برخی این نکته را مطرح کرده‌اند که اغلب به نظر می‌رسد احادیث درباره یک موضوع با یکدیگر متعارض‌اند. در نتیجه به این نتیجه رسیده‌اند که باید هر دو حدیثِ به‌ظاهر متعارض را کنار گذاشت، و برخی دیگر حتی اعلام کرده‌اند که کل سنت باید رد شود. هر دوی این رویکردها کاملاً نادرست و بی‌پایه‌اند. با این حال، ممکن است این پرسش پیش آید که اگر میان دو حدیث تعارضی به نظر برسد، چه باید کرد؟

Some have raised the point that there often appears to be conflicting Ahadith on an issue. As a result, they have reached to the conclusion that we have to reject both of these seemingly conflicting Ahadith and others have even declared that the entire Sunnah must be rejected. Both of these approaches are completely wrong and absurd. However, one may wonder what should be done if there seems to be a conflict between two Ahadith?

ابتدا، میان اقوال و افعال پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وسلم) هیچ‌گونه تعارضی نمی‌تواند وجود داشته باشد، مگر در مواردی که نسخ صورت گرفته باشد. پیامبر ﷺ فرمودند:

Firstly there can be no conflict whatsoever between the sayings and / or actions of the Messenger (saw) except in such cases of abrogation. The Messenger (saw) said:

«من پیش‌تر شما را از زیارت قبرستان‌ها منع می‌کردم، اکنون بروید و از آن‌ها دیدار کنید.» ﷺ (مسلم، ابوداود، النسائی و الحاکم)

“I used to prohibit you from visiting the graveyards, now go and visit them.” (Muslim, Abu Dawud, An-Nisai & Al-Hakim)

در این حدیث، پیامبر ﷺ مسلمانان را از زیارت قبرستان‌ها منع می‌کرد، اما این حکم با عبارت پایانی حدیث منسوخ شده است.

In this Hadith the Prophet (saw) used to prohibit Muslims from visiting the graveyards, however this rule is abrogated by the last phrase of the Hadith.

ادعای رد سنت به بهانه موارد نسخ نمی‌تواند درست باشد، زیرا نسخ خود بخشی از اسلام است. همچنین در مواردی که نسخ در قرآن رخ می‌دهد، آیه نسخ نمی‌شود، بلکه حکمی که از آیه استنباط می‌شود نسخ می‌گردد. بنابراین، نمی‌توان آیه‌ای را از قرآن حذف کرد به این دلیل که حکم آن نسخ شده است.

The rejection of the Sunnah cannot be claimed due to the cases of abrogation because the concept of abrogation is part of Islam. Also, in cases where abrogation occurs in the Qur‟an, the Ayah is not abrogated, rather the rule, which is extracted from the Ayah, is abrogated. Consequently, one cannot delete an Ayah from the Qur‟an because its rule is abrogated.

ثانیاً، گاهی صحابه (رضی الله عنهم) اعمال گوناگونی از پیامبر ﷺ نقل کرده‌اند. برای نمونه، روایاتی وجود دارد که پیامبر ﷺ نماز را با دستانش بر سینه‌اش می‌خواند، و دیگران گفته‌اند دستانش بر ناحیه شکمش بود. این امر دلالت بر تعارض ندارد، بلکه نشان می‌دهد که پیامبر ﷺ در حال انجام هر دو عمل دیده شده است، و هر یک از این دو کار در نماز جایز است.

Secondly, sometimes the Sahabah (ra) reported a variety of actions by the Prophet (saw). For example, there are reports that he (saw) made Salah with his (saw) hands on his (saw) chest, and others said his (saw) hands were on his midsection. This doesn‟t indicate a conflict, rather, it illustrates that he (saw) was seen doing both and that either action is permissible during the Salah.

ثالثاً: اگر میان گفتار و کردار پیامبر (ﷺ) تعارضی ظاهری وجود داشته باشد، آنگاه آن کردار مخصوص خود ایشان (ﷺ) است، در حالی که متن یا گفته برای مسلمانان است. نمونه آن این است که پیامبر (ﷺ) پیوسته روز و شب روزه می‌گرفت، در حالی که اصحاب (رضی الله عنهم) را از این کار بازمی‌داشت.

Thirdly, if there is a seeming conflict between the speech and action of the Messenger (saw), then this action is specifically for him (saw), while the text or the statement is for the Muslims. An example of this is that he (saw) used to continuously fast day and night, while he (saw) prohibited the Sahabah (ra) from this practice.

