-Arabi and Imam Qurtubi‟s opinion was that it is only permitted.

این ممکن است به دلیل فهم متفاوت از متن عربی باشد که معانی بیش از یکی را ارائه می‌دهد. برای نمونه، الله (سبحانه و تعالی) در قرآن می‌فرماید، در ترجمه: «زنان طلاق‌داده باید سه قُرء انتظار بکشند» (ترجمه معانی قرآن کریم، سوره البقره: ۲۲۸)

This may be due to a different understanding of the Arabic text where it offers more than one meaning. As an example, Allah (swt) says in the Qur‟an, in translation: “The divorced woman should wait for a period of three Quru” (TMQ Al-Baqarah: 228)

لفظ «قُرُو» در زبان عربی هم می‌تواند به آغاز دوره‌ی حیض اشاره داشته باشد و هم به آغاز دوره‌ی طُهر (پاکی). تفاوت میان سه «قُرُو» از آغاز حیض با سه «قُرُو» از آغاز دوره‌ی طُهر حدود ۷ تا ۱۵ روز است.

Quru‟ linguistically could mean the beginning of the menstruation period, and it could also mean the beginning of the purity period. The difference between these three Quru‟s from the beginning of menstruation and three Quru‟s from the beginning of the purity period is about 7 to 15 days.

برخی از عالمان می‌گویند «قُرُوء» به معنای دورهٔ طُهر است، به دلیل حدیثی که در آن پیامبر ﷺ به زنی دستور داد که دورهٔ طُهر را انتظار بکشد. برخی دیگر از عالمان می‌گویند این حدیث صحیح نیست و «قُرُوء» را در قرآن به معنای آغاز حیض دانسته‌اند.

Some scholars say Quru‟ means the purity period because of a Hadith in which the Prophet (saw) instructed a woman to wait for the purity period. Other Scholars say that this Hadith is not authentic considered the Qur‟an to mean the beginning of menstruation.

علاوه بر همه‌ی اینها، باید به یاد داشت که سطح فهم متن و عمق اندیشه از فردی به فرد دیگر متفاوت است. این تفاوت‌ها جلوه‌ای طبیعی از آفرینش خداوند و رحمتی از جانب اوست (سبحانه و تعالی).

Besides all of this, one has to remember that the level of understanding of the text and the depth of thinking varies from one individual to another. These differences are a natural aspect of Allah‟s creation and a mercy from Him (swt).

به همین دلایل است که عالمان مختلفی مکتب‌های گوناگون فقهی را پدید آوردند. برخی از این عالمان شاگردانی داشتند که برداشت‌های خود از متن را می‌نوشتند و این نوشته‌ها به‌عنوان مذاهب ایشان شناخته می‌شد. از جمله این‌ها ابوحنیفه، مالک، الشافعی، ابن حنبل، جعفر و زید هستند. عالمان دیگری فرصت نیافتند که شاگردانشان برداشت‌شان از متن را بنویسند، و از جمله این‌ها الاوزاعی، الحسن البصری، سفیان الثوری، ابن جریر الطبری، اللیث و دیگران هستند.

It is for these reasons that we have different scholars forming different Schools of Fiqh. Some of these scholars had students who wrote their understanding of the text and these writings were considered as their Madhahib. These include Abu Hanifah, Malik, Shafi‟i, Ibn Hanbal, Jafar, and Zayd. Other scholars did not have the opportunity of having students write their understanding of the text, and these include Al-Awza'i, al-Hasan al-Basri, Sufyan al-Thawri, Ibn Jarir al-Tabari, Laith and others.