بنیان‌گذاران مکاتب مختلف فقه اسلامی، مانند ابوحنیفه، شافعی، احمد بن حنبل، مالک، جعفر و دیگران، مجتهدین مطلق به شمار می‌آیند. این گروه از مجتهدین اصول فقه خاص خود را پایه‌گذاری کردند تا احکام را استنباط کنند و در این کار مقید به دیگران نیستند، یعنی مستقل‌اند.

The founders of various schools of Islamic Fiqh such as Abu Hanifah, Shafi‟i, Ahmad bin Hanbal, Malik, Jafar and others are considered Mujtahideen Mutlaq. This category of Mujtahideen set up their own Usul al-Fiqh to extract the Ahkam (rules) and are not restricted by others i.e. they are independent.

این مجتهدین از اصول فقهی‌ای پیروی می‌کنند که مجتهد مطلق برای استنباط احکام (قواعد) تدوین کرده است؛ به‌عنوان نمونه، امام ابویوسف از روش‌شناسی امام ابوحنیفه پیروی می‌کرد.

These Mujtahideen follow the Usul al-Fiqh set up by the Mujtahid Mutlaq to extract the Ahkam (rules); e.g. Imam Abu Yusuf adhered to Imam Abu Hanifah‟s methodology.

این مجتهدان در داخل یک مذهب عموماً از قواعد مکتب خود برای استخراج احکام پیروی می‌کردند. با این حال، خود را ملزم نمی‌دانستند که در اجرای مسائل خاص از امامان خویش تبعیت کنند. گواه این امر آن است که آنان نظراتی داشته‌اند که با نظرات امامان بزرگ‌شان مخالف بود. در واقع، برخی از مجتهدان مانند امام ابویوسف به مرتبه مجتهد مطلق رسیدند، امّا به احترام امام ابوحنیفه مذهب مستقلی تأسیس نکردند.

These Mujtahideen, within a Madhab, generally followed the guidelines of their respective schools to extract rulings. Nevertheless, they did not consider themselves bound to follow their Imams in the implementation of particular issues. This is borne out by the fact that they have held opinions that were opposed to those of their leading Imams. As a matter of fact, some Mujtahideen such as Imam Abu Yusuf reached to the level of Mujtahid Mutlaq, but didn‟t form his own Madhab out of respect for Imam Abu Hanifah.

این مجتهد ممکن است بتواند به یک مسئله خاص پاسخ دهد، اما از عهدهٔ مسئلهٔ دیگری برنیاید. به دیگر سخن، مجتهد قادر است دیدگاه سایر فقها را بررسی کند و ادلهٔ آنان را پی گیرد، اما ممکن است نتواند برای مسائل تازه، دیدگاه‌های نوینی تأسیس کند.

This Mujtahid would be able to handle one single issue while he may be unable to handle another. In other words, the Mujtahid would be able to study the opinion of other jurists and trace their Adilla (evidences) but may be unable to establish new opinions for new issues.

علمایی مانند ابوالحسن الکرخی و ابوجعفر الطحاوی در مذهب حنفی، ابوالفضل المروزی و ابواسحاق الشیرازی در مذهب شافعی، ابوبکر الأبهری در مذهب مالکی و عمرو بن حسین الخرقی در مذهب حنبلی، در این دسته قرار داده شده‌اند.

Scholars like Abu'l-Hasan al-Karkhi and Abu Ja'far al-Tahawi in the Hanafi school, Abu al-Fadl al-Marwazi and Abu Ishaq al-Shirazi in the Shafi'i, Abu Bakr al-Abhari in the Maliki and 'Amr b. Husayn al-Khiraqi in the Hanbali schools have been placed it this category.