در مورد کمک خواستن از غیرمسلمانان، احادیثی را می‌یابیم که چنین است:

Regarding seeking the help of non-Muslims, we find the following Ahadith:

از عایشہ بنت ابوبکر رضی اللہ عنہا روایت ہے کہ جب نبی ﷺ غزوۂ بدر کی طرف روانہ ہوئے تو ایک بہت مشہور اور بہادر شخص حرۃ الوبرہ نامی مقام پر آپ ﷺ سے آملا۔ چنانچہ صحابہ رضی اللہ عنہم اسے دیکھ کر بہت خوش ہوئے۔ جب اس شخص نے نبی ﷺ کو دیکھا تو کہا: "میں آپ کے ساتھ لڑنے اور جنگی غنیمت میں حصہ پانے کے لیے آیا ہوں۔" چنانچہ نبی ﷺ نے اس سے پوچھا: "کیا تم اللہ تعالیٰ اور اس کے رسول ﷺ پر ایمان رکھتے ہو؟" اس شخص نے جواب دیا: "نہیں۔" نبی ﷺ نے اسے واپس لوٹ جانے کا حکم دیا، کیونکہ ہم (مسلمان) مشرکین سے مدد نہیں لیتے۔ نبی ﷺ بدر کی طرف اپنا سفر جاری رکھتے ہوئے شجرہ کے مقام تک پہنچ گئے۔ وہ شخص پھر آیا اور نبی ﷺ کو وہی بات بتائی جو پہلے کہی تھی۔ نبی ﷺ نے اس سے وہی سوال پوچھا جو پہلے پوچھا تھا، اور پھر اسے واپس جانے کا کہا، کیونکہ آپ ﷺ مشرکین سے مدد نہیں لیتے۔ چنانچہ وہ شخص واپس لوٹ گیا۔ وہ شخص بیداء کے مقام پر دوبارہ نبی ﷺ سے آملا۔ تو نبی ﷺ نے اس سے پھر پوچھا: "کیا تم اللہ تعالیٰ اور اس کے رسول ﷺ پر ایمان رکھتے ہو؟" اس نے جواب دیا: "ہاں۔" تب نبی ﷺ نے اسے جلدی کرنے اور جہاد کے لیے چلنے کا حکم دیا۔ (مسلم و احمد)

In one situation Aisha bint Abu Bakr (ra) reported: “That when the Prophet (saw) was on his (saw) way to the battle of Badr, a very well known courageous man joined him at a place called Harratul Wabra. So the Sahabah (ra) were very pleased to see him. When the man saw the Prophet (saw), he said, “I have come to fight with you and to get a share of the war booty.” So the Prophet (saw) asked him, “Do you believe in Allah (swt) and His Messenger (saw)?” The man replied, “No”. The Prophet (saw) told him to return back since we (the Muslims) do not seek help from the Mushriks. The Prophet (saw) proceeded on his way to Badr until he reached Al-Shajara. The man came again and told the Prophet (saw) what he had told him (saw) earlier. The Prophet (saw) asked him the same question he (saw) had asked the man before and then told him to return back since he (saw) does not seek help from the Mushriks. As a result, the man returned back. The man joined the Prophet (saw) again at Baida‟ah. So the Prophet (saw) asked him again, “do you believe in Allah (swt) and His Messenger (saw).” The man replied, “Yes”, and then the Prophet (saw) told him to hurry up and go fight.” (Muslim & Ahmad)

بار دیگر، البیهقی گفت: حدیث صحیح آن است که ابو عبدالله الحافظ از طریق سندی که به ابو حمید الساعدی می‌رسد، برای ما روایت کرد؛ و او گفت:

On another occasion, Al-Bayhaqi said: The authentic (sahih) is what Al-Hafidh Abu Abdullah informed us via a chain leading to Abu Hameed as-Sa‟idi who said:

روایت شده است که پیامبر ﷺ در راه جنگ احد بود تا اینکه به ذُبابِ الوداع رسید. در آنجا با دسته‌ای روبرو شد و پرسید: اینان کیستند؟ صحابه (رضی الله عنهم) به ایشان گفتند که آنان از بنی قینقاع، گروه عبدالله بن سلام هستند. پس پیامبر ﷺ از آنان پرسید: آیا مسلمان می‌شوید؟ آنان این پیشنهاد را نپذیرفتند. در نتیجه، پیامبر ﷺ به ایشان دستور داد که [از آنجا] بروند و فرمود: «ما از مشرکان یاری نمی‌جوییم.» پس [سرانجام] آنان مسلمان شدند. (البیهقی)